‹ Monographie de la cathédrale d'Angers. Les immeublesChapitre 196 sur 359 · LEUR ORIGINE ET LEUR CONSTRUCTION · texte numérisé non relu

LEUR ORIGINE ET LEUR CONSTRUCTION

L'évêque Rainon donna vers 890 à ses chanoines des emplacements dans la Cité, pour ÿ bâtir des maisons (). [ls vivaient autrefois en communauté, ayant dortoir, chauffoir,

. Chapitre V, Sépulture des Chanoines. Si on enterre le corps dans le caveau de l'église. . Voir, t. II, p. 183.

. Voir la Monographie, t. II, pp. 184, 186, 187 et 189.

Jbidem.

Îbidem.

. Jbidem.

. {bidem.

. Bibliothèque d'Angers. Ms. N° 637, fol. 328.

In nomine summi Salvatoris Dei ac individuæ trinitatis, Ego quidem, divina largiente clementia, Raïino, humilis Andecavorum episcopus, pro statu firmiori nostræ ecclesiæ, et pro ejusdem melioratione seu pro remedio animæ meæ, quod tepidate predecessoruum meorum, et infestatione paganorum, peractum nequaquam extitit, studio charitatis adimplere curavi. Quocirca notum fieri volumus omnibus hominibus, videlicet episcopis, sacerdotibus, abbatibus, laicisque illustribus necnon et successoribus nostris, qui per diversa annorum curricula futuri sunt, cunctisque in presenti vita degentibus, qualiter nobis congruum et aptificum visum fuit claustra et œdes canonicorum sancti Mauricii sub nostræ potestatis dominatione viventium, assignare scriptionisque firmitatem et regulam in perpetuum conser-

OO Ou x W N

1 38 Sonograpbie de la cathédrale d'Angers.

réfectoire, cuisine, chapitre et autres dépendances rangées autour des cloîtres. Les dignitaires renoncèrent les premiers à la vie commune : leur exemple fut suivi par les simples chanoines. Toutefois, ce changement s’accomplit lentement.

En 1093, le comte Foulques IV accorde au chapitre le change des monnaies et la vente des épices «7# areû canonicorum, juxta ecclesiam, in eorum mansionibus... » Cette place «area }, située au nord-ouest de la cathédrale, s’appela longtemps placitre ou place de terre, parce qu'avant 1740, elle n'était pas pavée ('). On y tenait un marché tous les samedis : en 1473, la mairie voulut l'interdire, mais le chapitre le maintint (°).

En 1263, l'évêque Michel de Villoiseau en assigne deux aux Jacobins, établis par son prédécesseur pour construire leur monastère et leur église (:), Ces religieux agrandirent

encore leur couvent de la maison du Maïtre-École, dont il fut dédommagé par le doyenné rural de Chemillé (+).

Une charte de 1232 (voir page 27), nous apprend que saint Louis fit démolir deux églises et plusieurs maisons appartenant au chapitre pour la construction du château: cette opération modifia évidemment l'état des lieux

Le doyen visitait de temps à autre les maisons canoniales : Henri le Baacle remplit

vandam, eis statuere, ut inviclabiliter ac securo libertatis testamento, ipsi canonici domus suas cum areis recto tramite et concordi ratione terminatis, potestatem habeant firmiter tenendi, dandi, vendendi cuicumque ex eorum congregatione voluerint, et post suum decessum parentibus et nutriciis suis plenam dimittendi facultatem, nostræ firmitatis auctoritate, damus atque concedimus. Pro quo firmitatis munere decantent ipsi canonici et eorum successores in æternum quotidie psalmos duos, id est XXIII psalmum : Ad te, domine, levavi et CXLII Domine, exaudi et missam propriam pro meæ animæ absolutione ab omnibus delictis et pro successoribus meis qui meæ firmitatis auctoritatem pari ratione et eadem voluntate custodierint et observaverint.

Statuentes ergo nostræ auctoritatis testamentum pro Dei amore ac reverentia sancti Mauricii et honestate nostrorum Ccanonicorum percipiendo jubemus necnon etiam supplicando postulamus ut nemo successorum nostrorum, qui per transeuntis hujus ævi excursum venturi sunt, nostram auctoritatem divinitus inspiratam et a nobis veraciter factam audeat in sempiternum aliquo cupiditatis desiderio captus aut malignæ et diabolicæ suggestionis instinctu a participatione bonorum hominum sequestratus, divellere vel extirpare et quemadmodum suam auctoritatem a suis voluerint observari sequacibus, ita nostrum suo faciat conservari imperio. Si quis verd, quod nullatenus fieri credimus, ex successoribus nostris, tam perversitatis malignæ vel alienationis fuerit, ut nostræ auctoritatis firmamentum a nobis rationalibiter ac legitime factum, destruere ac penitüs evellere curaverit, secundum potestatem, quam a Deoin principe apostolorum Petro nobis concessum credimus, ipso domino dicenti quodcumque ligaveris super terram erit ligatum in cœlis, anathematis vinculo ligatus, iram omnipotentis Dei et sancti Mauricii sociorumque ejus offensam incurrat, et perpetuo se noverit insolubiliter esse damnatum aditumque regni celestis post obitus sui diem abinde clausum sentiat nisi cito a malivola cogitatione et operatione recesserit, et nostræ voluntati et auctoritati socius et adjutor conservatorque firmissimus in sæculum omne permanserit. Ut autem hæc corroborationis et firmitatis auctoritas a nobis devote et rationabiliter facta credatur, propriis manibus eam subterfirmavimus et archiepiscopi et coepiscoporum nostrorum et sacerdotum canonicorum, simulque nobilium laïcorum manibus roborata, firma et stabilis inconvulisi omni tempore valeat permanere.

Ego Raino episcopus hanc chartam a me factam firmavi.

Collationné sur l'original le 8 mai 1776. Deville.

1. Description de la ville d'Angers, par M. Péan de la Tuillerie, avec notes de M. Port, p. 42.

Page 1