LETTRE DE L»HOSPITAL AU PRÉSIDENT SÉOUIER

4( Si qua tua culpa moraye superiorum temporum fuîsset in non scribendo» tamen eam deleyisses ac prorsùs purgasses iis litteris tuis quas amantissimè suayissimèque ad me scriptas dedisti. Ex quibus ipsis cognoyi istius longi silentii causam, iUam quidem justissimam, simui perpetuum et justum amorem erga me tuum, à quo neque absentia te mea neque longitude temporis uUa detraxerit ; sed est humanitatis tuae postulare ignosci tibi ubi nullum pecoatum est, et yelle excusari ubi nemo accuset. Verùm tamen, utcumque res [se] habet, accipio excusationem tuam. Quanquam in priyatis meis rébus semper et proximè, cùm reginae gratiâ opus esset, non animum solùm tuum, sed os etiam atque intimum pectus aperuisti, ut omnes intelligere possent res meas aequè tibi charas esse ac tuas. Quod yerô scribis discessum ex aulâ meum tibi etiam bono fuisse, {prœsertim ex eo quôd iutellexisti quàm aequo et lubenti animo hanc solitariàm yitam, quam multi fugiunt exitiumque ducunt , ferrem) , teque meo adductum exemplo ad cogitandam penitùs

humaiiaô vitae varie tatem, in quâ nihil stabile, nihil firmum sit, et ad instituendam novam vitse rationem

nostrae similem : iu urbe ipsâ, in foro, quod diflBcillimum est, neque alios invisisse, neque ab aliis adiri le posse, et, relictis aliis omnibus studiis, te totum ad librorum sacrorum lectionem contulisse ; istud certè consilium factumque tuum vehementer probo. Neque enim cœtus et conventus ho* minum avocant nos à cogitatione rerum cœlestium, neo. contra solitudo ssecularium et humanarum continuô oblivionem offert. Circumferimus nostra mala nobis- Gum, et saepè plus ambitionis et avaritiae in agro et in villa déserta est qiiàm in aulâ vel urbis celebritate. Non enim ipse Dominus noster, non ejus discipuli tantùm ofiis hominum generi ferre potuissent quantum paucis annis attulerunt, nisi in mediâ vel nocentium hominum turbâ versati essent. Illi enim ipsi qui aut diffidentiâ rerum suarum et roboris animi aut aliâ qualibet causa, consuetudine hominum relictâ, in solitudine vivere maluerunt, aliquantô post, cognitis ipsius vitae malis, cœtus et coUegia instituerunt, quae cœnobia appellata sunt. Hinc Basilii magni, Benedicti, aliorumque patrum familise. Nam quod dicitur :.« Vse homini solil y> non tam accipere debemus dictum propter caeterarum rerum innuûierabilium opem, quarum homo egere potest, quam pTopter unum aliorum consilium sine quo (quamvis sapiens) nuUus satis idoneus est ipse cogitare quidquam facereque rectè. Nec

temerè scriptom est tantatum dominum iû deserto potissimùm» non quôd divinus ille spiritus non esset par omnibus locis aut superior ad resistendum tentationibus Dssmonis, sed illad nobis in documento est solos et destitutos alieno cx)nsilio nos faciliùs à Maligno circumveniri oppugnarique posse. Mollities animique imbecillitas, et laboris fuga, plerisque fait causa solitudinîs amplexandœ, dùm malunt quieti suas consulere quâm civium suorum saluti : « Ite, inquit, in omnes gentes et prsedicate » et alibi : « Instate> regite et corrigite. » Quse mandata in eos convenire non possunt qui soli vivunt. Sed non est meum institutum reprehendere velle vitam illam quietani et otiosam, dùm yestram.occupatam et negoliosam tueor ac défende. Habet utraque bona et malasua, qusB plerumquein foro, in aulà yidi. Cujus me yitae non tam pœnitet quàm scelerum et flagitiorum meorum, quàm quôd non rectè yixi ; plus enim peccatur ubi plus yel geritur yel agitur ; et cui plus commissum et creditum est, ab eoplus exigetur. Quàm- multa multis modis quotidiè peccamus in omni administratione, potestate» procu* ratione publicâ, per ambitionem, par spem, per metum, per ayaritiam, per gratiam I Quàm multa quad, etiamsi regum edictis et legibus non tenentur, apud Deum tamen reos faciunt. Quœ mihi coliigere non est animus» proptereà quôd tibi nota sunt. Sed ut non meretùr coronam athleta qui non in arenà pugnayit, sic christianus yir promissa à Deo prsdmia non feret, qui

non fortissimè cum adversario nostro concertavérit,

Nullum autem gravius est bellum nobis quàm adversùs

cupiditates et perturbationes auimî, quas perdomaré

laus est, non refugere. Orandum est ut quocumque in

locd simus et cum quibuscumque hominibus versemur,

illud verè dicere possimus : « Nostra conversatio in

cœlis est ^ ; non enim discrimine locorum vel homi-

num id consequimur, sed gratiâ, beneficio ac benigni-

tate Dei. Tu, intégra eetate et firmis animi corporisque

vîribus, non debes Rempublicam deserere, cui consilio

tuo plurimùm prodesse potes. Mihi setas est cui vacatio-

nem omnes reipublicae, omnia benè constituta régna

tribuerunt, quâ vacatione, cùm pro virili parte Reipu-

bltcse Regique satisfacerem, post longos multosqUe

labores frui me sine uUâ invidiâ ferre debent homines,

velutjustomissionis honestae prasmio omnibus bene de

republicâ meritis proposito, neque obtrectare Deo lon-

gîores vitse terminos mihi proroganti et spatium mihi

dantiadse et ad sîinitatem redeundi, neque régis de-

trahere benignitati qui, contra quorumdam invidorum

malevolorumque sententiam, otium mihi cum dignitate

tribuit,exemplum bonis omnibus futurum bene de Rege

deque Republicâmereri.Ego hic intereà vivo,spei plenus

earum rerum quas nobis promisit Dominus in fine die-

rum nostrorum, cùm apparebit ejus gloria. Tu yale et

me ama. >^

Tuus vêtus amicus et vicinus