FAUSSAIRES ANCIENS

Fausse monnaie. — D’après Hérodote (3, 56), Polycrate de Samos aurait donné aux Lacédémoniens du plomb doré pour les éloigner de Samos. Solon édicta la peine de mort contre les faux monnayeurs : à Rome, Sylla promulgua contre eux l’interdiction de l’eau et du feu (lex Cornelia nummaria). Les moins mauvais empereurs établirent les peines les plus graves contre ce délit, exil, confiscation, condamnation aux bêtes, sans pouvoir arrêter une fraude dont tant de princes donnaient publiquement l’exemple1.

Pièces fourrées. — Aristote ( Écon 2, 2) raconte que les Clazoméniens, dans

tibus. A. F. A. N. = Auli filius, À uli ncpos. ABN = Abnepos. AD. FRV. EMV. = Ad fruges emendas. A. D. A. = Agris dandis assignandis. ADV. = Adventus. AED. P = Aedilitia potestate. AED. S = Aedes sacrae. AED. PL = Aedilis plebis. AET. = Aeternitas. A. L. F. = Animo libonle fecit. AMD (en exergue) = Antiochensis moneta secundae oflîcinae. ANN. AUG. = Annona Augusti. A. N. F. F. = Ànnum novum Faustum Felicem. A. P. F. = Argento publico feriundo. A. P. R. = Aerario populiromani. A. RAT = a rationibus. — A VG = Augure, Auguste. — - B. = Beatissiinus. B. M. = Bonae memoriae, bona mens, bene merilus. B. R. P. N = Bonae reipublicae natus. — G = Claudius, Genturio, Caïus, Caesar, Golonia, conjux. G. A = Caesarea Augusta.C. G. = Caesares. G. D. = Gompos dedicavit. CEN = Censeur. CIR. GON = Circum condidit, circenses constituit. CL = Classis. CL. V. = Clypeus Votivus. CON. OB = Constantinopoli ebsignata, Gonstantinopoli ofûcina secunda. COS = Consul. C. R. = Civis romanus, civitas romana. CVR. X. F = Curavit denarium (decem = X) faciendum. — Le 3 (c renversé) désigne une femme, Gaia ; ou colonia, decuria. — D = Decimus, Divus,Designatus, Dacia, Dominus. D. D ou DEC. DEC = Decreto decurionum. D. D. D = donavit dedicavit. D. M = Dis Manibus. D. N = Dominus noster. D. P = Dii Penates. DV = Divus. — E. = Egregius. EID. MAR = Idus martiae. EX. CONS. D. = Ex consilio decurionum. EX S. C. = Ex senatus consulto. EX. A. PV. = Ex argento publico, ou ex auctoritate publica. — F. = Filius, Filia, Félix, Femina, Faciendum, Fecit, Fabius. FORT. RED — Fortunae reduci. — G. = Gneus, Genius, Gaudium. G. D = Germanicus Dacicus. GL.E. R. = Gloria exercitus romani. GL. P. R = Gloria populi romani. G. P. R = Genio populi romani* G. T — Genio Tutelari. IJ O = Honos. II. 0. C. S = Hostem occidit, civem servavit. HS = Sestertius. II. S. E. S. T. T = Hic situs est, sit tibi terra levis. H. T. II. N. S = Hic tumulus heredem non sequitur. — I. = Imperator, Invictus. IAN. CLV = Janum clusit. I. S. M. R = Juno Sospita mater regina. IT. = Italia, iterum. I. 0. M. SACR = Jovi optimo maximo sacrum. I\N = Junior. = K. = Céson. — L. = Lucius, libens, libertus. L. D = loco dato. LEG. PROPR = Légat du propréteur. LIB. PVB = Libertas publica. L. M. = Libens merilo. LVD. CIR = Ludi circenses. — M. = Majestas, miles, Marcus, Memoria. — MA = Marins, Manius. MC = Mater caslrorum. MAC = Macellum. MAR. VLT == Marti Ultori. M.M = Municipes municipii. MON. = Moneta. — N. = Natus, ncpos, noster, numerus, nobilissimus, numen. NAT. VRB = jour natal de Rome. NEP. RED = Neptuno reduci. 0. = optimo, officina. OB. C. S = Ob cives servatos. ORB. TERR =Orbis teri'arum. 0. V. F = Oramus ut faeiatis. P. = Pecunia, Publius, posuit, potestate. PAC = Pacatori. PER = Perpetuus. P. F. = Pius felix, pia fidelis. P. M. = Pontifex maximus. P. P. = Pater patriae, pecunia publica. PR. — Piaetor. P. R (en exergue) = Pecunia romana, percussa Romae. P. R. = Peuple romain. PROV. DEOR = Providentia Deorum. — Q. = Quintus, questeur, que. — R. = Romn, Restituit. R. P. C = Rei publicae constituendae. — S. = Suus, sua, sacrum. SAEC. FEL = Saeculi Félicitas. SAL. = Salus. S. C.= senatus consulto. SEC = Securitas. S. M. = Signata moneta. S. P. Q. R = Senatus populusque romanus. S. S = suo sumptu. — T. = Titus, Iribunus.TI = Tibère. TR. P = Tribunicia potestate. TRAN = Tranquillus. — V. = Quintum. V. C. = Vir clarissimus. VN. MR = Venerandae memoriae. — X. = Decem, Denarius.— Et bien d autres à rechercher dans Orelli, Iriser. Lat ., t. III ad fin.

1. « On pourrait presque juger du caractère des empereurs au son plus ou moins pur que rendent les monnaies frappées sous leur règne. » (Woloxvski.)