C A ^' O N E S P OE > I T E N T I . F
Si qiiîs corilra hoc prwceplum aliquo niotlo peccaril.
Qui paronlibus niaiedi.verit : quadragiula dies pœuilens sit in pane et aqua.
Qiîi parentes injuria affecerit : très annos.
Qui percus-ierit : annos septem. •
Oui expulerit : tandiu pœnitens, quandiu in i il) j j i ci a l e p f ! rm a n s e r i t .
Si quis conlra episco]mm, pastorem et palren» suum insuirexerit : luio in ioco , nionas'.eriove pœnilenliauî agel oniniims diebus vita? suoe. Addit Gratianus, ut in primis orania bona ejus proscriptione publicentur, deinde in une nionastel'io, etc.
Eadem pceRitenlia afficiatur, qui eonlra prcsbyterum.
Si quis conlra episcopuni, pasiorern et patrera suum conspiraverit, gradu suo amovebitur. Itidem si insidias tetenderil.
Si quis in en conspiraverit, ut episcopi doclrinam, vel pnccopta irrideat, vel subsannet : agel in pane et aqua pœnitentiam dies quadraginta.
Qua pœnilentia eliam afficielur, si quis ila conspiraverit, ut ejus ministroruui prœcepta contcmnat.
Si quis item presbyteri, parocliive sui prcccepla irriserit : pomitens item erit dies quadraginta in paue el aqiia.
PR.ECEPÏUM V.
«O.V OCCIOES.
CAXONEs po^:MT^,^■ Ti î:.
,Si quis conira lioc itr.cceplum aliquo mod.) peccaril.
Qui presbyleriim occiderit : pœnitentiam aget annos duodccim item.
Si quis sacerdolem vohmtarie occiderit : carne et vino abslineat cunclis diebus viLT sua-, quotidie exceptis fcstis, dominiciscjue diebus, jejiinet, non equitel, non arma ferat, non ecclesiam ingrediatur quinque annis, sed pro ejus toribus slet.
Post quinque annos ecclesia)ii ingrediatur licet : nondum verocommunicet, sed inter audientes sit. Decimi auni cuisu conlecto, conimunieel, et equitet, licet.
Qui vel ipse, vel de ejus consilio, .iliquem ecdesiaslici ordinis I:ominem, aut psalmisîauj, aut ostiarium, aut lectoieni, aut exorcislam, aut aco- IvtUum, autsubdiacoiuiin,aut diaconum, aut |)resbyterum per singulos ordiues singiibiriler [xenitenliani agat : pro psahnisla tarinam nnam, nempe quadraginta dies in [lane et aqua; ])ro ostiario, ilidem; pro Icctoro, itidem; pro exorcist?., s'mililer ; pro acolyllio, similiter; pro sjd)diacono, siniililer; pro diacono, similiter. Qi'.aproptei- oninis qui intcrfecerit vobiiitnrie près!)} tenuu , lia pœnilcic débet ut ocio bomieidia ronimissa, et nunqiiaui dei>et esse sine pœnilentia.
Si quis presb} ter presb\ lei-um occiderit : pœnitentiam aget annos viginti octo.
Si cpiis pres'oyteriMu armis contra se irruentem occiderit : pœnHcnP erit nnuos dcccni.
Si quis patrem, aut malrem, fralrem, aut sororem occideril : tolo vil;e suœ lempore non suscipiat corpus Domini, nisi in obi lu ; abslineat a carne et vino, dum vixeril ; jejunel secunda, el quarta, et sexta feria, item.
Si quis parricidium fecerit; id est, patrem, aut matrem, tralrem, sororem, patrunni, amitam, aut materteram occiderit : si casu, neqne per iram fecerit, ut liomicidii sponte commissi pœnitentiam agel ; si sponte, et iratus, pro foribus ecclesiœ per aniuim stabit Deum orans. Anno peracto, in angulo ecclesiœ per annum item stabit. Quibus peractis, si pœnitentifc fructus in eo conspicieUu", sacrée communionis particeps fiet, carne absliuebit tota : quotidie jejunabit prœter dies festos : a ■vino, cervisia, mellila abstinebit dies hebdomadœ très. Pedibus, quocunque ierit, iter faciet : armis nunquam utelur, nisi contra paganos : uxorem si non habet, nunquam ducet, item.
Qui voluntarie genitorem suuni, aut genitriccni occiderit: extra palriani seplera annis exul fiât; tune demum usque ad moiteon cum llelu et gemitu pœniteat. Si autem nolenti accidil, decem annis pœniteat jndicio sacerdotis.
Qui voluntarie filiuni suuni, vel filiam suani, vel germanum, aut germanam suam occiderit: quinque annis extra nietas ipsius terrse exul fiât : deinceps viginti annis pœniteat. Qui vero voluntarie avum suum, vel aviain suaii^, \c\ nepteu suam, vel patruum, aut avunculum, seu amitam^ sive materteram, aut filium, vel filiam germaui sui, aut germanae, seu cousobriiuim suum, sive consobrinam suam occiderit, id est a tertia usque ad seplimam : si vero tertia fuerit, duodecim annis inermis pœniteat; si quarta, undecim annis pœniteat; si quinta, decem; si sexta, novem;si septima, octo annis pœniteat. Si autem nolens, arbitrio sacerdotis pœniteat. Qui voluntarie pairem suum, aut matrem, vel filium, aut filiam de sanclo lavacro, seu fralrem, sive sororem in Clirislo, aut dominum suum, vel dominam, seu uxorem suam
occiderit : quinque anois exlra mêlas ipsius terrœ exul fiât: Unie denium quindeciin annis ineruiis pœnileat. Si vero noiens, scptem annis pœniteat. Qui vilriciun siuim voliuilarie occidtM-it, aut novercam, seii privignuni, sive privignani, vel socerum smini aut socrum suani, seu generiini suiim, sive niiriim : dccem annis pœuiteal. Si vero noiens, quinque aunis pœniteat.
Si quis filiuin non sponle occideril : ut homicidii sponle conimissi pœnileulia afficielur.
Quœ uudier filios suos necaril : peracla seplennali pœnitenlia,ia mouasteiMuni detrusa monastioam vilam perpetuo i-egulai iter aget.
Si qu;e niulier posl parluni fiiiuai, filiamve, sponle interlecerit : pœniteuliam aget annos duodecini, et nunquani erit sine pœnitentia.
Paupercula, si ol) dilTicnltatem nutriendi id conimiserit, annos seplem.
Si qua niulier sporUe aborUim fecerit : pœnilenliani ag<'l 1res annos ; si noiens, quadragesinias très, ileni.
Muliei- partum suum perdens voluntarie ante quadraginta (lies : pœnilens erit aunum; si vero ))Osl quadraginla dies, annos 1res; si vero poslcpiani edilus est in luceni, tanquam honiicida.
Qiuc seeleris occuUandi eausa filium necaril : pirnilenliani aget annos deeeni.
Qui noiens (ilium oppresserit : si posl baplisniuni, ptenilenliani aget dies quadraginla in |)ane <t aqua, oieribus, ac leguniinibus ; abstinebil ab uxore dies tolideni. Ueinde pœnitens erit très annos per iegilinias lei-ias; très pra^t'-rea quadragesinias in anno obscrvabil. Si ante baplisniuni. (juadraginla dies ut sujn'a, et quin(juennii pnrlorea pœuilcnliain explebil.
Cujus par\ulus sine baptismo jier negligentiam moritur: 1res annos pœnileat; nnuni in pane el aqua. Inlans infirnius et paganussi eonimendelur jiresbvlero, >i iiioriLur absque baplisino, deponatiir : et si per negligentiam parenUmi luil, annuni unmn poniteat.
Cujus liiiub bine coufiriualionis sacramenlo niu-
riUir, parentes, quorum negligeulia id faclum est, pœnitentiam agent annos très.
Si quis explencke causa libidinis, vel odii nieditstione, ut non o\ eo soboles nascalur, homini, aut mulieri aliquid secarit, vel ad potandum dederit, ut uoii possit generare, aut concipere : liomicida teneatur.
Occidisli uxorem tuam , legitimo matrimouio sociaîam, sine causa morlis, non tihi resistenleni, non iobidianlem quoquo modo vilœ tUcC; non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facieniem; sed incitatus a diabolo, impio inflaramatus furore, latrociuii more, atrocior et crudelioromni hellua, eam gladio tuo intereraisti. Et nunc post morlera ejnsaddis iniquitatem, fdiorum luorum iniprobe pricdo; qui nialri non ptpercisli, etfilios tuus ideo orpliaiios lecisti, ut snperinduceres mortis causam post morte. Et per unumhomicidam, et reprobum testem incusare vis mortuara, hoc nec Evangelium, ncc ulla divina humanaque l'.'X concedit, ut unius lestimonio eliam idoneo aliquis condemnetur, vel juslificetur,
<^uanto magis per istum tam îlagitiosusii et sceiesLum, nec i'.la viva deljuit condemnari, nt-c tu poleris ]>ost ejiis morlem excusari. Prius causa criminis subtililer erat investiganda : et tune si rca fdisset inventa, secundum legis traraitem debait excipere ultiouis vindictam. TVam et si verum (quod absil) fuisset, sicut ille adulter mentitus est: post septem annos pœnitenlia peracta dimitteve eam per approbatam causam potet as, si voJuisses ; occidere eam nuliatenus debuisti. Duo consiiia proponimus tibi : accepta tecuni deliberatione duorum, elige magis qr.od placeat et miserere animse tuœ ; et tu hic iu isto angusto tempore positus, ne sis tu ipse tuimet homicida, et in seteriium pereas. Piclinque hoc malignum sa^culum, quod te traxit ad tam immanissimum peccati facinus ; multorum tVatrum precibus adjutus, observa cuncta simplici animo qua? tibi ab abbate l'uerint iraperata, si forte ignoscat inflnita Dei bonitas peccatis tuis. Istud consilium, ut cerlis-
sime scias, levius ac salubrius esse, ul sub alterius custodia lugeas dellenda peccala. Secundum aulern consiliuiu lal<; est. AiTiia depone, et cuncta sœcularia negotia diniilte. Carneni et sagimen omnibus diebiis viho liue non comedas, excepto uno die Resurreclionis Domini, et uno die JN'atalis Doniini. Ocleris lemporibus in pane et aqna, et inlerdiim legumiiiibus et oleribus pœniteas. In jejuniis, et \igiliis, et oralionibiis, et in elecniosynis persévéra omni tenipore. \ inuni, et medoiieni, et mellitani, et cervisiam nunqnam bibas ; nisi in illis jira'diotis tril)us diebus. Uxoreni ne ducas, concubinani non babeas, adidteriuni non lacias, absqne conjngio in perpetno permaneas. iS'unqnam te in balni o laves, equnni non ascendas, causam luani el alterius iii conventii (ideliuni non agas. In con\iviis lajlanlitini nun([i)ani sedeas; in ecelesia segregatus ab aliis cluMslianis post osliinn buniiliter sles , ingredicntinm et egredienliuni oralionibiis le supplioiter coniniendes, comninnione .vacri eorjioris et sanguinis Domini eunctis tliebus vilu' Imv. iudignuni le existinies, in ultimo termino \it;e ln;e pro vialico (si observaveris consiliuiu) ut accipias, tibi concediinus. Sunt et alia nuilla duriora, (jua* tibi jn\ta pondus tanli facinoris cssent adjieienda, sed si lifec oninia, qu;e snpi'a niiscricorditer dicta sunt, perl'cclo corde, Dco anxiiianle, i-eii'eceris, et cuslodieiis; conOdinius de imniensa clenienlia Dei, reniissioneni tuoiinn peccatoruni le babilurum ; et secundum boni justi(jue pastoris imperium i'osolvat te sonda Ecelesia al) hoc vinculo peccali in terris, ut per ipsius graliam, (|ui eani suo sanguine red(muTat, sis snlutus in cœlis. Sin autein aliter leceris, et sanctJU matris l'.cclesite salubre consilium despexeris, ipse tibi sis judex, el in laqueo <lial)oli, quo irretitus teneris, maneas, snnguistpie luus sil super caput tuum, el sub indissolubili analbemale permaneas, doaec Dec et sandre Ecclesi.e salisfacias.
Si niulier niarilum suum causa fornicalionis \encno inieriVoeiil, ;iut quacunquc arle perinicrc
facit : quia dotninum et seniorem sunm occidit, saeculum relinqiiat, e\ in monasterio pœniteat.
Qui mortem sibi consciverit : pro eo nulla in missa commemoralio fiât, neque cum psalmis ejus cadaver sepelialur.
Si quis sponte hominem occident : ad januam ecclesiœ semper erit, et in obi lu communionem recipiat. Si casu necaril: pœnilentiam aget annos septem ; ex alterius canonis priescripto annos quinque.
Si quis hominem necare voluerit, neque hoc scelus patrare potuerit : ut homicida pœnitentia afficietur.
Alius canon de homicidio voluntario.
Si quis homicidiuin sponle commiserit , vel odio, vel possideudœ hfereditalis causa: primo jejunet in pane el aqua, deinde pœnitentiam agat annis septem, primo auno {lost ilios quadraginta dies, a vini), caseo, pisce abslinebit. In secundo et tertio similiter jejanet : tertiam aulem, et quintam feriam, ac sabbatum redimere potest. Reliquis quatuor annis jejunabit in singulis 1res quadragesimas : primam au le Pascha; alterain anle diem festum sancti Joannis Baplistro; tertiam ante Nativitatem Domini,
Si quis fecerit homicidium pro \ indicta parentum : ila pœnitentiam aget, ut homicida voiunlarins. Itidem pro vindicta fralris.
Qui pro vindicta fralris, annuui unum, et in sequentibus duobus annis, très quadragesimas, et légitimas ferias.
Si quis per iram subilam, aul per rixam hominem necarit : pœnitentiam aget annos très.
Si quis jussu Domini homicidium perpetrarit : dies quadraginta in pane et aqua , et prœterea septem annos sequenles per légitimas ferias jejunabit.
Qui in bello publico jussu principis legitimi tyrannum interfecerit : pœnilens erit 1res quadragesimas per légitimas ftirias.
Qui liber, jubenle majore suo , innocentem occideril : pœnilentiam aget anniim umim, et sequentes duos très quadragesimas et légitimas ferias.
Qui homicidii auctor fuit ob consilium quod dédit : erit in pœnitentia (|uadragiDta dies in pane et aqua, cuni septem sequenlibus annis.
Qui insidialiis est alicui, ut ab aliis occidalur, licet ipse non occidei'it : pœnitenliam agat quadraginta dies in pane et aqua , et septem sequentes annos obsorvabit.
Qui accusarit aliquem, ob eamque accusalionem occisus est : quadraginla dies in pane et aqua cum septem sequentibus annis in pœnitentia versari débet. Sin autem ob accusalionem debilitaUis est : très quadragesimas pœnitebit per légitimas ferias.
Qui insanus homicidium perpétrant : leviorem |)œnitenliam explebit.
Qui publiée pœnitenlem occiderit : tanquam de homicidio sponte commisso duplicem pœnitentiani aget.
Qui fureni, aut latronem interfecerit : quadraginla <lies ai) ecclesic'e ingressu abstinebil ; et prœterea in terlia feria, et in sexta, el sabbato jejunabit.
Si quis casu homicidirun fecerit : pwnitens erit (juadraginta dies in pane et aqua; bis peractis, bieiinio ab oralione fiddium segregalus non communicabil, neque offerel. Tosl birnnium, in conimunioneni orationis suscii)ie!ur : offerel aiiteni, non tanicri communicabit. Post (piinquenniuni acl plenani coniniunioncm recipittur : a cibis abstinebil avbilratu sacerdolis.
Qui bomincni tanquam feram aliquani latentem inopinalo occiderit : quadragintadies pœnilenliam aget in |)ane el acpia, et (juinijuc sequentes annos arbitratu sacerdolis.
Si plures liomines unum per ri\am adorti occi-
derint, quicuuque eorum plagatn ei inflixerit : tanqiiam homicida pœnitentiamaget.
Qui homicidio, quod postea factuni est, consenserit : pœnitentiani agct annis septem : Ires in pane et aqua. Sin autein voluerit, nec vero poluerit: très tanlum annos. Si quis nolens horeicidium j)alrarit : pœnitebil quinque annis, et duobus in pane et aqua.
Si quis aliquem vulneraverit . vel ei aliquod membi'um prfecidei"it : pœnitentiam aget unoanuo per légitimas ferlas; sique cicatrix gravis est, ut vulneratum deformein reddat : quadraginta etiam dies pœniiebit in pane et aqua.
Si quis ictnm proximo dederit, nec nocnerit : Iridui pœnitentiam aget pane et aqua ; clericus, unius anni et niensium sex.
Si quis aliquem per iram percutiens debilitaverit, solula medicamenîi impeusa : si laicus est, pœnittns erit quadraginta dies in pane et aqua; si clericus, duas quadragesinias ; si diaconus, septem mensibus ; si presbyter, uno anno.
Si quis episcopus homicidium fecerit: in pœnitentia sit quindecim annis, dignitalisque gradu amoveatur, vilceque sure cursuui jjeregrinando couficiat. Presbyter poeuitens erit annos duodecim, quatuor ex liis in pane et aqua, et sacerdotii gradu privelur; diaconus, annos decem, très ex his in pane et aqua ; clericus inlerioris ordinis, annos septem, très in pane et aqua.
Si quis fratri suo quem oderit, reconciliari non vult: tandiu in pane et aqua pœnitentiam aget, quoad reconciiietur.
PRyECEPTUM VI.
NON Fl'nAOEBIS.
