NON 0CCI0E
CANONES PŒNITENTIA.
Si quis contra hoc prsceptum aliquo raodo peccarit.
Qui presbyterum occident : pœnitentiam aget annos duodecim item.
Si quis sacerdotem voluntarie occident : carne et vino abstineat cunctis diebus vitœ suœ, quotidie, exceptis festis, dominicisque diebus, jejnnet, non equitet, non arma ferat, non ecdesiam ingrediatur quinque annis^ sed pro ejus foribus stet.
Post quinque annos ecclesiam ingrediatur licet : nondum vero commimicet, sed inter audientessit. Decimi anni cursu confecto, communicet, et equitet, licet
Qui vel ipse, vel de ejus consilio, aliquem ecclesiastici ordinis hominem, aut psalmistam, aut ostiarium, aut lectorem, aut exorcistam, aut acolithum, aut subdiaconum, aut diaconum. aut presbyterum per singulos ordines singulariter pœnitentiam agat : pro psalmista carinam unam, nempe quadraginta dies
MANUEL DBS CONFESSEURS. 567
in pane etaqua; pro ostiario, itidem; pro lectore, itidem; pro exorcista, similiter ; pro acolytho, simillter ; pro subdiacono, similitcr ; pro diacono, similiter. Qoapropter omnis qui interfecerit voluntarie presbyterum, ita pœnitere débet ut octo homicidia commissa, et nunquam débet esse sine pœnitentia*
Si qoispresbyter presbyterum occident : pœnitentiam aget annos viginti octo.
Si quis presbyterum armis contra se irruentem occident : pœnitens erit annos decem.
Si quis patrem, aut matrera, fratrem, ant sororem occident : toto vitas ans tempore non suscipiat corpus Domini, nisi in obitu : abstineat a came et vino diim Tixerit; jejunet secunda, et quarta, et sexta feria item.
Si quis parricidium fecerit : id est, patrem, aut matrem, fratrem, sororem, patnium, amitam, aut materteram occident : si casu, neque per iram fecerit, nthomicidii sponte commissi pœnitentiam aget; si sponte, et iratus, pro foribus ecclesi» per annum stabit Deum orans. Anno peracto, in angulo ecclesiae per annum item stabit. Quibus peractis, si pœnitentis fructus in eo conspicietur, sacrae communionis particeps fiet, came abstinebit tota: quotidiejejunabit prster dies festos : a vino, cervisia, mellita abstinebit dies hebdomads Ires. Pedibus, quocnmque ierit, iter faciet : armis nunquam utetur, nisi contra paganos; uxorem si non habet, nunquam ducet, item.
Qui Toluntarie genitorem suum, aut genitricem occident : extra patriam septem annis exsul fiât ; tune demum usque ad mortem cum flûte et gemitu pœniteat. Si autem nolenti accidit, decem annis pœniteat judicio sacerdotis.
Qui voluntarie filium suum, vel filiam suam, vel germanum, aut germanam snam occident : quinque annis extra metasipsius terrae exsul fiât : deinceps -viginti annis pœniteat. Qui vero voluntarie avum suum, vel aviam suam, vel neptem suam, vel patruum, aut avunculum, seu amitam, sive materteram, aut filium,vel filiam germani sui, aut germanae, seu consobrinum suum, sive consobrinam suam occiderit, id est a tertia usque ad septimam ; si vero tertia fuerit, duodecim annis inermis pœniteat ; si quarta, undecim annis pœniteat ; si quinta, decem ; si sexta, novem ; si septima, octo annis pœniteat. Si autem nolens, arbitrio sacerdotis pœniteat. Qui voluntarie patrem suum, aut matrem, vel filium, aut filiam de sancto lavacro, seu frâtrem, sive sororem in Christo, aut dominum suum, vel dominam, seu uxorem suam occiderit : quiuquc annis extra metas ipsius terrae exsul fiât : tune demum quindecim annis iner- Diis pœniteat. Si vero nolens, septem annis pœniteat. Qui vitricum suum voluntarie occiderit, aut novercam, seu privignum, seu privignam, vel socerum suum aut socrum suam, seu g(>nerum suum, sive nurum : decem annis pœniteat. Si vero nolens, quinque annis pœniteat .
Si quis filium non sponte occiderit : ut homicidii sponte commissi pœnitentia affîcietur.
Quae mulier filios suos necarit : peracta septennali pœnitentia, monasterium detrusa monasticam vitam perpétue regulariter aget.
Si qua mulier postpartum filium, filiamve, sponte interfecerit : pœnitentiam aget annos duodecim, et nunquam erit sine pœnitentia.
Paupercula, si ob diflicultatem nutriendi id commiserit, annos septem.
Si qua mulier sponte abortum fecerit : pœnitentiam aget très annos ; si nolens, quadragesimas très, item.
Mulier partum suum perdens voluntarie ante quadraginta dies : pœnitens erit annum, si vero post quadraginta dies annos très, si vero postquam edictus est in lucem, tanquam homicida.
Quae sceleri occultandis causa filium necarit : pœnitentiam aget annos decem.
Qui nolens filium oppresserit : si post baptismum, pœnitentiam aget dies quadraginta in pane et aqua, oleribus, ac leguminibus; abstinebit ab uxore dies totidem. Deinde pœnitens erit très annos per légitimas ferias ; très pns-
terea qaadragesimas in anno observabit. Si ante baptismum, qnadiaginta di» ut supra, et quinquennii prœterea pœnitentiam explebit.
Cujus parvttlus sine baptismo per negiigentiam moritur : très annos poemteat ; unum in pane et aqua. Infans infirmus et paganus si commendetur prèsbytero, si moritur absque baptismo , deponatur : et si per negiigentiam parentum fuit, annum unum poeniteat.
Cujus filius sine coufirmationis sacramento moritur, parentes, qaoram negligentia id factum est, pœnitentiam agent annos très.
Si quis explendas causa libidinis, vel odîi meditatione, ut non ex eo soboles nascatur, homini, aut muUeri aliquid secarit, vel ad potandum dederit, ut noa possit gonerare, aut coucipere : homidda teneatnr.
Si mulier marltnm suum causa fomicationis veneno interfecerit, aut qnacumque arte pehmere fecit : quia dominum et seniorem suum occidit, sseeulum relinquat, et in monasterio pœuiteat.
Qui mortem sibi consciverit : pro eo nulla in missa commemoratio fiât, neque cum psalmis ejus cadaver sepeliatur.
Si quis sponte hominem occident : ad januam ecclesiae semper erit, et îu obîtn communionem recipiat. Si casu necarit : pœnitentiam aget annos septem ; ex alterius canonis praescripto annos quinque.
Si quis hominem necare voluerit, neque hoc scelus patrare potuerit : ut bomicida pœnitentia aflicielur.
Aliits canon de homicidio voluntario.
Si quis homicidium sponte commiserit, vel odio, vel possidendae hsereditatis causa : primo jejunet in pane et aqua, deinde pœnitentiam agat annis septem, primo anno post iLlos quadraginta dies, a vino, caseo, pisce abstinebtt. In secundo et tertio similiter jejunet ; tertiam autem, et quintam feriam^ ac sabbatum redimere potest. Reliquis quatuor annis jejunabit in singulis très quadragesimas : primam ante Pascha, alteram ante diem festum sancti Joannis Baptistae; terliam ante Nativitatem Domini.
Si quis fecerit homicidium pro vindicta parentum : ita pœnitentiam aget, ut homicida voluntarius. Ilidem pro vindicta fratris.
Qui pro vindicta fratris, annum unum, et in seqnentibus duobus annis, très quadragesimas, et légitimas ferias^
Si quis per iram subitam, aut per rixam hominem necarit : pœnitentiam aget annos très.
Si quis jussu domini homicidium perpétrant : dies quadraginta in pane et aqua, et prœterea septem annos sequentes per légitimas ferias jejunabit
Qui in bello publico jussu principis legitimi tyrannum interfeoerit : pœnitens erit très quadragesimas per légitimas ferias.
Qui liber, jubente majore suo, innocentem occident : pœnitentiam aget annum imum, et sequentes duos très qaadragesimas et légitimas ferias.
Qui homicidii auctor fuit ob consilium quod dédit : ent in pœnitentîa quadraginta dies in pane et aqua, cum septem seqnentibus annis.
Qui insidiatus est alicui, ut ab aliis occidatur : licet ipsenon occident : pœnitentiam aget quadraginta dies in pane et aqua, et septem sequentes annos observabit.
Qui accusant aliquem, ob eamque accusationem occisus est : quadraginta dies in pane et aqua cum septem sequentibus annis in pœnitentia versari débet. Sin autem ob accusationem debilitatus est : très quadragesimas pœnitebit per légitimas ferias.
Qui insanus homicidium perpétrant : leviorem pœnitentiam explebit.
Qui publiée pœnitentem occident : tanquam de homicidio sponte commisso duplicem pœnitentiam aget.
MANUEL DBS G0NFESSBUR3. 56»
Qui furem, aut latronem inlerfecerit : quadraginta dies ab ecclesi» ingressu abstinebit ; et pneterea in tertia feria, et in sexta, et sabbato jejunabit.
Si qois casu homicidium fecerit : pœniteus erit quadraginta dies in pane et aqoa ; his peraclis, biennio ab oratione fidelium segregalus non comikunicabit neque offeret. Post biennium, in commanionem orationis suscipietur : offeret «ntem, non tamen communicabit. Post quinquennium ad plenam communionem recipietur : a cibis abstinebit arbitratu sacerdotis.
Qui hominem tanquam feram aliquam latentem inopinato occident : quadral^ta dies pcenitentiam aget in pane et aqua, et quinque sequentes annos arbitratu sacerdotis.
Si plures homines unum per rixam adorti occiderint, quicumque eoram plagam ei inflixerit, tanquam bomicida pœnitentiam aget.
Qui homicidio, quod postea factum est, consenserit : pœnitentiam aget annîs septein : très in pane et aqua. Sin autem voluerit, nec vero potuerit : très tantum annos. Si quis nolens homicidium patrarit : pœnitebit quinque annis, et duobus in pane et aqua.
Si quis aliquem vulneraveht, vel ei aliquod membrum praeciderit : poBnitentîam aget uno anno per légitimas ferias; sique cicatrix gravis est, ut vulneratum deformem reddat : quadraginta etiam dies pœnitebit in pane et aqua.
Si quis ictum proximo dederit, nec nocuerit : tridui pœnitentiam aget in pane et aqua : clericus, unius anni et mensium sex.
Si quis aliquem, per iram percutiens, debilitaverit, soluta medicamenti impensa : si laicus est, pœnitens erit quadraginta dies in pane et aqua ; si clericus, duas quadragesimas; si diaconus, septem mensibus ; si presbyter, uno anno.
Si quis episcopus homicidium fecerit : in pœnitentia sit quindecim annis, dignitatisque gradu amoveatur, vitaeque suse cursum peregrinando conficiat. Presbyter pœnitens erit annos duodecim, quatuor ex his in pane et aqua, et sacerdotii gradu privetur; diaconus, annos decem, très ex his in pane et aqua; clericus inférions ordinis, annos septem, très in pane et aqua.
Si quis fratri suo quem oderit, reconciliari non vult : tamdiu in pane et aqua pœnitentiam aget, quoad reconcilietur.
PRiECEPTUM VI.
NON FDBABERX8.
CANONBS POINITENTIA.
Si qoit conlra hoc pneceptum aliquo modo peocAiit.
Qui furatus est aliquid de ecdesisB supellectili, vel thesauro : quod sustulit reddet, et très carinas cum septem sequentibus annis pœnitebit.
Qui sacras reliquias furatus est : illis restitutis septem carinas jejunabit.
Pecuniam ecclesiasticam furatus : quadruplum reddet ; si quid item de ministerio Ecclesi» ahquo modo surripuerit : pœnitens erit annos septem.
Si quis vel ecclesiasticas oblationes rapuerit, vel rapientibus consenserit, quadruplum restituet, et canonice pœnitens erit.
Sacrilegus rerumve ecclesiasticarum invasor, uno anno extra ecclesiam Dei maneat : secundo anno pro foribus ecclesiœ sine communione maneat : tertio anno in ecclesia inter audientes sit sine oblatione : came vinoque abstiueat, pneterquam in Pascha, et die Natali : quarto anno, si fructuosus triennio pœnitentiœ fructus exstiterit, communioni fidelium restituatur, ea lege, ut spondeat se in posterum taie quidquam non commissurum; pneterea sine esu camis, et potatione vini, usque ad septennium pœnitens permanebit.
Qui ecclesiam incenderit, iUam restituet pœnitentiamque agot annos quindecim, et pretium det pauperibus. Itidem qui incendio consenserit.
Si quis malo studio, vel odio, vel ulciscendae injurin cauBa^ incendium oommisent committive jusserit, curaverit, sut incendiario auxiUum vel gnnaiji^yin Bcîenter dedeht : excommunieabitur ; si mortaus erit, christiana sepultura carebit. Nec Yero absolvetur, nisi damnum pro facultatibus resarciveiit, ja retque se in posterum taie facinus nunquam admissurum. Pœnitentia pnelerea hœc ei constituetur, ut Hierosolymis, aut in Hispania, in servitio Dei totom annum permaneat.
Si quis sepulcrum Yiolaverit : pœnitens erit annos septem, e quibns très in pane et aqua.
Qui sepulcrum infregerit, ut defuncti sepulti vestimenta furaretur : poenitens erit annos duos per légitimas ferias.
Qui de oblationibus, quae ecclesiis factae sunt, aliquid retinnerit : pœmteas erit dies quadraginta in pane et aqua.
Qui decimam sibi retinuerit, aut dare neglexerit : quadruplom restitaetf et pœnitentiam aget dies Tiginti in pane et aqua.
Qui hospitalis domus administrator aliquid de administratione aubtraxerit : restituet quod abstulit, pœnitensque erit annos très.
Qui pauperem oppressent, ejusque bona abstulerit : reddet ei suam, et pœnitens erit (Ûes triginta in pane et aqua.
Clericus furtum capitale faciens : septennii pœnitentiam explebit, laicos quinquenii, et quodfuratus estreddat.
Si quis per necessitatem, cibum vel vestem furatus sit : in pœnitentia erit hebdomadas très ; si reddiderit, jejunare non cogitur.
Qui fregerit noctu alicujus domum, aut aliquid auferet pretium reddet et pœnitentiam aget annum in pane et aqua ; si non reddit, annos duos.
Si quis furtum de re minori semel, aut bis fecerit; restituta re, pœnitentiam aget annum unum.
Qui rem inventam non reddit, furtum committit : idcirco tanquam de furto pœnitentiam aget.
Si quis usuras accipit, rapinam facit, ideoque quicumque illam exegerit : pœnitentiam aget annis tribus, imo in pane et aqua.
PR^CEPTUM Vn.
NON MOBCHABBaiS.
CANONES PŒNITENTIA.
Si quis contra hoc pnec^ptum âliquo modo peccarit.
Si laicus solutus cum femina soluta concubuerit : pœnitens erit annos très ; et quanto ssepius, tanto m^joris pœnitentia affidetur.
Itidem, qui cum ancilla coierit.
Uxor, conscio viro mœchata, ne in obitu quidem communicabitnr : si dignam pœnitentiam egerit, post docem annos sacram communionem sumet.
Si quis uxorem nolentem adulterium perpetrare coegerit : pœnitentiam âge (lies quadraginta in pane et aqua, et septem praeterea annos, e quibus unum in pane item et aqua.
Si quis conjugem fomicari consenserit : diebus omnibus vit» in pœnitentia erit arbitrio periti sacerdotis.
Vir solutus, si cum alterius uxore adulterium commiserit : pœnitentiam aget annos septem; mulier, quinque.
Mulier soluta cum alterius marito adulterium patrans : pœnitentia afilcietar decennali ; ille, quinquennali.
Si quis maritus semel lapsus est : pœnitentiam aget annos quinque.
Si sspius mœchatus est, in fine mortis est conveniendus : sique promiserit se cessaturum, dabitur ei conununio.
MANUEL DBS CONFESSEURS. 571
Qui Bspe fomicatur, laicns cum laica : pœnitentiam aget très annos.
Si quis uxorem simul et concubinam habaerit : in pœnitentia erit annos aeptem et amplius pro ratione colpse.
Maritus si ancilla concubina utitar : pœnitentiam agat annum unum. quadragesimas très, et légitimas ferias tribus mensibus. Ula si invita violatur, quadraginta dies; si consentiens, quadragesûnas très, et légitimas ferias.
Qui cum uxore sua turpiter concubuerit : pœnitens erit quadraginta dies.
Si quis adolescens cum virgine peccarit : poenitentiam aget annum unum.
Qui puellam aut mulierem libidinose obtrectaverit : si clericus est, quinque dies pœnitentiam aget, monachus, vel sacerdos, a ministerio suspensus, pœnitens erit dies riginti.
Si quis in balneis cum muliere se laTaverit : pœnitentiam aget triduo.
Qui concupierit virginem, quam postea uxorem duxerit : pœnitentiam aget annum unum per légitimas ferias ; si vero non duxerit, annos duos per légitimas ferias.
Si quis mulierem alii desponsam in matrimonium duxerit : eam dimittet^ et pœnitens erit quadraginta dies in pane et aqua, cum septem annis sequentibus.
Vidua quaa stuprum admiserit : pœnitentiam aget annum totura, et pneterea in altero anno dies jejuniorum.
Si quis cum uxoris suie sorore per imprudentiam fomicationem admiserit : pœnitentiam sibi indictam aget, si probaverit se taie scelus inscienter fecisse.
Cum duabus sororibus fomicatus : pœnitentiam aget toto suae vitse tempore, item.
Qui cum duabus sororibus, vel cum noverca, vel cum sorore sua, vel cum amita, vel cum nuru, vel quod denique incestum admiserit : ab ingresBU ecclesiae abstinebit annum unum : quo anno prseter festosdies^ panesolum et aqua utetur, arma non feret, osculum uemini prœbebit, sacram communionem nisi pro viatico non sumet : sex deinde annis ecclesiam ingredietur, sed came, et vino, et sicera non utetur, nisi festis diebus. Postea vero duobus annis quando came vescetur, a potu vini abstinebit : quod si biberit, came non vescetur, nisi dominicis diebus et praecipuis festis : deinde usque ad obitum perpetuo prseter festos dies a came abstinebit. Très légitimas ferias singulis hebdomadis jejunabit, et quadragesimas très singulis annis légitime custodiet.
Qui incestum fecerit, et alii annorum duodecim, alii quidecim, alii decem, alii septem pœnitentiam constituunt.
Quicumque sacerdos spiriiualem filiam violaverit, dignitatishonorem amittet et perpetuam pœnitentiam aget.
Qui item sacerdos hoc facinus admiserit, omni muneris sui functione mulctatus, pœnitentiam etiam peregrinando aget annos quindecim : deinde in monasterium abiens toto vitœ tempore ibi Deo serviet ; femina autem res suas in eleemosynam pauperibus confère t, in monasterioque Deo serviet omnibus vitae suae diebus.
Si episcopus hoc admiserit : pœnitentiam aget annos quindecim. Qui monialem violarit : pœnitens sit annis decem.
Presbyter si fomicationem admiserit, sponte, confessus pœnitentiam aget annos decem hoc modo ; tribus mensibus, a cseteris remotus pane et aqua jejunabit, diebus autem festis modico vino, pisciculis, et legumine utetur : sacco indutus humi cubabit, diu noctuqae misericordiam Dei implorans. Deinde unum annum et sex menses in pœnitentia, jejunioque panis et aquae explebit, praeter festos dies in quibus vino, et sagimine, caseo, ovisque canonice uti poterit. Finito primo anno et dimidio sacr» communionis particeps ûet, psalmos in choro ultimus canet, officia minora geret.
572 MANUEL DBS CONFESSEURS.
Postea vero qaam septimum pœnitentis annum expleTerik, onmi qiûdem tempore praetor paschales dies sinipilis hebdomadis per légitimas ferias in pane et aqua jejimabit. Expleto septennio, usque ad finem decimi anni aextam feriam in pane et aqua jejunabit.
Qui cum bratis coierit : pœnitentia afficietur annorom decem, et dintumiori etiam pro personœ conditione.
Qui contra naturam coierit : ai servus est, scopis castigabitur, et poenitebit annos duos ; si liber et matrimonio junctus, annos decem, si solntos, annos septem : pueri, dies centum : laicus matrimonio coi^unctns si in consaetudine habet, annos quindecim : si clericus, de gradu amotus, ut laicus poenitentiam aget ; qui cum fratre taie scelus admiserit, ab omni came abstinebit, pœnitensque erit annos quindecim : si clericus, diutumiori et graYiori pœniteatia afliciatur.
Mulier in se, aut cum altéra fomicans : pœnitentia afficietur dnorum annorum. Vir se inquinans primo, dies decem; si iterum, dies viginti; si tertio, dies triginti : sique nefarîe agere perget, pœnitentiae accessio ei fiet : si puer, dies quadraginta; si msgor, quindecim annis, dies centum.
Puer parvulus oppressus a majore, hebdomadam jejunabit : si consenserit dies viginti, si coinquinatus erit, dies centum; si voluntatem suam expleverit, annum unum. (
Qui complexu feminœ, vel osculo poUnitur : pœnitentiam aget dies triginta, qui contractu inverecundo» menses très.
Qui concupiscit mente, sed non potuit : dies decem pœnitentiam aget.
Qui turpiloquio aspectuque poUuitur negligens, nec vero peccare Toluit, pœnitentiam aget dies viginti ; si vero impugnatione tentationis et cogitationis inquinatur : pœnitebit item dies viginti.
Quicumque lenocinium exercuerit : pœnitentiam aget annos duos per légitimas ferias, item.
Qui hoc facinus admiserit : sacram communionem non accipiet, nisi in fine«
Si quœ mulier cerussa, aliove pigmente se oblinit, ut aliis viris placeat : pœnitentia afficietur annorum trium.
PRiECEPTOM Vm.
NON PALSDM TESTIMOHIUlf DICES.
CANONES PŒNITENTIJS.
Si qm< coDtra hoc prvoeptum aliqa» modo peccftrit.
Qui affirmarit verum quod falsum est : pœnitentiam aget ut adulter; ut homicida, qui sponte id facinus admiserit,
Qui falso testimonio consenserit : pœnitens erit annos quinque.
Qui proximo falsum crimen objicit : pœmtentia afQcietur ut falsus testis.
Qui proximo peccatum imputarit, priusquam seorsum eum arguerit prjmum illi satisfaciens : pœnitentiam aget très dies.
Si quis contra proximum lingua lascivus erit : triduana pœnitentia expiabitor.
Si quis murmuravit : judicio sacerdotis pœnitentiam aget pro culp» gravitate»
Si quis convitium manifestum fratri intulerit : diuturna expiabitar pœnitentia pro modo peccati.
Si quis facile detraxerit, falsumque in hoc dixerit : pœnitens erit dies septem in pane et aqua.
Qui faciiitatem fraudemve in ponderibus et mensuris admiserit : pœnitens erit in pane et aqua dies viginti.
PRiECEPTUM IX.
NON C0NCDPI8GBS REM PROXIHI TUI.
CANONES PŒNITENTIJS.
Si quis ooDtra hoc pneceptum aliquo modo peccarit.
Rem alienam nefarie concapiscens, avarusque : pœnitens erit anniâ tribus.
Qui aliéna furari concupiscit, furtum est^ qui item aliéna rapere cupit, rapina est; qui res Ecclesis furari appétit, sacrilegium est : ideo cum nefarie concupiscendo graviter peccet, ut peccati morlalis pœnitentiam aget, sacerdotis arbitratu.
Qui rem aliquam proximi pretiosam invenire cupit, ut illam sibi retineat : morlale peccatum concipit, cujus pœnitentiam aget, ut supra dictum est de furto.
PRiEGEPTUM X.
NON DB8IDERABI8 UXORBM PROXIMI TUI.
CANONES PŒNITENTIJE.
Si qats coatni hoc pneceptam aliquo modo peccarit.
Si quis concupiscit fornicari : si episcopus : pœnitens erit annos septem ; si presbyter, quinque ; si diaconus vel monachus, très, e quibus unum in pane et aq[ua; si clericus aut laicus, annos duos.
Si quis in somnis ex immundo desiderio polluitur : surgat, et cantet septem psalmos pœnitentiales^et dies triginta pœniteat.
Si clericus aut laicus ex mala cogitatione concupiscentiaque semen effuderit : pœnitens erit dies septem.
CANONES PŒNITENTIJS.
De septem peccatia capHalibus.
Gapitalia peccata, quae principalia etiam Tocantur, ut pote e quibus omnia vitia principium habent, sunt : superbia, vana gloria, avaritia, luxuria, invidia, ira, gula et acedia.
Pro capitali mortalique crimine pœnitentia septem annorum indicitur, nisi peccati gravitas, et personse status severiorem diutumioremque pcanitentiam requirat.
Pro capitali crimine pœnitentiam aget laicus annos quatuor, clericus quinque, subdiaconus sex, daiconus septem, presbyter decem, episcopus duodecim.
Sed demonstratse jam paulo ante sunt pœnitentise quae ex canonum disciplina constituuntur fere pro peccatis mortalibus, quae ex his septem capitali* bus vitiis originem trahunt. Pro gulae autem vitio sunt hi prsecipui pœniten* ti» canones.
CANONES PaNITENTI£.
De gnla et ebrietate.
Sacerdos imprudenter ebrius factus, pane et aqua pœnitentiam agat dies septem; si negUgenter, dies quindecim; si per contemptum, dies quadraginta.
574 MANUEL DES GONFESSBURS.
Diaconus, et alius clericus ebrius foetus, arbitrio sacerdotis pœnitens erit.
Monachus ebrius, pane et aqua mensibus tribus ; si clericus, viginti dies.
Laicus ebriosns graviter arguatur, et poenitentiam agere a sacerdote cogatur.
Qui bumanitatis gratia alium inebriare cogit : pœnitentiam aget dies septem; si per contemptum, dies triginta.
Qui ad bibendum invitât plus quam naturae satis est, pœnitentiam agat.
Qui pro ebrietate et crapula vomitum fecerit : si presbyter, aut diaconus, pœnitentiam agat dies quadraginta;
Si monachus, aut dericus, dies triginta;
Si laicus, dies quindecim ;
Si laicus item, a vino et came abstineat dies très.
Si quis gulae causa ante horam legitimam jejunium firegerit : dnos dies pœnitentiam aget in pane et aqua.
Si quis nimio cibo se ingurgitaverit, ut inde dolorem senserit : unum diem pœnitentiam aget in pane et aqua.
Falsarius : pane et aqua pœnitentiam agat quandiu vivit.
CÂNONBS PŒNITENTIJB De Tariis peocaUs.
Si quis sacerdos missam canit, neque communicat : per annum pœnitentiam agat, nec vero interea celebret.
Sacerdos excommunicatus, si célébrât : tribus annis pœnitens sit, hebdomadisque singulis feria secunda, quarta et sexta, a vino et camibus jejun^.
Sacerdos, sacerdotii sui gradu ordineque in perpetuum amotus, si e^ebrare audet, privatur communione corporis et sanguinis Jesu Christi usque ad ulti* mum diem, et in excommunicatione est, viaticnm tantum in fine sumens.
Si gutta sanguinis Christi in terram cadit, sacerdos in pœnitentia sit quinquaginta diebus; si super altare, et ad pannum unum transiit, diebus duobus ; si usque ad pannos duos, diebus quatuor; si usque ad très, diebus novem, si usque ad quatuor, viginti diebus.
Si incaute dimisit, quamvis nil nefandi acciderit : tribus mensibus a sui muneris administratione amoveatur.
Qui per ebrietatem Eucharistiam evomit : si laious est, quadraginta diebus; si clericus, sexaginta; si episcopus, nonaginta diebus; si infirmus, poeoitentiam agat diebus septem.
Scienter rebaptizaius, si propter hœresim hoc sceleris admittit : pœniteatia afficiatur septem annorum, quarta et sexta feria jejunans, et tribus item quadragesimas p«ie et aqua.
Si vero pro munditia hoc facere putarit : eum pcsniteat tribus annis, quod si ignoranter non peccat, sed ideo non promovendus, licet sit excellens.
Si episcopus, presbyter, diaco&usve sponte est rebaptizatus, quandiu vivit pœnitens sit. Alii vero clerici, et monachi, et moniales, ab hœreticis volaites rebaptizari : pœnitentiam agaiit duodecim annos.
Sacerdos qui interest clandestinis desponsationibus : per triennium ab ofiicii sui administratione amoveatur.
Sacerdos, qui palliis altaris mortnum involvit : pœnitens sit decem annis et quinque mensibus ; diaconus a.utem annis tribus et sex mensibus.
Qui legata pia Écclesiae non solvit : uno anno pœnitens erit per légitimas ferias.
Qui vir faciem suam transformaverit habitu mullebri, et multer habitu viri, mendationem pollicitus, annis pœnitens sit tribus.
MAiNUEL DBS CONFESSEURS. 575
Infirmos, aut vinctos vieitare negligens : pcenitens a(^t diee 4ecem pane et aqaa victitans.
DECLARATIONS s.
De Pœnttcntiali Romtna.
Pœnitentia nnius aani, <iul in pane et aqua jejunaudus est, falis e^se débet. In unaquaqpie hebdomada très dies, id est, secundam feriam, quartam et sex. tam in pane et aqua jejunet ; et très dies, id est, tertia feria, et quinta, et sahbato, a TÏno, medone, mellito, cervisia, a came, et çagimine, et a caseo, et o\'is, et ab omni pingui pisce se abstineat : manducet minutes pisciculos, si habere potest; sihabere non potest, tantum unius generis piscem, et legumina, et olera, et poma, si vult, comedat, et cervisi^m bibat. Et in diebus dominicis, et Natalis Domini illos quatuor dies, et in Epiphania Domini, unum diem, et in Pascha usque in octavam diem, et in Ascensione Domini, in Pentecoste quatuor dies, et in missa sancti Joannis Baptistae, et sanctae Mariae, et duodecim Apostolorum, et sancti Michaelis, et sancti Remigii, et omnium sanctorum, et sancti Martini et in illius sancti festivitate, qui in illo episcopatu celebris habetur : in his supradictis diebus faciat charitatem cum caeteris christianis, id est, utatur eodem cibo et potu quo illi ; sed tamen ebrietatem, et ventris d^stensionem semper in omnibus caveat.
Pœnitentia secundi anni talis esse débet, ut hos dies, id est secundam feriam et quartam in unaquaque bebdomada, jejunet usque ad vesperum, et tune reficiatur de sicco cibo, id est, pane et leguminibus siccis, sed coctis : aut pomis, aut oleribus cnidis ; unnm eligat ex bis tribus, et utatur, et cervisiam bibat, sed sobrie, et tertium diem, id est, sextam feriam in pane et aqua observet : et très quadragesimas jejunet, prîmam ante Natalem Domini, secundam ante Pascha, tertiam ante missam sancti Joannis, et si totam quadragesimam ante missam sancti Joannis implere non possit, post missam impleat, et in his tribus quadragesimis jejunet duos dies in hebdomada ad nonam, et de sicco cibo comedet, ut supra notatum est : et sexta feria jejunet in pane et aqua. Et iii diebus dominicis, et in Natali Domini illos quatuor dies, et in Epiphania Domini m\um diem, et in Pascha usque in octavam diem, et in Ascensione Domini, et in Pentecoste quatuor dies, et in missa sancti Joannis Baptistae, et sanctse Mariae, et duodeôm Âpostolorum, et sancti Michaelis, et sancti Remigii, et omnium sanctorum et sancti Martini, et in illius sancti festivitate, qui in illo episcopatu celebris habetur : in his supradictis diebus faciat charitatem cum cœteris christianis; sed tamen ebrietatem, et ventris distensionem semper in omnibus caveat.
Pro mio (fie quem in pane et aquajejunare débet, quinquaginta psalmos genibus flexis in ecclesia, si fieri potest, decantet ; sin autem, in loco couvenlenti eadem faciat, et unum pauperem pascat : et eodem die, excepte vino, came, sagimine, snmat quidquid velit.
Qui in ecclesia genua centies flexerit, id est, si oenties veniam petierit, si fieri potest ut in ecclesia fiât, hoc justissimum est : si antem hoc fieri non potest, secrète in loco convenienti eadem faciat : si sic fecerit, eo die, excepte vino, came et sagimine, sumat qued placeat : qui psalmos non novit^ unum diem, quem in pane et aqua pœnitere débet, dives tribus denariis, et pauper, une denario redimat : et eo die, excepte vino, came et sagimine, sumat quidquid velit.
Qui vere psalmos non novit, et jejunare non potest, pro une anne, quem in pane et aqua pœnitere débet, det pauperibus in eleemosynam viginti duos selidos, et omnes sextas ferias jejunet in pane et aqua : et très quadragesimas, id est quadraginta dies ante Pascha, et quadraginta dies ante festivitatem
sancti Joannis Baptistse, et si ante festivitatem aliquid remanserit, post festi- ▼itatem adimpleat; et quadraginta dies ante Nativitatem Domini. In his tribus quadragesimis quidquid suo ori praeparatur in cibo, vel in potu, vel cajuscumque generis illud sit, sestimet, quanti pretii sit vel esse possit, et medietatem illius pretii distribuât eleemosynam pauperibus, et assidue oret, et roget Deum, ut oratio ejus, et ejus eleemosynae apud Deum acceptabiles sint.
Item, qui jejouare non potest, et observare quod in Pœnitentiali scriptum est, faciat hoc quod sanctus Bonifacius papa constituit. Pro uno die quem in pane et aqua jejunare débet, roget presbyterum, ut missam cantet pro eo (nisi sint crimina capitalia, quâe confessa prius lavari cum lacrymis debent) et tune ipse adsit, et audiat mi^am, et dévote ipse offerat propriiâ manibus panem et vinum manibus sacerdotis, et intente respondeat, quantum sapit, ad salutationes et exhortationem saceixlotis : et humiliter Deum deprecetur, et oblatio quam ipse presbyter pro se, et pro peccatis suis Deo obtulerit, Deus omnipotens misericorditer per Angelum suum suscipere dignetur : et eo die, excepto vine, et came et sagimine, comedat quidquid vult : et sic redimat aliquos anni dies.
Si quis forte non potuerit jejunare, et habuerït unde possit redimere, si dives fuerit, pro septem hebdomadibus det solidos viginti; si non habuerït unde tantum dare possit, det solidos decem; si autem multum pauper fuerit, det solidos très. Neminem vero conturbet, quia jussimus dare solidos viginti, aut minus : quia si dives fuerit, facilius est ilU dare solidos viginti quam pauperi très : sed attendat unusquisque cui dare debeat, sive pro redemptione captivorum, sive super sanctum altare, sive Dei servis, sive pauperibus eleemosynam.
Qui non potest sic agere pœnitentiam ut superius diximus, faciat sic. Si très annos continuos jejunare débet et non potest, sic redimere potest. In primo anno eroget in eleemosynam solidos viginti sex, in secundo anno eroget in eleemasynas solidos viginti, in tertio anno solidos decem et octo ; hi sunt sexaginta quatuor solidi. Potentes autem homines plus dare debent, quia cui plus cornmittitur, plus ab eo exigitur. Et qui illicita committunt, etiam a licitis se abslinere debent, et corpus debent afQigere jejuniis, vigiliis et crebris orationibus : caro enim laeta trahit ad culpam, afQicta reducit ad veniam.
Aliœ declarationes brèves,
Gonfessarius, cum ex iis quae conscripta sunt, intelligat, pro ratione temporum et personarum diversas pœnitentias fuisse, earumque redimendarum certam rationem adhibitam esse; arbitrio tamen suo illis omnibus mitigandis moderandisque aget, ut initio traditum est.
De pœnitentia per légitimas ferias constituta; confessarius animadvertet, eo nomine intelligi feriam secundam, quartam et sextam, canonum legibus pœnitentiae, jejunioque prsescriptam.
Garinae jejunium, quod aliquando pœnitentiali canone cavetur; id appellatur quod per quadraginta dies in pane et aqua fiebat, ut sœpe numéro Butchardus interpretatur. Carinam alii dicunt, quidam catenam, alii carentenam, alii quadragenam.
Pœnitentia per très quadragesimas indicta, ita intelligitur, ut cui imponebatur, is in anno pane et aqua jejunaret quadragesimas très, quarum prima est ante diem Natalem Domini; altéra ante Pascha Resurrectionis; tertia, quse scilicet per dies tredecim ante diem festum sancti Joannis Baptista âgebatur, quemadmodum ex concilii Salegustadiensis decreti perspici potest.
FIN
Approbations v
Préface vu
