POÈME ADRESSÉ A ADÈLE, FILLE DE GUILLAUME LE CONQUÉRANT
Nam neque Normannus consertos audet adiré
Nec valet a cuneo quemlibet excipere.
ArcTibus utantur dux imperat atque balistis ; 410 Nam prius bas mortes Anglia tanc didicit. Tune didicere mori quam non novere sagitta ;
Greditur a cœlo mors super ingruere.
Hos velut a longe comitatur militis agmen ,
Palantes post se miles ut escipiat.
Spîcula torquentur , multi stantes moriuntar y
Gentes densatœ non poterant cadere.
Tune prœ tristitia gens effera prœqne pudore
Egreditur palans , insequiturqne vagos.
Normanni simulantque fugam fugiuntque fugantes, 420 Intereepit eos undique prsepes equns. nieo eœduntur ; sie paulatim minuuntur ,
Nec minuebatur eallidus ordo dueis.
Tandem jactura gens irritata frequenti ,
Ordinibus spretis, irruit unanimis. Tune quoque plus solito fugientum terga eeeidit y
Et miles vultum fugit ad usque dueis.
Tune Normannorum prope sunt exterrita eorda ,
Et tune obtabant delituisse fuga , Oceisumque dueem vulgabat opinio vulgi ; 430 Hoe rumore magis mareida turba fugit.
Hine titubare suos prineeps prœsentit , et inquit.
Et subito galeam submovet a capite :
A State, preeor, nostri memores vestrique meique,
Vivo quidera , vivo ( nil timeatis ) ego. Gens mea , quid fugitis ? prsesto' est vietoria nobis,
Utendum nobis omnibus est gladio.
En vires vestras viresque probetis avitas ;
Jam fugient bostes , aggrediamur eos.
Quo fugeretis , ait 7 Proeul est a littore elassis ; 440 Nos ipsam nobis spem simul abstulimus.
Mœnia quœ nobis ? Utendum est vindiee dextra ;
lu manibus vestris vivere sive mori est. » Gornipedem properus calearibus urget aenis ,
Atque bostes subito fulminât ense fero.
Non Heetor tantus Grœeos née tantus Aehilles Stravjt Trojanos , fortis uterque tamen.
PAR BAUDRI, ABBÉ DB BODRaUEIL. 201
Cetera turba ducem sequitur ,\furît ira pudorque ,
Jam cessisse pudet , jamqiie manu geritnr : Hic ferit ense fero , ferit hic horrente mâchera ; 450 Fit via spîrîtibus vulnere multimodo.
Mars utrîsqae favet partiqae arridet utrique ;
Quœlibet in csedem pars animata ruit.
Mors cita subsequitiir , isti moriuntur et iUi ;
Mors aderat gladiis prœproperata suis.
Lassari potuit , nisi fallor , turba Sororum :
Staminé non rupto , plurimus occubuit.
Mnltus abit moriens injussus ad infera régna ,
Fataque mille suis accélérant manibus.
Indemnis neutri cedet Victoria parti ; 460 Arida ceesorum gleba craore finit.
Tandem ne cœli prœsagia vana fuissent ,
Normannis deitas propiciata favet Perforât Hairaldum casu letalis arundo :
Is belli finis , is quoque causa fuit.
Is eaput impurum regali cinxerat auro ,
Sceptraque perjura lœserat ipse manu.
Anglica turba pavet , auget Deus ipse pavorem ;
Inque fugam legio tota repente labat.
Nec post hac potuit popu^us tantus revocari » 470 Impetuosa fugit prœcipitata manus.
Suffocat multos , dum cœditur , impetus ipse ,
Multi tune armis interiere suis ; Omnibus arma nocent, qui possunt arma reponunt;
Qui modo pugnabat , miles inermis abit.
Mox , Iaxis frenis , fagientum terga fatigat
Normannus ; multos proterit aies equus.
Normannos animât prœsentis causa triumphi ,
Angles rex csesus ac timor exanimat. Normannos acuit, ne bellum cras iteretur; 480 Anglos sollicitât mors sibi contigua. Acrior insurgit Normannus tigride fœta ,
Passim procumbit mitior Anglus ove.
Utque lupus , quem seeva famés ad ovile coegit ,
Parcere non novit innocuîs gregibus , At non desistit , pecus usque peremerit omne :
Sic Normannorum non tepet asperîtas.
202 POèlIB ADRESSÉ A ADÈLE, FILLE DE GUILLAUME LE GONQDÉBANT,
Sed , miserante Deo ; bellum clademque diremit
Nox, Anglis spatium prœsidiumque fùgse.
Anglis nuUa fuit nox oportunior iUa , 490 Qua valuere suis consuloisse malis.
Nocte locum capiunt quemcumque occasio prsabet ;
Hî spelea tenent, hi frutices subeunt Nobilitas, tenuata licet, tamen occupât urbes»
Septaque munivit mœnia rarus homo.
Jamque dies aderat , cum dux victricia signa
Afferri mandat , alloquiturque viros :
« 0 genus infractum , gens invictissima seniper ,
Quos ad régna vocant lacida signa poli , Quamvis bellorum vos debilitaverit ingens 500 Impetus , atque labor noctis et excubise , Carorumque licet sua corpora sint inbumata ,
Quidam letbali vulnere deficiant , Attamen ista dies hodierna laboribus instet ;
Hœc nobis pacem sola dies pariet Res dilata nocet , nocuit dilacio multis ;
Anticipemus eis mutua colloquia* Dum titubare licet inconsultique vacillant ,
Sunt inbibenda sibi tempora consilii.
' Non grave sit nobis onus hujus ferre diei ; 510 Pacem defessis lux bodierna dabit.
Dum titubant victi, dum marcida colla supinant,
Dum sine rege vagus est reliquus populus. Aggrediamur iter , subito veniamus ad urbes»
Defunctorum animas Omnipotens habeat.
A spoliis igitur simul omnes abstineamus ,
Ne sint exuviœ multiplices oneri ; Gras autem spoliis lœtari delur opimis ,
Augebo spoliis munera magna satis. »
Ât ducis admonitus exercitus impetit bostem, 520 Hos animi probitas , bos ducis urget amor. Morte quidem plures retinentur , vulnere pauci.
Ne desint pugnae vulnera dissimulant.
Alterius partis résonant ululatibus œdes ,
Nec locus a lacrymis est aliquis vacuus. Non vacat a lacrimis mulier juvenisque senexque ,
Nec tractabatur de patride auxilio.
PAR BAUDRI, ABBÉ OE BOURGUElt. 20S
Gœptis interea properans aux impiger instat ;
Efferus hinnît equus , pugaa paratu micai. « Hostis adesi, » aliqui clamant a turribus alUs ; 530 Frigore corda pavent , membra payore rigent Arma viris desunt , vir mûris , rector atrisque ;
Non est qui jubeat more coire viros.
Si tamen arma viris , vir mûris , rector utrisque
Esset , turbaret hœc simul ipse pavor.
Quid facient 7 muros evelli , tecta cremari ,
Seque trucidari pallida gens similat Tnrpe tamen consent si statim deditionem ,
Non de pace prius prœmoniti , faciant Mœnia cinxemnt quali potuere corona , 540 Imbellis legio , virgo , senex , pueri ,
Ut quasi bellîca gens de pace loquanlur honeste.
Dux procul a mûris alloquitur proceres : c Omnia temptemus, quid enim temptasse nocebit ?
Urbi mandemus fœdus amiciUae ; Si renuant fcedus , capiemus justius arma. »
Hœc ait , et pacem mandat eamque rogat Cives accipiunt pacem pacemque redonant ;
Urbs patet , excipitnr dux alacri facie» Protinus applaudit provincia civibus iUis : 550 Gollaudant factum suscipiuntque ducem. Nobilitas, populus, urbes simul ^ oppida, rora»
Sapra se regem constituere ducem.
Guillelmus consul rex est de consnle facius.
Sanguinis effasi nuncia Stella fuit Optinuit regnum rex, optinuitqae dacatum
Dux , et sic nomen cœsaris obtinuit Solus et ipse duos , dum vixit , rexit honores ,
Cunctis csesaribus altior et ducibus :
Nemo ducum melior , non regum fortior alter , 560 Rex diadema gerens , dux ducis arma tulik. Régis divitiœ , sua gloria , bella , triumphi ,
In vélo poterant singula visa legi.
Veras crediderim vivasqae fuisse figuras ,
Ni caro , ni sensus deesset imaginibus.
Littera signabat sic res et quasque figuras
Ut quisquis videat , si sapit , ipsa légat.
