UN POÈME RYTHMIQUE D*ÉTIENNE DE TOURNAI
Logica, diffiniens, ad divisionem Monet, ad judicium et inventionem ; Jungens Dialectice demonstrationem, 128 Trahit hinc litigium, hinccontentionem;
Post universalium latebras obscuras, Dat predicabilium decem posituras, Tradit siUogisticos modos et figuras, 132 Et resolvit alias aliis juncturas.
Tria fert Rhetorica gênera causarum, CuHi judicialibus demonstrativarum, Et de liberalibus imbuit hune parum, 136 Qui bus ante ponitur caro magis carum.
Dislinguendo partibus sex orationeni, Prius ponit prologum quam narrationem ; Sedet confirmatio post parti tionem ; 140 Sequitur epilogus confirmationem.
Per adjuncta roborat vim probationis, AHa negociis, alia personis ; Tandem flores colligit elocutionis, ' 144 Pondère sententie, specie sermonis.
Aperit Quadrivium Mathesis doctrina ; Fundat Arismethica nos in disciplina, Ubi ligat numéros copula divina, 148 Pianos uno medio, cubicos'per bina;
Eam tam multipliées quam partieulares Proportionaliter jungere putares, Comités eum dueibus, impares vel pares ; 152 lllos voeat feminas, istos voeat mares.
Musica voealium vim eonjunetionum Artifleialiter eolligit in sonum, Ut hinc semitonium temperet in tonum, 156 Per inflexûs varios modulationum.
128. P. contentioni. — 132. P. victuras (jucturas). — 133. V, et P. rethorica. — 134. P. demonstraturarum. — 135. V. Et liberantibus. — 138-139. Les ven 438 et 139 manquent dans V., sans qu'aucun blanc avertisse de cette tacune, — 140. V. ephilogus. — 145. V. Apperit. — 146. P. arsmethica. — 152. P. Islos... illos. — 153. P. conjunctonum. — 154. V, artificaliter.
Mélanges P»ul Fabre. 19
Ea que vocabulum trahit a mensura, Angulos multiplie! variât figura, Et per theoremata resonat obscura 160 Qualiter e circulo fiât quadratura.
Régulas celestium dat Astronomia, In novenis circulis et epiphania, Que sit in zodiaco planetarum via, 164 Quorum domicilia signa quater tria.
In eorum coUocat gradibus ter dénis Martis infortunium et Saturni senis ; Venus est placabilis, Jupiter est lenis ; 163 Flectitur Mercurius variis habenis.
Postquam septem didicit artes libérales, Hinc intus interserit Ethica morales, Per virtutes quatuor, que sunt principales, 172 Et quadratos animos faciunt equales.
De natura Phisica tradit documenta, Ejus qualitatibus ligans elementa; •
Elevât subtilia, premit corpulenta, 176 Et humores corporum dividit attenta.
Quia de civilibus et humano Jure In celesti curia non habentur cure, Nec apertum séparât ab occulto fure 180 Nec vult ut in mutuo veniant usure.
Ut, post omnipharie genus discipline, Capiat sententiam pagine divine, Crescat summi filius régis et regine, 184 Quia tali claudimus visionem fine.
157. V. vocalium. — 158. P. Angeles. — 159. P. Et pro... resoat. — 161. V. Astrimonia. — 162. P. et V. In novelli. — 163. P. Que sic... planetarum. — 170. V. omis. Hinc intus. — 173. V, naturi. — P. naluris. — 174. V. qualitabus. — 175. P. premit elementa. — 178. V. habetur. — P. hetur. — 182. Divine a été ajouté après coup dans P.
UN POÈME RYTHMIQUE d'ÉTIENNE DE TOURNAI 291
LETTRE D'éTIENNE DE TOURNAI [a LAMBERT DE BRUGES, évÊQUE DE TEROUANNE?]^
Jocunde suni amicitie quarum primicias et honesta juventus séminal et matura senectus earumdem décimas metit. Ex earum radice fructus tnmarcessibiles surgunt, quos nec erugo nec tinea demollitur, nec fures elTodiunt aut furantur '. Hoc felici commercio credimus vos nobisteneri, et audaci confidencia in peticionibus nostris justis presumi mus exaudiri. Est in diocesi nostra monasterium virginum, exiguum nomine, precipuum honestate. Earum religionem commendabilem facitet exclusa curiositas et paupertas inclusa. Matrona sancta, cujus ibi memoria celebratur, beata Godelef dicitur. Cujus nomen, etsi barbarum nobis videatur, meritum tamen inestimabile estimatur. Primam sillabam, que dicitur God, teutonico sive anglico sermone Deum credimus interpretari. Reliqua[m] vobis, qui lingue idioma intelligitis ^, id est lief, relinquimus exponendam '*. Habent ille pauperrime virgines decimam unam in diocesi vestra, quam longissimo tempore, bona fide et justo titulo, elemosinam possederunt. Supplicamus vobis, supplicant et ipse virgines nobiscum, ut pro amore Dei et interventu nostro defendaiis earum jura et decimam illam, si videri[ti]8 juste fieri, et auctoritate vestra et sigillo conûrmetis.
1. Ms. 157 du fonds de la reine Christine, au Vatican (fol. 1 i^).
