‹ Monographie de la cathédrale de NeversChapitre 58 sur 69 · FIN DE LA DEUXIÈME PARTIE · texte numérisé non relu

FIN DE LA DEUXIÈME PARTIE

APPENDICES

liT

Page 2.

Une charte de Mahaut de Courtenay, comtesse de Nevers, en faveur du prieuré de Saint- Révérien, parle d'un saint Paul, prêtre, et de dix autres compagnons de saint Révérien , qui ont cueilli la palme du martyre avec le saint Évêque d'Autun. Ou est incertain sur le lieu qui a été arrosé de leur sang ; les uns veulent que ce soit le bourg de Saint- Révérien , les autres prétendent qu'ils furent martyrisés au pied des murs de Nevers, dans le jardin dépendant de l'ancienne abbaye dcNotre-Dame. C'est l'opinion de Parmentier, qui fait remarquer que la tour et la rue placée au midi de ce jardin portent le nom du saint. L'ancien martyrologe de Nevers confirme ce sentiment ; et autrefois on montrait dans l'église de l'abbaye une large pierre carrée , avec cette inscription : « Ici est la pierre sur laquelle saint Révérien , évêque » d'Autun, a été décapité en 272, en cette ville de Nevers, proche » l'abbaye Notre-Dame , où reposent ses saintes reliques. — Il se lit » dans la vie de saint Révérien, que jamais la ville de Nevers ne » périra, pendant que ces reliques y subsisteront. » ( Sawtemarïe. )

APPENDICES

Le Nivernais devait fournir son contingent à la glorieuse armée des martyrs ; aux héros dont nous avons parlé , il faut joindre saint Péreuse, qui a arrosé de son sang le Haut-Morvand , et Vibius, qui, sans doute, a continué à Entrains la mission de saint Pèlerin. Lebœuf rapporte que, de son temps, on a découvert dans cette ville une pierre sépulcrale , avec cette inscription : Vibius hic vivus effossus est quia prcvdicavit. « C'est ici que Vibius fut enterré vif, pour avoir prêché. »

Vibius était certainement d'origine romaine , et il est probable que ce martyr appartenait à la famille consulaire , qui portait ce nom. On sait que des membres de cette famille furent chargés, à Entrains, de missions importantes, d'après les nombreuses médailles qu'on trouve dans le pays , et qui portent le nom de Vibius. Lebœuf parle de plusieurs inscriptions trouvées à Auxerre , ayant rapport à la famille des Vibius. CAI. viBIO. COS. etc. [Histoire d' Auxerre, tome II, p. 5.)

Page 23.

La Gallia Clirisdana porte en marge de cette charte l'année 887 , et cependant on lit 888 dans le corps de la charte ; c'est la date que nous avons cru devoir lui assigner ailleurs. Cette pièce est la plus importante de toutes celles que nous possédons en faveur de notre Église ; c'est ce qui nous détermine à la donner ici en entier.

In nomine Sanctissime Trinitatis , Carolus gratià Dei imperator augustus. Si fidelium nostrorum aurem Cclsitudinis nostre petitionibus accommoda verimus , morem predecessorum nostrorum , parentnm , regum scilicetet imperatorum oxercebimus. Igitur cognoscat prudentia et inquisitio fidelium Sancte Ecclesie catholice presentium scilicet et futurorum, quia dum apud Parisium cum Germanis et Francis ad obsidionem sederemus contra paganos, Emmerieùs, venerabilis Episcopus Nivernensis Ecclesie, in eadem militia nobis per-

noclans, quadain die prccepta predecessorum nostronini iinpcrnloruin cl, Fegpm cognoscenda et rclegenda obtulit, in quibus continebantur immunitates sui Episcopii , et abbalio et cartes indominicate , et reddita bénéficia ab avunculo nostro Carolo imperatore, fratre pati is nostri Ludoviei Germanorum régi.-. Postulabat itaquo predictus ut preceptuia nostro roborationis et consensus priorum patrum addero dignaremus. Nos autcm etiamsi de majore ro postulasset, curn illi prompta mente favere ob reverentiam sui sacerdotii conabamur, adeplo consilio cum primoribus palatii nostri, probavimus quod innotescebat et precabatur agendum ; morcm denique regum et imperatorum , patres scilicet et avunculos nostros imitantes, et eorum instituta tolo animo conservare optantes , constituimus precepti conscriptum Niverncnsi Ecclosie et venerabili pontilici Emmeno , de abbatia S. Martini extra murum Nivernis sita , et de omnibus suis reditibus; do abbatia S. Troesii , de abbatia S. Agricole, de abbatia S. Salvatoris, de abbatia S. Geldardi sanctique Lupi , do abbatia S. Francovei, de abbatia S. Yinçentii de Magniaco, de curte etiam extra Ligerim, de abbatia S. Genesii et S. Marias Dei genitricis, in qua sanctimoniales femine Deo militant; de abbatia in Cuciaco jussu et studio Emmeni Episcopi aedificata, de qua conslituimus in aliud preceptum ut sanctimoniales in duas partes suis usibus de omni beneficio absque ullo servitutis obsequio habeant , et omnem lertiam partem de omni beneficio totius abbatie , sive de alode nobilium ibi condonato habendum Nevernensi Episcopo censuimus , nisi ipse Episcopus suam tertiam partem sanctimonialibus feminis sponte temporo famis, aut pro aliqua opportunitate vel necessitate usque ad constilutum ab Episcopo tempus reliquerit , et licenter uti et exfructicari permiserit ; de abbatia etiam in insula Galli posita cum omnibus suis beneficiis, et de beneficio quod Richardus cornes eidem abbatie per carte scriptum apposuit Emmeno Episcopo postulante, de abbatia Glandone cum omnibus suis perlinentibus, de cellula S. Desiderii extra et contrà portam civitatis posita, de abbatia S. Petrusii in Morvenno cum omnibus suis appenditiis, de abbatia S. Patricii inter Ligerim et Alaricum fluvios cum omnibus suis appenditiis; de porta etiàm civitatis cum ambabus turribus contrà S. Desiderium structa , que et porta etiam Episcopalis dicitur; et de Claustro canor.icorum et de omnibus areis

APPENDICES

infrà civitatem positis, ut nullus jadex , nullus scilicet principatus mansionare aut servilium exigere, aut occupare présumât, de manu etiàm firmis, ut judicio Episcopi et dispositions sicut incipiunt habere exordium; ità judicio et definitione Episcopi utrum vere aut false sint , utrum stabiles an inutiles sint tantummodè absque judiciali potestate comprobentur, ordinentur et definiantur. De Amfiaco et mallis ejus, ut sicut ab antiquo, ità etiàm hoc tempore omnia conserventur. De Ursiaco, deVariniaco et mallis ejus ex antiquitate conservatis; de Marsiaco , de Primriaco , de Dagoniaco, de Marsiciaco , de Digantio , de Artado et de beneficio in provincia et de illis beneficiis que sunt in Matcodonense comitatu , et in Catolonensi comitatu , et in Augustodunensi comitatu , et in Autisiodorensi comitatu , et in Bituricensi comitatu , et in Arvernensi comitatu quantumcumque ex sancti Cyrici ratione ab antiquitate esse cognoscitur ; et ut immunitas intégra in omnibus conservetur , et ut eumdem honorem et observantiam quam ceteri Episcopi in suis urbibus habent , EpiscopusNivernensis Ecclesie in suis que ad se pertinent habeat hoc precepto instituimus et instituendo decernimus. De causa quoque fratrum canonicorum sancti Cyrici, quidquid a regibus et ab Episcopis ejusdem Ecclesie de Patriniaco, de Seviriaco, de Curte, de Germiniaco, de Wariniaco, de Jurmico, de alodiis communibus eorum sicut definitum est ità et nos con- 6entiendo definimus , et hoc preceptum manu propria subscripsimus et anulo nostro assignari rogavimus.

Signum Caroli gloriosissimi imperatoris augusti.

Datum xv calendas januarii , anno incarnationis Domini dccclxxxviii , indictione v, anno vi regni Caroli piissimi imperatoris augusti in Italia , in Francia iv, in Gallia n. Acta Parisius in Dei nomine féliciter. Amen.

Page 49.

Nous n'avons pas jugé à. propos d'insérer tous les détails de la légende de saint Cyr et de sainte Julitte ; nous avons retranché certaines longueurs , qui entravaient la marche de cette espèce de drame religieux.

ET PIÈC15S il STIFICATIVES.

REGISTER VOCATUS POLIO

BENEFICIORUM fNSIGNIS NIVEHNENSIS ECCLESlAi ,

îiXTRACTUH AU ANTIQUO ET AUTHENTICO

REGISTRO IN PERGAMO SCRIPTDM DE LIVRY,

EJUSDEJi DIOECliSIS .

Per electionem EPISCOPATUS N1VERNENSIS.

Gollatio Episcopi.

Page 1