L. Merlet
lie Diable et les Rognures d'ongles.
F. J. Wiedemann raconte ce qui suit à la page 491 de son livre : Ans dcm inneren und œusseren Leben der Ehsten. Saint-Pétersbourg, 1876.
« Lorsqu'on se coupe les ongles aux doigts de la main ou du pied , on doit les cacher dans le sein si l'on ne veut pas encourir de responsabilité au jour du jugement. Si on les jette à terre, le diable les ramasse et s'en fait une visière à son couvre-chef — Miitzenschirm , et quand celle-ci est bien duement recomposée, il a de nouveau tout pouvoir de nuire aux hommes. Cependant si l'on fait le signe de la croix sur les rognures avant de les jeter à terre, le diable ne peut s'en servir (1). »
Schiefner , dans le Bulletin de l'Académie Impériale des Sciences de Saint-Pétersbourg, t. II, 1860, p. 292, dit que de même les Lithuaniens , en Samogitie ,' craignent que le diable ne puisse ramasser les rognures d'ongles jetées à terre, et s'en faire un chapeau; et, dans cette crainte, ils se gardent de les jeter, mais les conservent sur eux.
Un pendant à cette croyance se trouve encore à une grande distance de la Lithuanie et de l'Esthonie. Dans un conte basque (Webster, Basque Legends. London, 1877, p. 71-72) , un inconnu offre de donner à un pauvre homme autant d'argent qu'il en voudra recevoir, si celui-ci, au bout de l'an, lui dit avec quoi le diable fait son calice ou sa coupe ; sinon son âme appartiendrait au démon. Le pauvre homme accepte l'offre, et, peu avant que l'année soit écoulée , il surprend pendant la nuit à un carrefour un entretien de sorcières , et apprend par elles que le diable fait son calice ou sa coupe des rognures d'ongles que les chrétiens se sont coupés les dimanches.
Peut-être trouvera-t-on quelques faits qui signaleront comme existant sur d'autres points la croyance que le diable ramasse les rognures d'ongles que les hommes ont jetées , et qu'il s'en sert pour quelque usage et machination.
Reinhold Kœhler.
(•) Comparez encore à ce récit J. W. Boeder, Der Ehsten aber- (jlœublsche Gebrœuche , Wehen und Geiuohnheiten , mit auf die Gegenwart beziiglichen Anmerkungen beleuchtet von Fr. R. Kreutzwald , Saint-Petersburg , 1854., p. 139. Kreutzwald y rapporte que l'on fait avec le couteau sur les rognures le signe de la croix, avant de les jeter; sans quoi le diable, dit-on, s'en fait des visières. Au chant XIII et XIV du poème ehstonien de Kalewipoëg, il est question d'un chapeau qui est dans la possession du diable , mais que Kalewipoëg réussit à brûler, qui est fait de rognures d'ongles et qui a la vertu d'accomplir tous les vœux formés. Dans un conte ehstonien, nous rencontrons encore un chapeau fait de ces rognures , qui est en la possession de nains et qui communique à ceux qui le mettent la faculté de voir tous les objets de près et de loin, visibles et invisibles. (Kreutzwald, Ehstnische Mœrchen, iïbersetzt von F. Lœwe. Halle, 1869, p. lil et suiv. )
0 à 1u]dh - enc far. &*± //*^
EUR SONIK A VREIZ.
Son .lu unis,
Jannig mic'hiek 'grie-forz, War leinn he geinn, en kreig ar porz.
Hag ann itron a c'houlenne Digant Jannig , pa hen klewe :
— Jannig, Jannig, lavar d'in-me, Perag, paotrig, ma oeles-te ?
— Atô, itron, ha mar kredfenn Monet en ho ti , ez afenn.
— Jannig, Iannig kez , deus eta.
— Itron, me ho trugareka.
Ha pa oe Iannig antreet ,
Jannig kez a oele bepred.
Hag ann itron a c'houlenne Digant Iannig , pa hen gwele :
— Jannig , Jannig , lavar d'in-me , Perag, paotrig, ma oeles-te?
— Atô, itron, ha mar kredfenn Monet en ho sal , ez afenn.
— Jannig , Jannig kez , deus eta.
Itron , me ho trugareka.
P'oa Jannig er zal antreet, Jannig kez a oele bepred.
Hag ann itron a c'houlenne Digant Jannig , pa hen gwele :
— Jannig, Jannig, lavar d'in-me, Perag, Paotrig, ma oeles-te?
— Atô , Itron , ha mar kredfenn Debri hag eva, hen grafenn.
— Jeannig , Jannig kez , gra eta.
— Itron, me ho trugareka.
Ha p'hen doe debret hag evet , Jannig kez a oele bepred.
Hag ann Itron a c'houlenne Digant Jannig, pa hen gwele.
Jannig, Jannig, lavar d'in-me, Perag, paotrig, ma oeles-te?
— Atô , Itron , ha mar kredfenn Monet en ho kambr, ez afenn.
— Jannig , Jannig kez , deus eta.
— Itron , me ho trugareka.
P'oe Jannig er gambr antreet ,
Jannig kez a oele bepred.
Hag ann Itron a c'houlenne Digant Jannig , pa hen gwele :
— Jannig, Jannig, lavar d'in-me, Perag, paotrig, ma oeles-te?
— Atô , Itron , ha mar kredfenn Mont en ho kwele, ez afenn.
— Jannig, Jannig kez, kè eta.
— Itron , me ho trugareka.
Pa oe Jannig er gwelé et ,
Jannig kez a wele bepred.
Hag ann Itron a c'houlenne Digant Jannig , pa hen gwele :
— Jannig , Jannig , lavar din-me , Perag, paotrig, ma oeles-te?
Atô, Itron , ha mar kredfenn Roi ur pok d'ac'h-c'hui , hen grafenn.
— Jannig, Jannig kez, gra eta.
— Itron , me ho trugareka.
Çtt
Ha p'hcn doc d'ann Itron poket, Jannig kez a oele bepred.
Hag ann Itron a c'houlenne Digant Jannig , pa hen gwele :
— Jannig , Jannig , lavar din-me , Perag, paotrig, ma oeles-te?
— Atô , Itron , ha mar kredfenn Dogani 'nn aotro , hen grafenn.
— Jannig, Jannig kez, gra eta.
— Itron , me ho trugareka.
P'hen defoe 'nn aotro doganet ,
Jannig kez a oele bepred.
Hag ann Itron a c'houlenne Digant Jannig, pa hen gwele :
— Jannig , Jannig , lavar din-me , Perag, paotrig , ma oeles-te ?
— Atô , Itron , ha mar kredfenn Lâret d'ann aotro, hén grafenn.
— Jannig, Jannig, ma lavar ket, Ha me roïo d'id tri c'hant skoed.
— Itron, ho roët d'in eta
Itron , me ho trugareka !
Dastumet en bourk Plougonven, tost da Vontroules, en 1864.
F. M. Ann Uc'hel.