‹ Mélanges scientifiques et littéraires (volume 5)Chapitre 2 sur 27 · SENTENTIA CARDINALIUM IN GAMLAUM · texte numérisé non relu

SENTENTIA CARDINALIUM IN GAMLAUM

ET ABJCRATIO BJUBDEH , EXCERPT.fi EX 1. B. RICCIOLI ALMAGESTO NOVO.

Nos Gaspar tituli S. Crucis Hierosotym», Borgia.

Frater Félix Centinus tituli S. Anastasiœ, dictas de Ascvio.

Cuidut tituli S. Marie Populi, Bentivoliit.

Frater Desiderita Scaglia tituli S. Caroli, dictus de Cremona.

Frater Antonius BarberinUs, dictus S. Onuphrii.

Laudivlui Zacehia tituli S. Pétri in Vinculis, dictus S. Sixli.

Berlingerius tituli S. Allguslini , Gypsius.

FabrUiU» S. Laurentii in pane, et perna Veroiptus, dictus Presbyter.

Francisai; S. Laurentii in Damaso Barbarimu, etc.

Marlima S. Maria; N'ovip ùineiius, Diaconï, Per Misericordiam Dei Sanctœ Bom. Eccl. Cardinales in universa Republica Christiana contra hiereticam pravitate'm Inquîsitores Générales à S. Sede Apostolica specisliter deputati.

Cnm tu Galilée fili quondam Vincentii Galilei Florentin!, œtatis tuœ atinoram 70, dennnciatus fueris anno 1615, in hue S. Officia, quod traîtres tanquam veram, filsam doctrinam à multis traditam; Solem vidolicet esse in centro Hundi, et immobilem, et terram moveri motu etiam diurno : item quùd haberes quosdam dbscipulos, quos docebas eamdeni doctrinam : item qu6d circa eamdem servares correspondent! am cuin quibusdam Germanie Matbematicis : Item quod in lucem dédisse» quasdam Eplslolss inscriptas de maculis Solaribus, in quibus explicabaa eamdeni doctrinam, tanquam feram, et quod objectionibus, que identidem n'étant contra te, sumptia ex Sacra Scriptura, respon-

datif» glossando dictam Scripturam jmta tunm eenium i cùmque deinceps coram eihibitum Tuerie exempter Scriptionis in forma Epistolœ, quœ perhibebatur à te scripta ad quemdam diicipulum olim tuum, et in ea sectatus Copernici hypothoss», continaaa noonullaa propositlone» contra verum aenaum, et auctorhatem Sacra Scriptur»,

Volens proinde hoc S. Tribunal prospicere incoovenientibus ac damriis, quœ bine provenitbant, et increbrescebant in pernicicm Sancta Fidei : De niandato Domini N. Et Eminentissimorum DD. Cardinalium hujus suprême ac universalin Inquisitionis, à Qualiflcatoribus Tbeologia qualificatie Tuerunt dus propositiones de atabilitate SolU, et de motu Terre, ut iofrà.

Solem este in centra Kundi, et immobiiem motu locali, propositio absurda, et falsa in Phitosoptàa, et formaltter hteretttai quia est expresse contraria Sacra

Terrant non esse centrum Mundi, nec immobiiem, sed moveri motu eliam diurno, est item proposltio absurda, et falsa in Phitosophia, et tkeologicè considerata, ad minus erranea ùi Flde.

Sed cùm placerai intérim tùm nobis tocum bénigne procedere, decretum fuit in S. Congregatione habita coràm D. N. die 35 Februarii anni 1618, ut Ëminentissimns D. Card. Bellarminua, tibi injungeret, ut omuino recederes & pradicta falsa doctrina ; et recusanti tibi, à Commisiario S. OfHcii pr»ciperetur, ut desereres dictam dactrinam, neve illam pusses alias docere, nec defendere : nec de illa tractare : oui prtecepto si non acquiesceres, conjicere in carcerem : et ad eiequutionem ejusdem Decreti, die sequenti in Palatio coram supradicto Eminentis. D. Cardinali Bellarmfno, postquam ab eodem D. Cardinali bénigne admonitus Tueras : tibi à D. Commissario S. Officii eo tempore fungente, prseceptum Tuit, prsesentibus Notario, etTestibus,ut omnïno desisteres à dicta falsa opinione ; et ut in posteram non Ikeret tibi eam defendere , aut docere quovis modo, neque voce, neque scriptis : cùmque promisisses obedientiam, dira issus fuisti.

Et ut prorsus tolleretnr tam pemiciosa doctrina, neque ultoriùs serperet in grate detrimentum Catholic» veritatis, emaiiavit Decretum a Sacra Coogregatione tn licis, quo Tuerunt probibiti libri, qui tractant de hujusmodi doctrina ; et ea declarata Tuit falsa, et omnino contraria Sacre) ac Divin» Scripturœ. Cùmque piistremo comparaisse! hic liber Florentin editua Anno proiime prteterito, cujusinscriptio ostendebat, te illius authorem esse, siquidem titulus erat Dialogo di Calileo Calltei delli due masslmi Sistemi del Monde, Totemaieo, é Copernicano, cùm aimul cognovisset Sacra Congregatio os impressione pradicti libri convalestere in dies magis, magisque, falsam opinionem de motu Terra, et stabilitate Solia, fuit pnadictua liber diligenter conaideratua, et in ipso depraheoaa est aperte transgressa prwdicti pracapti, quod tibi intimatum fuerat : eu quod tu in eodem libro défendisse» pnedictam opinionean Jmm damnatam, et coram ta pro tali declaratam : Siquidem in diclo libro Tarifa circunmilutionibus aalagis, ut perauadeas, eam A le relinqui tanquam indedaam, et eipreaaà probabiltin, qui pai'iter eet graviasimaa error, cùm nullo modo probabilis esae posait opinio, qua Jaa declarata, ac deflnita Taerit contraria Scriptura dirina.

Quapropter de nostro maodato evocatua ea ad hoc S. OJBcium, in quo eta-

minatus, cum juramenlo agnovisti dictum librum, tanqnam à te conscriptum, et typis commiasum. Item confessas es decem, ant duodeclm clrciter ab hinc an Dis, postquam tîbi factnm fuerat preceptum ut supra, coaptum a te scribi dictum librum. Item quod petiisti Uceatiam illum evulgandl, non algniflcans tamen Ulia, qui tibl talem facultalem dederunt, tibi preceptum fuisse, ne tçneres, defenderes, doceresve quoris modo talem doctrinam.

Confesaus es pariter, Scrlpturam prœdlcti libri pluribus In locis ita compusitam esse, ut Lector eiistimare posait argumenta ducla pro parte falsa, esse ita ennnciata, ut potins pra illorum eficacia possent adstringere in tellectum, quam facile dlssolTi , excusons te, quhd incurreris in errorem adeo (ut diiisti) alienum a tul intenlione, eo quod scripseris in formam dialogi, et propter naturalem complacenliam, quam quilibet habet de propriia subtilitatibus, et in oswndendo se magis argutum ; quam sint communlter bomlnea in invenfendo etiam ad favorem proposition um falsanim ingeaioaos, et apparents probabilîtatis discursus.

Et cùm adsignatus tibi fuisset terminus convenions ad tu! defensionem faciendam, protulisti tcstiflcationem ei autbographo Eminentisslmi D. Card. Bellarmini à te , ut dicebas, procuratam ut te defenderes A calumnits iuimicorom tnorum, qui dictitabant, te abjurasse, et punitum fuisse à S. Offlcio : iu qua testiflcatione dicitur te non abjurasse, neque puaitum fuisse, sed t&ntummodo denuntiatam tibi fuisse declarationem factam A Domino nostro, et pro* mulgata a S. Congregatione Indtcis, In qua eominetur , doctrinam de motu terne, et stabilitate Solis contrariam esse Sacris Scripturis, Ideoque defendi non posse nec teneri. Quare cùm ibi mentio non Sat du arum parti cul an un precepti, videlicet doctre, et gvovii modo, credendum est, in decurau quatnordecim sut sexdecim annorum eas tibi e memoria encldisse, et ob hanc ipsam causant te tacuisse prmceptum, quaodo petiisti facultalem librum typis mandandi, et hoc a te dici non ad excusandum errorem, sed ut adsiriberetur ïsnie ambition! potius, quant malitiœ. Sed hiec ipsa testiflcatio producta ad lui defensionem, tuam causant magis aggravayii, siquidem in ea dicitur prœdiclam opinionem esse contrariam Sacrse Scriptur», et tainen ausus es de illa tractare, eam deféndere, et persuadere tanquam probabilem : neque libi suffragatur facultas à te artificiose, et callidè eitorta, cùm non mamfes'tavcris preceptum tibi impositum.

Cùm vert nobis videretur non esse à le intégrant teritatem pronunciatam circa tuam intentionem : indicavimus neceasè esse venire ad rigorosuni examen tui, in quo (abaque prejudicio aliquo eorum, que tu confessas es, et quai contra te deducta sunt supra,, circa dictam tuam intentionem) respondisti catholir.è. Quapropter visia, et mature consideratis mentis istins tuœ cause, uoà cum supradictis luis confessionibua, et excusationibus, et quibusvis aliis rébus de jure ridendis, et considerandis, detenimus contra te ad infrascriptam deSnitivam sententiam.

Inyocato igitur Sanctissimo nomine Domini nostri Jesu Christi, et ipsins gloriosissimae Hatris semper Virginis Hariœ, per banc nostram deflnitivam sratentiam, quam aedendo pro tribunal! de consilin , et judicio Revorendorum Hagistrorum Sacre Théologie, et Juris ntriusque Ooctorum nostrornm Consultorum proferiinas in bis scriptis, cire* causam, et causas coram nobis oontro-

venu, inter Magnillcum Carolum Sincerum utriusque Juris Doctorem 5. hujus Officii Fiscalem Procuratorem ci una parte, et te Galilteum Galllsei reum hic de presenti procesaionati scripturâ inquisitmn, eiaminatum, et confesaum, ut suprà, ei altéra, dicimus, judicamus, et declaramus te Galilœum supradictum, ob ea, qu» deducta sunt in processu scripturse , et quse tu confcssus es ut supra, te ipsum reddidisse huic S. Officiel vehementer suspectum de bœresi, hoc est qubd credideris, et tenueris doctrinam fal.iam, et contrariam Sacris, ac Divinis Scripturis, Salem videlicet esse ceutrum orbis terne, et Cura son moveri ab Oriente ad Occidentem, et Terrain moveri, nec easa centrum Mundi, et posse toneri ac defendi, tanquam probabilem opinionem aliquam, postquam déclarât» an définit» fuerit contraria Sacrte Scriptura ; et consequenter te incurrisse omnes censuras, et pœnas à Sacris Canonibus, et aliis Coastitutioiiibus genuralibus , et particulsribus contra hujusmodi delinquentes statu tis, et promulgatis: A quibua placer nobis, ut abaotvaria, dummodo priùs corde sincero, et fido non flcta coram nobis abjures, maledicas, et detesteria supredictos errorea, et hœreses, et quemcunque alium errorem, et taœresim contrariam Catholice, ut Apostolicie Roman» Ecclesiœ ea formula, quœ tibi à nobis

Ne aiitem tous iste gravis, et.perniciosas error ac transgressio remaneat ouinino împunitus, et tu imposterum caulior évadas, et sis In exemphim aliis, ut abstineant ab hujusmodi delictis, decernimus, ut per publicum edictum prohibeatur liber Oialogôrum Galilœi Galibei, te autem damnamus ad formaient carcerem hujus S. Officii ad tempus arbitrio nostro limitandum, et titulo pœnitentiK salutaris prœcipimus , ut tribus annis futuris recites semel in hebdomada septem psalmos pœnitentiales : réservantes nobis potestatem moderandi, mutandi, aut toliendi omnino, vel ex parte supradictas pienas, et posnitentias.

Et ita dicimus, pronunciamus, ac per sententiam declaramus, statuimus, damnamus, et reservamus hoc, et omni alio metiori modo, et formula, qua de jure possumua ac debemus. .

Ita pronunciamus Noa Cardinales infrascripti.

F. Cardin alia de Akuls.

G. CardJnalia Benttvolds.

F. Cardinalis de Cmicona.

Fr. Antonius Cardinalis S. Omi'hrit.

B. Cardinalis Gypsius.

F. Cardinalis Verospius.

H. Cardinalis Genbttub.

ABJURATIO GAULAI.

Ego Galilieus Galiliei, nlius quondam Vincentii Galilsei Florentines Hftatis iiiea; Annorum 70, constituais personaliter in judicio, et genuflexas coram vobis Eminentiasimis, et Reverendiseimii Dominis Cardinalibus univers^ Christiante

ReipubUce contra hsreticam pravitatem generalibua Inquisitoribus, habena ante oculos meos sacrosancta Evaiigelia, que tango propriis manibus, juro me temper credidisse, et Dune credere, et Deo adjurants in posterum crediturum omne id, quod tenet, prédicat, et docet S. Catholica, et Apoatolica Roman», Ecclewa, Sed quia ab hoc S. Officio, eo quod postquam mibi, cura précepte fuerat ab eodem Juridicè injunctum, ut omnino desererem faisant opinionem, que tenet Soiem esse centrum ac moveri, nec poasem tenere, defendere aut docere quovis modo, Tel scripto predictam doctrinam repngnantem esse Sacre Scrjptur»; scripsi, et typis mandavi libruni, in quo eamdem doctriDam jam damnât am tracto, et adduco rationes, cum magna efficacia in favorem ipsius, non afferendo ullam solutionem ; ideirco judicatus sum veheménter suspectus de hatresi, videlicet, quod teauerim, et crediderim Solem esse centrum Mundi, et immobilem, et terrain non esse centrum ac moyen.

Ideirco ïolens ego eximere à mentibus Eminentiarum Yeatrarura, et cujuacunqne Christian i Catholici vebementem hanc suspicionem adversum me juré conceptam, corde sincero, et flde non fleta abjuro, maledico, et détester su pradictos errores, et heresea, et generaliter quemeunque alium errorem, et sectam contrariant supradicte S. Ecdesi», et juro me in posterum nunquam ampliua dicturum, aut asserturum voce, aut scripto quidquam, propter quod posait haberi de me similis suspicio ; sed ai cognovero aliquem btereticum, aut suspectum de heresi, denuntiaturum illum buic S. Officio, aut Inquisitori, et Ordinarlo laci, in quo fuero. Juro insuper ac promitto, me impie tur uni, et observatumra intégré mîmes peenitentias, que mibi imposius sunt," aut imponentur ab boc S, Officia Quod si contingat me aliqurbus ci. dictis meis promissionibus, protestation ibus, et jursmentis (quod Deus avertat) contraire, subjicio me omnibus pœnis, ac supplidis, quœ a Sacris Canonibus, et aliis Constitution ibus generalibus , et particularibus contra hujusmodi dellnquentea statuts, et promu Igata fuerunt : Sic me Deus adjuret, et Sancta ipsius Evangelia, que tango propriis manibus.

Ego GaliJeus Galilei supradictus abjuravi, juravi , promisi, et me obligari ut supra, et in horum fidem mea propria manu subscripsi prœsenti chirograpbo mee abjurationis, et recitavi de rerbo ad verbum. Rome in Conventu Minerve, bac die 22 Junli, Anni 1033.

EGO GALILKDS GiLIL.ÏI ABJURAVI V

Page 1