LA SOCIÉTÉ D'HISTOIRE, D'ARCHÉOLOGIE ET DE LINGUISTIQUE DE PRISE

A LEEUWABDEN, chez G. T. N. S U R I N G A R.

IMPBUIEBIB DB R. BBABDEBBUBOH ET Fn.B , A WOBCtJM.

VOORREDE,

HMK^ofo

fjfèchoon wij veelligt zouden kunnen volataan met eene ver^ wijzing tôt hetgeen in de Introduction gezegd t«, meenen wij echter den Nederlandschen lezer geene ondienst te doeriy zoo wij omirent het handschrift zelfy hier voor het eerst uitgegeveuy eenige nadere opgave mededeelen. De aanleiding tôt de ontdekking was hoogst eenvoudig* De eerst ondergeteekende had opgemerkt, dat Wagenaar, in zijne Vaderlandsche historié (1), niet alleen zich meermalen beriep op de ofjiciële verhalen en verslagen van SiCCO VAN GoSLiNGA, maar ook berigtte^ in het bezit te zijn van eigenhandige papieren, van dezen afkomstig(T), De op'

(1) XVIIL d., 196.

(2) Sicco van Goslinga woonde ah gedepuleerde te velde de veldtogten van 1706 en vv. bij , en deze omstandiyheid zet reeds groote waarde bij aan deze Aanteekentngen, Men zie over dezen beroemden Fries (bij het volk in aandenken gebleven door het bekende dear wier nen kay fen sey Sikke, hoezeer velen misschien niet zullen weten, dat onze staataman hier bedoeld werd), behalve P, Wesselingj Vriemoet en «7. van Leeuwen , Bosscua , Neêrlands heldendaden te land , II, 469, en vooral 477, 487, en btfv, en verb., bh 25, in de Introduction hieronder vermeld, nog Scheltema, Staatkundig Nederland, I, 386, en vooral ook de Levensbeschrijvingen van beroemde mannen, d. Y, waar reeds kort na zijn overVjden eene uitvoerige levensbeschrijving voorkomtj bl, 395— -412 eindigende met een vers van Paludanus ter eere van onzen G' Eindelijk zie men VAM Kampen , Vaderl. karakterk., 1 , 357 vv., wiens oordeel wij ons niet kunnen

TI

aporing daarvan kwam hem belangrijk vo<yi*; en niet te ^ergeerf» wendde hij zich tôt den rijkaarchivaris ^ D^- Bakhuizen van den Srinky die met zijne gewone welvnllendheid hem zijne hulpe aan-boody en weldra te kennen go.f ^ dot werkelijk op het archief een handachrift van Goslinga aanwezig en ter besehikking was. De inhoud van dat HS. wordt op de eerste bladzijde dus aangegevenr jy Remarques en aanteekeningen van den Heer Goslinga ^ wegens het gepasseerde in eenige van de Campagnes van de Successie-oorlogy die hij als gedeputeerde te velde heeft bijgewoond^ ge^eopieerd naar de Copye, die van dezelve met de eigen hand van den Prof essor He/msterhuis is gemaakt geweesty en welke door den Heer Goslinga zelve is naargezien^ die daarin met jzij'ne hand in margine gezet heeft j het woord echalas, hetwelk op foL 169 in deze copye gevonden wordr Men ziet dus y het i& eene copie van eene copie j maar waarvan de authentidteit buiten. twijfel isy daar zij is genomen naar eene copie door d^n auteur zelven nagezien. De hier bedoelde Hemsterhuis is zeker geen ander^ dan de beroemde Tiberius Hemsterhuisy die^ eersi te Fra^ neker met het onderwijs in het Grieksch belast, later ook de^ Vaderlandsche geschiedenis heeft onderwezen^ en in deze laatstgemelde betrekking natuurlijk groot belang moest stellen in de aan-^ teekeningen van eenen zoo beroemden nabuur en tijdgenoot (S) y

weêrhouden hier mede te deelen, „ G, was krijgsman en staaisman te gader, Hij schitterde te Malplaquet. Hij trachtte de vredevoorwaarden van Frankrijk te doen aannemen; en hoeveel voordeeliger zou dit niet voor JEuropa geweest zijn. Hij was over geheel JEuropa geacht, Op mannen ah G,, RepnhVikein ,. Held en Staatsman^ kunnen zich weinige vrije staten beroemen,"'

(3) Zie over H.j behaîve Vriemoet , Ath. Fris., p. 782 w., het Eloginm van Khunkenius, en de Bijzonderheden de famîlîe Hemsterhuis betrefFende, door M^* J. W. BB Crame, fnet de latere inlichting in zijne Geschîed- en Letterk. Verzam.y p. 47 rv. Dat H. werkelijk collegie heejt gehouden over de vaderlandsche geschiedenis, bhjkt uit een dictaat, voorkomende onder de boeken van MT* D. Foc- KEMA. Het zal der moeite waard zijn cens na te gaan, oj in die dictaten ook: iets v&H naatiwere bekendheîd roset G^ voorkomt^

vn

van wiena waarheidsliefde en opregtheid hij de mededeeling van bijzonderheden kon verwachten^ die niet algemeen hekend waren.

De aanteekentngen beslaan niet minder dan 172 bladzijden in folio. Dît den aanhef en sommige andere plaataen blijkt^ dot zij hoofdzakelijk voor zijne kinderen(4:) bestemd zijn. Maar de inhoud waa zoo belangrîjkj dat eene uitgave daarvan aUezine wenseheKjk scheen^ en vermita dit nu van de zijde van den rijke archivaria aan geene bedenking onderhemg waa, onder voorwaarde echter, dat de uitgave in het oorapronkelijke y en alzoo in het Franach, zou geachieden, werd het daartoe gedane vooratel door het Beatuur van het Provinciaal Frieach Genootachap ook gereedelijk aangenomeny en de uitvoering daarvan aan ona opgedragen. Behalve eene Introduction en korte Annotationa, met gemeen overleg geateld, hadden wij hier nog gaame bijgevoegd de officiêle of officieuse brieven en berigten, die van Goalinga over het door hem behandelde tijdvak aanwezig mogten zijn: daartegen beatonden echter bij het Beataur bezwaren, die wij gaame eerbiedigden ; en dit te eerder, daar wij de overtuiging koeaterden, dat ook het nu gegevene HS., geheel op zich zelfj genoegzame belangatelling zal inboezemen aan allen, die prija atellen op onze vaderlandache geachiedenia, en die gaame het oordeel zullen vememen van eenen man, die zelf zuLk een werkzaam aandeel hee/t genomen aan de belangrijke gebeurteniaaen , welke hij beachrijft, en dat oordeel uitbrengt met eene groote vrijmoedigheid en zoodanige juiatheid, dat latere beroemde geachiedkundigen geheel tôt de zelfde reaul^ taten zijn gekomen, ala hier reeda door onzen Goalinga zijn

fé) Zijne vijf dochters worden genoemd hij Vriemoet. 2e; zîjn het, die vtei hunne echtgenooten (alleen Agatha Rixtina was ongehuwd) de graftomhe hebben opgerigt, waarvan VAK LEEtJWEN eene afteekem'ng bij zijne verhandeling heefi ^evoegdy hL 298»

vm

nedergelegd j ien bewipe waarvan het voldoende ^oi zijn alleen te wijzm op het ongunetig oordeel over Marlborouffhy waairvéxn in de Introduction is gesproken. Wïj vleijen ons, dot wij ons in die belangatelling niet zvUen hebben bedrogen^ en koesteren de hopey dot het Friesch Genootachap, hetwelk zoo vrijgemg de uitffave heeft bevorderd, redenen zal hebben zieh over het genomen be$luit te verheugen; zoo het althans de uitvoering daarvan niet aan ongesahikte personen heeft opgedrageriy met wier goeden idU men in aîlen gevcdle wel genoegen zal nemen.

U. A. EVERTSZ.

Q. H. M. DELPRAT.