L. BENLœw

AD ÆSCHYLI AGAMEMNONEM

Quærenti mihi, Hexrice Weirr, quid potissimum ΤΙΒῚ ΘῈ ΠῚ natalem diem, quem pauci attingunt, agenti muneris offerrem, obtulit se Æschyli Agamemnon, quam fabulam cum amicis Halensibus per ipsam hanc proximam hiemem denuo perlegeram. Non potest autem Æschyli fabulas legere quisquam philologus, quin sæpissime ΤΟΙ meminerit gratesque Tisi tacita saltem mente agat ob plurima quæ τῦ mentis acie indefessoque studio ad eum poetam difficillimum aliquanto melius et commodius intellegendum contulisti. Sed habet, ut optime ipse novisti, hæc Agamemnonis fabula innumera menda, multaque quæ conatus omnes vel diu vel semper frustrari possint. Neque menda tantum negotium facessunt, sed sæpe etiam ipsa quæ poeta seripsit, qui ut est in quibusdam fabulis satis planus atque facilis intellectu, ita in aliis pæne non minus quam Pindarus verbis sententiisque obscuris delectari videtur et laborem quendam, non infructuosum hercle, a legentibus exigere. Pauca erunt quæ proponam quæque ut τῦο iudicio ex parte saltem probentur vehementer cupio.

Ag. 696 sq. Chorus :

Quibus hæc antistrophica respondere debent, sed parum respondent, 714 sq. :

ν ἀμφὶ πολιτὰν Lé ἴ

8 4 , “RE ἢ

ἡ ἃ λεον σ. μ AVAT\ATI .

10 FRID. BLASS

Mittamus corruptum παμπρόσθη et πολύθρηνον quod nimis cito recurrit (v. 711); cetera quidem antistrophæ non mihi videntur damnum contraxisse, et ipsi numeri sani salvique esse. Corrigunt αἰῶνα διαὶ πολιτᾶν, ut paria hæc sint strophicis quæ recte restituta putant ἀχτὰς ἐπ᾿ ἀεξιρύλλους ; sed ἀμφὶ ex διαὶ corrumpendo factum esse quis credere potest? Quis negare πολύθρηνον (sive πολύξαχρυν) ἀμφὶ... conspirare cum Supplicum v. 246 : εἴρηχας ἀμφὶ χόσμον ἀψευξὴ λόγον Si autem ea quoque coniectand) tentabimus, quæ et intellegi possunt neque præbent quod offendat, nunquam erit finis neque unquam vel duo homines consentiemus. At in strophicis versibus et χελσάντων offendit ob constructionem et ἐπ᾿ ἀξιφύλλους ob numeros ipsumque sensunm ; hæc igitur mutanda, atque ipse, sed dubitanter, à. εἰνοσιφύλλους proposuisti. Quid autem, si seribamus ἀχτὰς παγεσιφύ hoc sit vocabuli, quæres. Nempe πηγεσίφυλλος est ut Homericum πηγεσίμαλλος (Τ᾿ 197), densis foliis opertus, vel etiam (sicut veteres et +r2v χῦμα οἱ ἀρνεῖὸς πηγεσίμαλλος Intellexerunt) μελάμφυλλος: 5015 enim Homerica vocabula multa etiam antiquissimis temporibus ad alienum sensum esse detorta, οἱ τῇ μελάμφυλλος est apud Sophoclem (O0. C. 482). Quod autem præpositionem ἐπί sustulimus, graviter non ferendum : χέλσαι δ᾽ ΓΑρτους yaiav enim exstat Suppl. 16. Nisi quod præpositio aliqua etiam ex χελσάντων elici potest: nam χέλσαν πρὸς

coniecit Herwerdenus, collato Sophocleo versu (Trach. 804) πρὸς γῆν

τήνδ᾽ ἐχέλσχμεν αὐλις. Tu quidem cum Meinekio χέλσοντες sCripsisli, neque habeo quod opponam.

926 sq. Agamemnon ad Clytæmestram :

\ " ! \ “« y" “ωρὶς ποδονήστρων τε χαὶ τῶν FOULAWY = “κι -. En \ “ \ -- #7 XANOWY αὐτεῖ" χαὶ τὸ UT, χαχῶς SOOVE UV ᾿

ῃ: - 1 à )" A1 RE 200 ᾿ἀξγυττον 90) ον" 0AO!T1! OC ’

Primorum versuum interpretatio mihi adhuc laborare videtur. Est autem ἀὐτεὶ idem atque £:3,utsæpe ; χληδών non recle « gloriam » esse putant, quæ significatio vix usquam ei vocabulo inest (Ch.1043?): rumorem significat Ag. 863 πολλὰς χλύουσαν χληδόνας παλιγχότους,

Ch. 853, interdum etiam vocem advocantis, Ag. 228 χληδόνας Tac:

AD ÆSCHYLI AGAMEMNONEM 11

nf 4

eve, Eum. 397 χληξόνος βοήν, et in Eum. 418 nihilaliud quam appellationem vel nomen : γένος μὲν οἶδα χληδόνας τ΄ ἐπωνύμους. οἵ, 417 : “ἧς ὑπαὶ χεχλέμεθα. Tam si hæc comparaverimus :

͵ ἡ sun θεῶν (« longe separata ab hisce »), Soph. 0. C. 808 : χωρὶς τό + εἰπεῖν πολλὰ χαὶ τὰ χαίρια, tum illud quod in proverbium abtit χωρὶς τὰ Μυσῶν χαὶ Φρυγῶν ὁρίσματα («inter se diversa »), apparebit hoc dici versibus eis de quibus agitur : « Aliud sonat nomen

ποξδοψέστρων, id est pannorum quibus pedes abstergentur, aliud pur-

purarum ; non igitur oportet has pro illis habere. » Minime autem ÿrei nimis grande videri potest, si ad proximum ποικίλων rettuleris ; præterea compara χληδόνος βοήν quod supra 1am attuli. Sed excipiunt multo maiores difficultatesinde a versu extremo, quem quidem τι una

litterula mutata sic restitui posse coniecisti: εἶπον τάδ᾽ ὡς πράσσοιμ᾽

ἂν εὐθαρσὴς ἐγώ (in editione TUA altera: εὐθαρσὴῇ λέγων). Oportet autem proxima quoque simul considerare :

εἰπὲ μὴ, TJ OU YYWUTY εἐμου.

KA. χαὶ μὴν 700 ' 1 \ » { LS (= πρὶ ae 3 !

YYWUTIY μὲν Lt Un ονλφήερουντ ἐμε.

: LE 2 ( - , “ 1950 ἥξο!ς DELTAS AV WO

930 attinet, Dindorfii emendatio εἰ

r sn, 9 A :

CTAIT

ἀγούσας EÙT ὑτὴν εἶπον pari loco positum Eum. 638. Nisi quod his locis non τοσάδε neque τοιάνδε est, sed τοσαῦτα et τοιαύτην ; contra hic τάδε. Accedit quod ἐγώ adiectum oppositionem indicat, quæ nusquam esl. Itaque num forte ἵπον pro εἰπέ positum est? Ita οἱ oppositio erit, et ὅδε recte adhibitum, cf. 956 ἐπεὶ δ᾽ ἀχούειν σοῦ χατέστραμμαι τάδε. Verum nusquam est εἶπον pro εἰπέ apud tragicos, rarum omnino apud Atticos omnes ; 1080 proximo versu εἰπέ legitur, neque poterat illa forma hoc loco sine ambiguitate maxima adhiberi. Scribamus igitur aut sir οὖν, hoc sensu : « quare de hac re ita constitue, ul ego possim sine timore

id facere, » aut, si hoc quoque displicet, εἰπεῖν τάδ

AE ν Ω ΣῊ δ seras πράου 0 me PU ἫΝ Ν

ὡ se " ι ΡΝ, κ Sr RL À SGA A οὐ ΘΘμρεαῖρ, ον...

12 FRID, BLASS

εὐθαρσὴς λέγω, οἵ. 925 λέγω ar ἄνδρα. μὴ 0s2v, cé£auv ἐμέ. [πὶ videamus proxima. CL. « Tamen noli hoc (v. 930) dicere mihi contra sententiam. » AG. « Sententiam quidem seito me non commutaturum esse. » Blanditur Clytæmestra marito, opusque fuit in his sicut in tota hac persona perfectissima histrionis arte. lyour autem non modo sententiam sive consilium significat, sed etiam expectationem ; ita in Suppl. 454 Pelasgus dicit γένοιτο δ᾽ εὖ παρὰ γνώμην ἐμέν; unde 931 sic quoque verti potest : « Sic de hac re iube, ut ne sit contra expectationem meam. » Ludit autem rex in Ὑνώμη ambigua voce, simul suam sententiam uxoris your opponens (931 ἐμοί,

932 tué). Ad versuum 933 sq. explicationem adhibendi recum illi

405 mox Clytæmestra loquitur (963 54.}: πολλῶν πατησμὲν δ᾽ eiud-

των ἂν ηὐξάμην (ut hic ηὔξω ... ἂν), 26

ψυχῆς χόμιστρα τῆσδε υνηχανωμένη. Hoc est : εἰ προηνέχθη,

εἰ ἔδεισας ; sed alteram quoque οὐνδοιϊολοκία 1 rex adicit sin

νῦν dicit uxor : pt τις εἰδώς γ᾽ nd ᾿ξ

in qua vel dec hæremus, see γε an rationem nullam Robes: contra Cum εἴπερ... γ΄... ἐξ confer hæc Æschyli exempla Suppl. 343 εἴπερ y ἀπ᾿ ἀρχὴς πραγμάτων χοινωνὸς ἦν, pariter atque hic in responso (« Ita, si quidem — »); Ag. 1249 οὔχ, εἴπερ ἔσται γ᾽ (item); Ch. 229. Sensus est : « Ita, si quidem aliquis (vates vel propheta) certo sciens prolocutus esset sic hæc esse eventura. » Nempe ul ipse divitias meas pedibus proculcarem ; ait se accepturum fuisse eam condicionem prolatam, dummodo redux et Troiæ victor fieret. Et sicut = 22v ἂν ηὐξάμην CSl ηὐξάμην ἂν πατηθῆναι, ia ηὔξω ἂν οδειν be «optasses deosque precatus esses ut hoc potius eveniret atque hoc faceres », proculque arcenda voti significatio, futuri

= nd d

infinitivum flagitans. Quis enim unquam tale quid se facturum dis vovit ? Sed cantici quoque quod proxime sequitur locus comparandus (1008 sq.) :

LA, τὸ LEY 20 PAU ι'λατὼὺν ἱ ᾿ à !i

Lu » + 4 χτησίων 04VOS βαλὼν εἶ s 7 5 " 9 ’ TREVOOVAS ἀπ εὐμέτρου, LAN

pe "

099 ἐπό TITI σχάφος ᾿ à

μούνου, ρον N Pome ἀευδα

Em. ἄλλη, lu/ ee À

AD ÆSCHYLI AGAMEMNONEM 13

Quamvis enim in his multa sint obseura sive etiam corrupta, elucet tamen sententia, posse aliquem parte bonorum abiecta reliqua salva facere. — Qui excipiunt septem versus (955- 941), negotium

non facessunt: v. 942 mihi facilius sine interrogandi signo intellegi (Aurat. pro sévèe, δήριος τίεις. Ultimum

videtur : à at σὺ νίχην τῆσϑε ᾿

autem huius stichomythiæ TE optime expedisse FE scribendo

lé

ho à ΄ “ πιθοῦ χρατεῖς μέντοι παρείς γ᾽ ἐχὼν ἐμοί.

1140 sq. :

Ἴτυν Ἴτυν ττένουτ AUD Bar χαχοὶς ἀηδών 910.

ss s LOU ἰὼ λιγείας AT, δόνος 0 20v* [4 Oo!

TE 22602h0vT0 γάρο , TE 2020 2 20Y DÉ μας

γλυχύν τ αἰῶνχ χλ χυμάτων ATE 9 *

VE L 5 LT LOG LUAQTAE! 00 Οἱ.

In v.1146 sq.cum ea tradila sint quæ ne numeris quidem conveniant — debebat enim esse dochmius vuuu-u- et pro ἀηδόνος μόρον el - facili transpositione ἃ. Hermannus in priore

γος restituit, in eaque coniectura omnes fere acquieverunt. Verum ut taceam ἰώ cum accusativo minime iungi, unde fuerunt qui λέγεις vel supplerent vel introducerent, ipsum vocabulum μόρος maximæ offensioni est. Id enim cum fere quinquagies apud Æschylum exstet, nusquam præter hunce locum abest ἃ mortis significatione : quæ est ab hoc loco alienissima, donec cum ἀηδόνος coniunctum est. Expellendum igitur ἀηδόνος, quod adscriptum ad λιγείας sine ulla necessilate; proxime enim ἀηδών in prioribus legitur. Expellitur autem videlicet non sine lacuna, sed substituenda alia vox {πῶ pæonem quartum expleat et quacum λιγείας οἱ μόρον iungi possint. Sed id quoque non sane probabile, ἰώ vel genelivum habere adiunetum vel nude positum esse ; solet enim trahere vocativum sive nominativum (ut ἰὼ δύστανος ἐγώ) ; itaque præstare videtur ut scribamus λίγει. ἃς. Celera sic fere restituas: ἧς [aréhacav] μόρον

Banivz:s (Ven. Flor. Farn.) οἱ πτεροφόρον δέμας θεοὶ γλυχῦν τ᾿ αἰῶνα AT

1% FRID. BLASS

lam erit oppositio inter μόρον et αῶνχ; similisque altera inter

Cassandræ μόρον et chori βίον. Hæc autem ipsa quæ præcedunt Ἴτυν Ἴτυν στένουσ᾽ ἀμφιθαλὴ χαχοῖς ἀηδὼν βίον, nondum satis expedita esse videntur. Béy quidem, quod de Procnes vita humana intellegemus, minime sollicitandum esse modo vidimus, neque vero ἀμφιθαλὴ χαχοῖς Mutandum puto, sed τ᾿ ante ἀηδών addendum. Non enim ideo Cassandra cum luscinia comparalur, quod utrique sit quem fleat, sed propter vitam miserrimam. Hoc τε qua ratione perierit nemo quæret; in proximo autem versu postquam in locum verbi introductum est ἀηδόνος (λιγείας enim esse illi homines putabant), ab aliquo parum numerorum perito +:224 το ἶ τεριδαλόντε repositum est.

1236 sq. de Clytæmestra Cassandra :

εν γοστιῳ TOUT, 5

Scripsit nuper Blaydes ἐπωλόλυζέ τε et ἐξόχει τε, offensus forma media, quæ sine exemplo est. Sed certe aoristus non est offensioni, neque præsens δοχεῖ; salis igiltur erat ἐπωλόλυξέ τε οἱ δοχεὶ τε l'eponere. Éa autem ratione non solum forma media remola est, sed etiam posterior sententia, quæ adhuc neque artius conexa erat neque vim habebat, et firmissime cum proxima iuncta est et validior reddita, posiquam ὡς particula vi sua utramque simul est complexa. Verum istud ἐπωλόλυξε quorsum spectet, ea etiam gravior quæstio est. Blaydes enim cum spectari putat hæc Clytæmestræ verba (587) :

ἀνωλόλυξα μὲν πάλαι χαρᾷς ὕπο, ὅτ᾽ ἦλθ᾽ ὁ πρῶτος γύχιος ἄγγελος πυρός, ad eum ὀλολυγμόν nos refert qui neque a Cassandra neque ut videtur ἃ spectatoribus auditus erat. Quamquam de spectatoribus est quod dubites : quidni enim suspicemur post v. 39, id est postquam vigil reginam iussit (28) ὀλολυγμὲν εὐφημιοῦντα τὴδε λαμπάδι ἐπορθιάζειν, eum eius ἐλολυγμόν aliosque civium ἐλολυγμούς (595 sq.) et post scænam factos et in theatro exauditos esse ? Perierunt ex Æschyli libris pleræque παρεπιγραφαί, quales et in nostrorum poetarum fabulis plurimæ leguntur, cum magno quidem legentium commodo, et in

AD ÆSCHYLI AGAMEMNONEM 15

veterum olim, credo, plures quam nunc legebantur ; verum ee quoque post Eumenidum v. 116.119 μυγμός, post sais ὠγμός exstat et post 128 nuyuès διπλοῦς ὀξύς, casque παρεπιγραφάς iusta appellatione dicit scholiasta. Plura sunt eiusmodi apud Asso pen velut post Thesm. 129 et 277. Interponamus igitur et ae vel ὀλολυνμοί post Agam. 39 οἱ ἐλολύζουσι post Septem nr 18; nempe eum iusserit chorum rex post suas Dre ne:

ὑμενὴ παιανίσαι ᾿Ελληνιχδν νόμισμα θυστάδος βοῆς (268 sq), nulla est causa quominus chorus eis precibus pronuntiatis 1 5511} faciat. Sed Cassandræ ἐπωλόλυξε, de quo disputamus, profecto ad illum ὀλολυγμόν referri nequit, sed requiritur alter post regis reditum a regina factus et ἃ vate auditus. Vide igitur quantum lucremur simili παρεπιυραφὴ adscripta post hæc Clytæmestræ verba

(974 sq.) :

LES 1 (ohoAUGE!).

Quibus precibus nefariis pronuntiatis clamoreque sollemni sublato cum marito quem trucidatura est domum ingreditur.

1159 sq. Chorus de Helena :

λυ rise ὃ. AUX ἄνιπτον πολω!λναστον ET) σὺ OL de ὲνν “ τ ! +: 7 LE = ἣν τότ᾽ εν οόμο!ς Li = \ = £ τ "οἰόματος ἀνορὺς DISUS.

Non mihi est in animo prioribus versibus duobus alias medelas quærere pro eis quæ dudum adhibitæ sunt. Terlio autem habeo multo ; . . F = = 9 ἀ mr ΠῚ LES FE faciliorem: nam ut numeri antistrophæ restituantur (1550 SE:

φρενῶν πονήσει) satis est unum E in T mutare : ἴὥρις, τρ

1h . Œ 1: . Β j ἂν: ᾿ ᾿ τοιγέρ y οἶζύς. Hæc autem sunt similia adiectiva apud Æschylum : τριγέρω h. : ; 80 ζχυιος V 1115 τριπάχυντος IN 1080 Ch. 314, τρίπαλτος Sept. 985, τριπάχυιος vel potius τριπάχυντος P

I I rot Syll 1 abet intenhoc commo 1476, in quibus omnibus τρι syllaba vim h: dendi.

πὰ γερο Loue DT

16 FRID. BLASS

Hæc igitur pauca neque sane gravia nune ornandi τῦι diei festi gratia TECum communicare volui. Confido ΤΕ accepturum ea comitate quæ et vitæ Tux et scriptis ruis omnibus insigni decori semper fuit.

Fridericus BLass.

Halis Saxonum.

PS re