PAR BAUDRI, ABBÉ DE B0CR6CEIL
Ipsam nempe caput arget pes Herculis aller ,
Aller enim pes est curvus ab usqoe gcniiL Herculis et vultus tanquam conversus ad austrum
Intuitu recto respicit Opbiacam ; Obsitus a lumbis est idem pelle leonis ; 610 CaJQS crus dextrum roox Lira contiguat. Albidus expansis Gignus velut evolat alis ;
Cepbeus est subtus Cassiepbia secus.
Andromedam videas quœ palmas tendit utrasque ;
Hœc cervice sua femina tangit Eqnum.
Deltoton a dextris est forma triangula juxta ,
Con&nesque plagas Aries obtinuit.
Qnodque tenet Perseus caput est de Gorgone truncum ;
Hic agitatoris calce caput reprimit ; A pede pes procul est, quia Taurum pes promit aller; 620 Dextra caput gestat , lœva manus gladium. Arcturi custos piger ille senexque Bootes
Respicit Arcturos Herculeumque pedem.
Herculis a dorso prseclara Corona videtur ,
Serpentis medii quœ caput appropiat Anguifer a dorso, super apparente Sagitta,
Vicinat volucri quœ Jovis armiger est ; Ipsa caput Cigni semper quasi mandere temptat
Delpbinus semper obvius instat Equo.
Qua qnoque Zodiaci magis ardua linea surgit » 630 Cancri désignant sidéra solsticium.
Ck)mportatque suos in semet Cancer asellos ;
Nec prœsepe suis bestiolis deerat.
Et qua Zodiacus déclinât solque gradatim
Orbe rotante , férus mox Léo subsequitur. Proximat hune Virgo quœ librat in ordine pensas»
Sed Libram Scorpii (?) brachia progeneranL Scorpio subsequitur , quem Serpentarius anguens
Et velut infestans calcat uti'oque pede. Imminet Arcbitenens pedibus caudaque ferinus , 640 Penna coaptat avem , sed faciès hominem. Hœc velut extenta minitatur forma sagitta.
Tu, Capricorne, tenes allera solsticia.
Qua committuntur plaga lactea Zodiacusque
Albicolores sunt et nivei Gemini.
906 POÈME ADRESSÉ A ADÈLE , FILLE DE GUIIXADIfB LE CONQUÉRANT,
Séparât a Tauro Geroinos agitator et edi,
Nam Taaram curvo percutit ipse pede.
At pede producto Taurus petit Oriona ;
Orionis pes impetit Eridanum.
Eridanus eiquidem , longo sinuante recuran , 650 Appropians Cœto , tela vocatur ob id.
Inde sequens Aries noctemque diemque coœquat;
Terapua adœqoat idem tempore Libra suo.
Succedunt Pisces. Tua Stella refulget , Aquari ,
Tangere quœ caudam vult , Capricorne » tuam. In piscem magnum diffundit Aquarius umam ,
Bestia cui pistrix proxima semper erit.
Ensifer Orion spectat conGnia Tau ri ,
Sub CQJus pedibus est Lepus, inde Canis. Infima navis erat» navis quœ dicitur Argo i 660 A puppi navis ista propinqua Cani , A prora vero Centaunis , et ipsa supinam
In dextra portât bestia bestiolam. ^
Hanc quoque Centaurus portare putatur ad aram >
Quœ quasi sacra micat , igné sacro rutilana. Centaure Navique simul super astat Tlidris;
Qui super est Corvus Urceolusque simuL Proximus Anlicanis Geminis est , et preeit Ydram ;
Vendicat hune totum iactea zona sibl His inerant signis super édita nomîna semper, 670 Stellarum numerus , tempera , circuitus ; Littera signabat superaddita nomina sîgnis ,
Signabat cursus , tempus et offîcium.
Horologos etiam possem numerare meatus,
Copia sed fecit me cumulata inopem.
Hoc fuerant camerœ laquearia picta labor« ,
Singula signabat forma colorque suus.
Prœterea septem , spatio sed non in eodem
Stelias conspiceres inferiore loco.
In curru proprio quasi stabat solis imago » 680 Isque yidebatur irradiare domum ; Lucebant radii , lucebat fervidus axis ;
Efflabant ignem naribus ejus equL Luna sibi suberat, speciemque globumque retentans;
PAR BAUDRr, ABB^DE BOURGUfilL. 207
Ipse saoni lumen sol tribnebat eu Nam quando oblîquis sibi Tultibas adversantur »
Conspicitur proprio luna vigere globo.
Mox geminam cornu semesa videtar babere «
Paulatimqne velut déficit in nichilum ; Cum vero fratri sncéedit tramite recto ^ 690 £xbilarafa micans pleniter orbe sua Tune fit ut ecljpsim sol ipse pati videatur «
In rectom cam fit obvia lona sibL Algens Saturnas» inopacns decrepitasqile «
Quem veterana facit frigidilaa sterilem ^ Vlx inter denos cursum piger ezplicat annos ,
Tam lento speram cii*cnit ipse pede.
Stella benigna Jovîd , et pâtre citatior ipsa «
In bis sex annis signiferom peragrat* Horridus et siccns Mars, belliger immoderatitt, 700 Sive furit fiammis y sive cruorè robct ; Ipse repentinos mortalibus edere roorboft
Dicîtur , aut populis borrida bellA parât; Signifemm fertûr annis Instrarê dnoboif
Estque din Martem cernere cum neqaeis^ Fulgebat Veneris formôsa , binomia » Stella ^
Roscida , dara» nkicans et gemina ftpecîe : Esperus est wio « mane qnoque Lucifer ipsa ;
Sero Ve(Dus f alget > maiteque ridei ovana» Stella salntaris applaudit amantibns ipsa y 710 Ocior hœc anno ôigniferum peragrat :
Nam quadragintâ ter centûm octoqiiè diebiit
Expleto cursu, lucida Stella redit Mercuri facunde » tibi facandia linguiB
Greditur, atque simul mercibus ipse favesv Ut decet , est rulili tua prospéra forma colorid ,
Tuque ndvem métis ocior es Venere ; Gontiguat solis yesiigia sidus utrumque,
Ambo tenent solis e regione viam^
Ecce pavimenti structura [ canenda ] fuisset « 720 Sed refugit senfens mensqae veretor bebes«
Quis siquidem mundum comprebendere carminé posset? Namquô in eo mundi forma recensa fuit.
208 POÈME ADRESSÉ A ADÈLE , FILLE DE GUILLAUME LE GONQUâRAlIT,
Quippe pavimentum mundi fuit altéra mappa :
Hic videas terrœ monstra marisque simuL Res desîgnabant saper addita nomina rebas ;
Sic ea cura sagax pinxerat artificis.
Ne vero pulvis picturam lœderet uUus ,
Tota fuit Titrea tecta superficie.
Ipsa superficies vitreum mare nomea habebat , 730 Lucida materies lucidiorque Titro.
Hanc ne protereret pes invidus ingredientom ,
Sustentabatur marmore supposito.
Cingebatur opus fiuido virldique colore ,
Ut maris esset opus quod fluilare putes. Hoc opus Oceani nomen formamque gerebat ,
Quod penitus limbo cinxerat arva suo.
Insula non deerat et secla marina videres :
Ballenas, cete , cetera monstra maris.
Gurgitibus propriis pisces innare putares , 740 Sique forent pisces, prendere posse manu. Oceano totus terrœ sic obsitus orbis
Humectabatur fluminibus mediis ; Forma rotunda sibi , speciem quœ prœferat ovi ,
Constans mensuris ponderibusque suis.
Porro venustabat operum variatio terras ,
Humanusque labor auxerat effigiem.
Divinus siquidem quœdam construxerat ordo ;
Quœdam vero manus fecerat artificum.
Disposuit cursus summus moderator aquarum 750 Tigris et Eufratis , Eridani , Ligeris.
Disposuit médias mare quatenus abluat oras
Orbis terrarum , quod mare sit médium.
Disposuit montes necnon genus omne ferarum»
Monstrorumque genus et species bominum.
Disposuit rubras in quadam margine terras ,
Ut mare quod superest inde rubere queat Disposuit Sirtes, Scillea pericula fecit;
Disposuit tiammas evomat Etbna suas.
Disposuit calidns sine flamma qualibet undas, 760 Disposuit dulces et stériles latices.
Disposuit lacuum varias ab origine causas »
AsfsdtiUis aquas dissimiles aliis :
PAR BAUBRI, ABBÉ DE BOORGUBIL. 200
Asfalliltis aquœ nunquam patiuntur ut in se
Gorpora demergns aut hominum ant pecornm, Nam super bas tauri fluitant , fluitaDtque cameli ,
Qnos si temptabis mcrgere non poteris ; Scilicet id temptes, hominis quoque brachia stringas,
Attamen et strictum flumina reiciunt ; Sed neque sustentant nisi tantnm pondéra viva, ^70 Ergo navigiis invins ille lacus ;
Nec naves novit , nec pisces educat ullos ,
In quo demergi vivida nulla queunt Subvebit accensas locus ille lacusve lucemas
Extinctas vero mittit ad ima sni :
Is locus iste lacus quondam fuit urbs Sodomomm (1) »
En Inteus lacus [est] non hominum locus [est] (2). Griminis en veteris retinet locus ille figuram ,
Crimine qui maduit, ecce palude madet.
At labor humanus muratas condidit urbes, ^80 Urbibus imposuit nomina qnœ placnit
Nominibusque suis qusecumque fluenta vocayit,
Tergaque caerulei percnlit ipse maris.
Limitibus cerfis distinxit climata mondi , in
Très partes orbem qnadrifidum redigens.
Nec tamen bas partes spatinm collimitat œqaum.
Orbem pêne Asia dimidium rapuit; Europœ et Lîbiœ pars altéra contigit orbis :
Quœ Libiae sua pars Aifrica nomen habet Porro pars Asi» prius est recitanda sitnsqae 790 Carpere summatim si recitare voces,
Anteferenda aliis est quam Paradisus honestat :
Hanc Paradisus enim nobilîtat Domini :
Hanc ab Europa Tanais disterminat unda «
Ex quo Meotis dicitur esse palus.
A Tanai Nilus procul est a flumine flumen ,
Nilus et hanc Asiam séparât a Libia.
Attamen i£gyptus Nilum protendilur ultra ,
Austrum pertingens ultima pars Asise.
Hanc quasi retrogradum médium mare collateravit
<1) Ces deux distiques sont ajoutés en marge du ms. du Vatican et d*une autre éeritnie» <S) c Est » ne se trouve pas dans le ms. du Vatican.
$tO POÈMB ADRESSÉ A ADELS , FILLE DE GUILLAUME LE CONQUÉRANT»
800 Hanc circum a tergo circait Oceanoe. Has intra roefas terrœ est porrectio mutta,
Montes Ripbei , Caucasus et reliqok Hontes Isi*ael , Sina , Carmelus et ËrmoB ^
Taarus » mons Liban! , Gelboe , mons Sinai , Maltaque planioies, Rubrum mare« flufoioa multa,
Qaœ potai et poterie dinumerare legenSk Jordanîs , Farfar , Ëapbrates , Tygris et Arbtié ,
Ganges et Nîlus , Indus , Ârax , Tanais ^ Ermus , Paotolas , Gîgnus, Meander , Orontet , 810 Easis et Bactrus , Oscorus et Faeidea. Hos intra montes , îatra sinnosa iluenta
Sant variœ gentes iannmerœqae tribus^ Divers! mores ut diversœ regiones
Pars Asiœ pecorum parsqae ferax bominom ; Pars hirsutarum genitrîz altrixque ferarum ,
Griphi » panterœ , tigridis atqoe lea ; Nutrit serpentes , bomo quos hue usque verelur »
Nec valet a propriis sedibus elîoere.
8unt etenim montes sua quos vigilantia mviAity 820 Tangere ne montes audeat uilus bomo ; Quos tameii et montes amor insatiatus babendi
Tangere si posset dîripuisset eos : Nec mirum cum sit mons aureus onmis ab inlô
Aut totus montis gemma sit ipsie lapis. Est htic usqne tamen lioiûim locus invîus iiie^
Qaem proprios sîbimet squameus angnis habet. Baxama dat nobis , opobaxama ^ tus et aroma ;
Rngosum nobis hinc piper advebitur.
Solis et anroriB matûlinale volumen 830 Et primos Asia prima videt reditus^
Prœterea sunt multa quidem qu® pnUulat ipsa
Tercia pars orbis quse properans tticeCK Finibus Europœ Tanais conterminus atqite
Dedivife Asiœ lambît utramque plagam.
Europam a tergo qui terrœ circuit orbem
Et decurrat bumum circuit Oceanus.
Oceani cumulus lerram super inferiorem
Exit quod Pelagus fama vocat Médium.
Hoc pelagus fines Europœ claudit et arcet »
PAR BAUDRI, ABBÉ DE BOCRGUBIL. SU
840 Et simul Europam segregak a Libîa. Quippe mam roflui findunt divorlia terrai
Et procnl a «emetlittoradiasociant.
Isti» lifoitibus quasi tercius absitus orbis
Vel mage tercia pars sic ibi plctus erat. Riphei moates Asiœ sua jugera partim
Europe^, partira fusce sua reprimunt.
Sunt etiam plures porreeti in sidéra montes
Quos Europa sibi Tendicat în proprios.
NaxQ suus est Atbos, suus est percelsus Olimpos, 850 Qui cœli sub se nubiia despiciat ;
Parnassus suus est gemino qui vertice surgens ,
Vatibus acceptus , Thessala rura videt ; Ergo duos montes mons idem ferre videtur :
Hons alius Cirra est » Nisaque mons alina. Mons Jovis, antique mons Julius omine dictus ,
Occupât Europam circuitu nimio.
Hic Appenninum longas quoque provebit Alpes,
Mons Jovis Europœ portio non modica Mons Pireueus quasi murus claudît Iberos, 860 Munit et ambitam mons spatiosus bumum.
Sunt quoqae montiouli quasi quœdam tubera terne,
Quos Europa vebil appropiatque poIo; Montem Cassinum videas , videasque Vesevum ,
Garganum et montes conspiceres reliquoa Inde color viridis , laterum quasi concoiox nndia ,
Eurapœ flUYÎos posse nolare dabat Danubium magnum major signabat imago,
Ister et ipse quidem dicitur a populis ; Ister et bîc, inter Europae maximus amnes^ 870 Gurgite SQpteno defluit in pelagus.
Eridanus vero, quem nominat incola Padam,
Par Istro fines abluit italicos, Renus enim Pado pariter succedit et Istrb.
Hffîc recitare prius flumina condecuit.
Très isti siquidem majoris nominis amnes
Europam curso nobilitant proprk).
Subsequitur Ligeris quo nullus amœnior amni»,
Sed neque cujqs plus unda salubris eat; Quem si scriptores. antiqui prttteriere ,
5tl2 POÈMB ADRESSi A ADÈLE, FILLE DE GUILLAUME LE GONQUÉBANT,.
880 Invidia tacti , Don ego prœtereo.
Auctor picturœ , fluvii non immemor hujos ,
Hune Ligeri titalum desuper apposuit Sicat arena Tagi , Ligerîs quoque flavet arena ;
Gui palus et limus , juncus , arundo deest Nulliu8 pisces sunt pîscibus œquiparandi
Divini Ligeris , qaos saper ipse probat. Hic quoque Vigennœ Ûuvius dux et Meduanae ,
Elaverem et Sivolum versât in Oceanum.
Est et adhuc fluvius , non parvi nominis , unda& 890 Qui sociat Ligeris , Cambio Burgulii. Unda quidem Ligeris teneris infusa pueliis
Gorpora lotarum candidiora facit.
Inachus et Rodanus , Tyberis , Samoin et Ebms ^
Alud, Sraio, Tagus, Danab, Hibanes,
Materna et Secana, Durentia, Margus, Hiberus^
Betis, Arar , Minius , Gallicus atque Isara , Europœ rivi post flumina quattuor iiia ,
Eridanum , Renum , Danubium , Ligerim.
Hœc erat Europee depictœ compositura , 900 Nec deerat pictis nomen imaginibus.
Parebant urbes , parebat et insula quœque ;
Quœque notata quidem jure suo fuerant.
En nos ad Libiam cernendi causa vocarat ,
Transitus et nobis per maris œquor erat. Mox quasi per peiagus nobis fuit ire necesse «
Gredideram timidus quod fluitaret opus»
Excutimur , sed mox spes ipsa resumpta timorem^
Leniit , et recolo quod mare rebar bumum. Accessi , vidique situm vidique locatas 910 Urbes et montes et fluviale decus :
Hesperii montes , Galpes et stelliger Athlas ,
Athlas quem cœli grande fatigat onus.
Gonspicias alios convexa per Affrica montes ,
Et facie Syrtes borribiii videas.
Rursus arenœ hue sunt , quas omni sedulitate
Servant formicœ corporis haut modici ; Sunt etenim tantœ nobiscum musio quantus
Ipsas auriferas fama vetusta refert. '
Flumina sunt Libies , Amsisia , Dara , Baracda ^
PAR BÀODRI, KtBÉ DE B0UR6UB1L. 2id
Alva« Tigri, Triton Mirtulqoe et flumina pauca.
nie qaidem tractus sole calet nimio.
Dives opum tamen et fertilitate redondat
Jamenti et pecoris , sed fera corda viris. Gens inculta prius , sed ferreas Annibal ex quo
Prœfuit bis , culte vivere gens didicii In Libi» campis sant plurima monstra ferarum ;
Qoœ si conspicias, cartula , moz paveas. Ursus , rinoceras , pantera , camelus , onager , 930 Inflexusque clefas, pardas , biena , leo.
Cerastus , jaculom , dypsam simul amfisibœnam
Hœc fovet ac régules monstraque multa nimis. Aspidis est mater « satyri , fauni , basilisci ;
Silvestres bomines Affrica progenerat.
iEtbiopes, Libiae gens ultima , solis in œstu,
Ignibus œternis squalida rura colunt , Et licet bii teneant exusta vaporîbus arva «
Quominus arboribus est babiiis regio.
Altamen bos ultra loca sunt, loca pervia nulli, 940 Quae loca non foveat temperies aliqua. Tanto sole carent ut eorum sit calor ardor ;
Frigidus bue serpens vix babitare potest. Res est Inde magis quam Carmina testis et index
Quod potest indiciis ipsa probare suis.
In tractu vero modicum quid ab igné remoto ,
Gynnamus est arbor cynnama quœ générât.
Ista pavimenti prœsens structura dabatur ;
Cœtera quœ nequeo cuncta referre leges.
At dominœ lectus pedibus surgebat ebumis ; 950 Ingeniosa manus auxerat bis pretium ; Qua regina suum caput inclinando cubabat ,
Grandis staturœ grande nitebat opus.
Nam velut in solio quœdam residebat imago ,
Quœ , bene si novi , philosophia fuit Huic sua manabant fluido veiut ubera lacté ;
Virgo quidem facie , fronte severa tamen ; Stillantes oculos ut lumina vera putares ,
Membraque personœ congrua conçpiceres ;
3t/i PoàMB ADRESSÉ A ADÈLE, FILLB DE GOflLLAUMB LE GONQUÉBAlfT^
Glatis jastœ , licet esset plena âienim> 960 Gui neqoe marcnerat aot vigor aut «pecied. Sed neqae mida fuit , sed operta Mdebdt imago»
Excepte Tultu » qui qahsi nodos enà^ Hœc digitam dextrœ tendebat marèiùàJ^V^.
Effigies s^ptem disoipute sobettaâtî Qaa comitidsa pedéB in lecti parle looabât ,
Harum ti^6 oeulds ante doceniiè «irailt. At gradua infeiior poterat tamen ësse cbfië^us
Dictafntifi pedibos, hAc et ebuma âfroes. Qaattuor iDletitce verbis signieve magbtteë 970 Oresdibu» h«reba«it îndieiistjfuie 90i&
Ottod puer andieraiù , de qao persœpe ptftàrtim^
Hatirio quadravierm visibus et trftitfâi. Attamen ipsa duas aliis quasi prsëflcicfbtff ,
Ejus et ÎBspfceres bas tehaisse pedes; Quœ sibi tle^tta sedet quasi cimbala percutiebat ,
TaBgebat eKharas , ôrgaua , sistk^a , Uvai ; Concordi eiilamos spiraminé S^pe refplebttt ,
Sic ad cûncinttos invigilaus itiodtflûs.
Hœc deâiyteëb&i bûmihes dulcediki^Q 'MViftà 980 Ut irecrearë hominîs ipSàm animam veeléM. Nam âtttttis bumanite Vigat dt modulatib HfUb
QttOdaiti contenta tiescio qù6 regltor , Ut de quaéfrâtai videatur suirgëi^ foMlk ,
Oute formis TeK^îs ainpUus est sdlida; NflDDlqtle aefr , ufa^s^ térrtt coneordet et igâî ,
Et neutram ih quadro dissonat a n^utH)' (?> Quaètuot bis et sic concordat viiri&cahài vie ,
Mensura ut parili singula vivificet. Nec velutt qainta Tis adje^ctiva Tidetut , 990 Sed nestu qoodam tètrajgonum soHdkt. His armonitt typicaiis compotus atquë
Cœlestis dthmus corporu nostra feg;ib Huic relut applaudit noStTtt sympfa^niâ vocis y,
nie quidem rithtnus eet prior , faic sequitttn Hoc quoque conshtU tocius fabi4ca ttitrndi ;
Omaîa dtim condlt , cand?tGhr hûnc bdbttlt. Hinc est, si nostras concentus perctitit atires ,
Quatenns interior erhilatètur hûtntf.
Disc^ulcb vero fmt h^î^s Vk^î^ poine^t , tOOO Officio caju9 €ii9cta ra^gis vigea^f^.
Fecerat h9Lj^ ijitio 8ibi philosophie »6cmi4iii!ÏA
Jusserat el pedibus seoaper adosse suas : Quippe par banc Mm aîbi coaseosere siUKOi^a ,,
Âtque per kwc ipaas epojsqn^ huh» alolt, Sanc aecos aeeiadeQ^ virgo specsÎQaa siadje^ ,
Ât pedibufi doiDÎDœ oonliguata sa«i, Heec etiam digiii^s mawiHQ sic artÂoola]^,
Ut tanquam numéros efllcere^ digîtis..
Et numeris numéros coUatos sc&pe vider^9 • 1010 Et qui miilUpUoent ut génèrent alîos. Hi decurtantui? si quaudo multiplicamtMr,
Hi quaa piagnescunt tran&iliuulque modum ; Attamen et njtodus.est quod abuudant vel b^eyiAnitur ;
Sicut aborlijvas est t^mea iste modus.
Centipedes est esse booiines modus immoden^tn?.,
Necnon çuîpedeni non «aodus et laodus est : Alter enim pacium nimium crassalor abundiave
Alter iaops et egens déficit a quod erat» Inter eos autem quidam aumerus reperitor 1020 Qnem tu perfectum jure vocare queas i^
Nec repDanet qitra. neo summaia tendiUur nltm %
Sed ma gis i^ semet summaque pars [qu^rf^it Cujus per pactes si sit sua sujpama redacta «
Partes nil aliud quam quod erat faciunt Ex boic exemplum. senarius omnibus e&to •
Et cujus ni^ieri summa rependet idem.
Per partes etenini si sex diviseris eequas ,
Par^ tria dimidia est ; tercia pars duo sunt ; Unum pars sexta ; quas si deducis iu, uAum , 1030 Reddita pars alii , sex simul effici.unt. Siginahat quasdam lenui discrimine foroivis»
Dans aliis alios nominibus numéros ; Et mon^dem formajUi diadem triaderaq^e dpi;çba
DigQa Deo prima est, altéra materiae.
PoUebat triades idealibus apta figuris ,
Est igitur tétras. qusB faciat soiidum.
Bœ faciunt foroMe decadenji taQtum diiplica,tœ.i
Non repeUtorwi summula qua r^sidet*
