ET PIÈCES .11 M II H ITIYES
'il 1
véstrum, qui ex parte nostfâper génies nostras fuer-itrequisitus, dighetur clictam ecclesiam consecraro , sollempnitatibus adliibilis in lalilius assuelis. Volnet vestrum cuilibet premissa faciendi plenam concedimus potestatem. Datum apud Premeriacum castrum nostrum sub sigillo nostro in testimonium premissorum , anno Domini millesimo trecentesimo tricesimo primo , dieMartis, in vigilia annunciacionis dominiee.
X" 2. — Révérende- in ChristO pâtri ac domino domino P.... dei gratia patriarche Iherosolimitano B... eadem gratia Nivernensis Episcopus salutem el sinceram in Domino caritatem. Ut omnia officia episcopalia in tota npstra dyocesi Nivernensi possitis exercere, tenore presencium vobis concedimus potestatem. In cujus rei testimonium sigillum nostrum litteris presentibus duximus apponendum. Datum apud Premeriacum castrum nostrum anno Domini millesimo trecentesimo tricesimo primo, die jovis post festum annuneiationis dominiee.
-X" 3. — Universis Cliristi fidelibus tam presentibus quam futuris présentes litteras inspecturis, F rater Petrus de Palude, ordinis predicatorum, dei et sedis apostolice gratia Patriarcha Iherosolimitanus,salutem in domino sempiternam. Noverit omnis Chrisli fidelium unitas quod nos, receptis Reverendi in Christo patris domini Bertrandi , eadem gratia Nivernensis Episcopi, licteris, quibus nostre présentes lictere sunt annexe, virtute quarum nos, per civitatem Xivcrnensem transitum facientes, dicto Episcopo légitime impedito , ecclesiam Xivernensem dedicavimusetconcecravimus,adhibitis omnibus sollempnitatibus in talibus consuetis , ac juxta formam juris, auctoritate nobis in bac parle commissa , omnibus ibidem alïluentibus , vere penitentibus et confessis unum annum, ac in die anniversarii ejusdem consecracionis ibidem çoiivenientibùs, vere penitentibus et confessis quadraginta dies indulgencie dedimus el eoncessimus, ut est moris. Actum et datum anno domini M° CCC° XXX' primo, ac sigillo nostro sigillatum in testimonium premissorum , die luno, post festum annunciacionis dominiee.
X" 4. — Oflicialis Nivernensis omnibus archipr.esbit.eris tocius dyocesis Nivernensis . neenon curatis civitatis et decanatus Nivernensis salutem in
APPENDir.US
Domino sempiternam. Vobis omnibus etsingulis precipiendo mandamus, et sub peuis conlentis inspeeiali mandato Reverendi patris ac domini nostri domini P. Dei gratia Nivernensis episcopi , cujus mandati copia inf'erius est inserta , quatenus hujusmodi mandatum mandetis sine mora per curatorum vestrorum aichipresbileratuum exequutioni demandari prout in eodem continetur. Et vos, curati dicti decanatus , illud exequutioni demandetis. In signum vero dicti mandati à nobis recepti et exequuti , presentibus litteris sigilla dictorum archipresbiteraluum apponatis. Datum anno Domini millesimo CCC° XXXVI'°, die veneris in festo beati Nicholay. Ténor vero dicti mandati talis est.
Petrus, permissione divina Nivernensis episcopus, mnibus abbatibus, prioribus, decanis, capitulis, archipresbiteris, curatis, ministris ceterisque ecclesiarum rcctoribus ad quos présentes littere pervenerint , salutem in Domino sempiternam. Quamvis ceteris piis locis et personis miserabilibus ad caritatis opéra teneamur, tamenecclesie nostre Nivernensis et ejusfabrice, que construitiir miro lapideo tabulatu, nec est adhuc usque ad perfectum perducta , imo restât turris mirabilis adimplenda, tenemur perpensius pietatis viscera appcrire. Et quia in preceptis sinodalibus a révérend issimo et carissimo domino avunculo nostro, domino cardinali Eduensi, tempore quo erat episcopus Nivernensis sollempniter ordinatis, inter cetera contineatur expresse, quod ecclesia Nivernensis pro ceterarum ecclesiarum dyocesis caput est et magistra, idcirco debeat speciali prerogativa gaudere. Nulli questores admicti nec recipi debent in queslorum dicte ecclesie presencia , nisi a sede apostolica fuerint specialiter destinati , et maxime in duobus temporibus : videlicet adventus Domini et quadragesime , que duo tempora idem dominus noster pro fabrica dicte nostre ecclesie specialiter reservavit, et nos coram ejus vestigiis inhérentes similiter reservamiis. Quapropter vobis omnibus et singulis, sub pena excommunicationis et viginti Iibrarum dicte fabrice applicandarum, inhibemus ne illis duobus temporibus , videlicet adventus et quadragesime , aliquos alios questores aliqualiter admictatis, non obstantibus quibuscumque litteris a nobis et officiali seu sigillatorc nostris concessis.
Immo , cum devota diligencia indulgenciam dicte fabrice, omnibus diebus rlominicis et feslivis, solcmpniter nuncietis, etvestros subditos ad largieionem
cloniosinarum suaruni pro dicta fabrice inclucatis , et do collalis elemosinis magistro dicte fabrice fi Jeli toi- et intègre respondere curetis et , Bub pénis dictis; si vcro , aliis temporibus , aliquos questor,es aliorum locorum ad vos, ecçlesias vestras et Ioca vcniro contingat, vplumus et ordinamus quod de questis et quesitis terciam partem dicte fabrice nostre Nivcrnensis ecclesie reddero teneantur; aliter nolumus c[iiod ipsis questas facere permiclatis. Et vos , curati predicti, dictani terciam partem fideliter colligatis et magistro prcdicte fabrice reddero studeatis , quod fuit hoc hactenus observatum, et adhuc volumus observari. Omnibus autem bonefactoribus dicte ecclesie, ultra omnes alias indulgencias , omnipotentis Dei et beatorum marCîrûm Cirici et Julito matris ejus patronorum nostrorûm, ad quorum honorem dicta conservitur ecclesia, confisi misericordia , omnibus vere pênitentibus et confessis quadraginta dies de injunctis sibi penitenciis misericorditer relaxamus. In cujus rei testimonium , ad perpetuam rei memoriam, sigillumnostrum litterispresenlibus duximus apponendum. Datum anno Domini millesimo CGC tricesimo sexto, die sabbati in festo beati Andrée apostoli.
Matheus BR1NON ,
De precepto domini OfJiciaJis .
Page 311.
La famille de Fontcnay était déjà ancienne dans le Nivernais , où elle possédait de grandes propriétés, telles que les terres de Pougues, de Garclrizy, de Livry, d'Uxeloup, de La Collancelle, etc. En 1194, Raoul de Pougues, fds de Guy ou Guillaume de Pougues, grand sénéchal du Nivernais, avait épousé Agnès, unique héritière de la famille de Fontenay. Avait-elle avant son mariage fait ses conditions pour que le nom de Fontenay se perpétuât? L'histoire n'en dit rien; mais nous savons positivement que les enfants qu'elle eut de Raoul abandonnèrent le nom de Pougues pour prendre celui de Fontenay.
On sait qu'à cette époque, malgré les efforts que faisait l'église pour bannir le népotisme de son sein, cet abus s'était introduit dans le
APPENDICES
haut clergé; nous en trouvons un incroyable exemple dans la famille de Fontenay. Guy de Fontenay avait eu dix-sept enfants, parmi lesquels on compte Pierre de Fontenay, évêque de Nevers , qui , sans doute, était redevable de son élection à Jean d'Estampes, son oncle maternel $ auquel il succéda.
Toutes les dignités du chapitre de Nevers étaient possédées par des membres de la famille de Fontenay. Nous trouvons Henri de Fontenay, grand -archidiacre de Nevers, prieur de Cessy, curé de Saint- Arigle ; Jean de Fontenay , archidiacre de Decize et doyen de Prémery; Guy de Fontenay, chanoine, puis remplaçant son frère comme archidiacre de Nevers ; Edme de Fontenay, Pierre de Fontenay et François de Fontenay, chanoines de Nevers, tous frères ou neveux de notre Évêque ; il faut ajouter encore Imbert de La Platière. son neveu, qui était aussi chanoine de Nevers, avant d'en devenir évêque, et Robert de Fontenay, chantre et chanoine de la même église , qui devait être oncle de Pierre de Fontenay K
Le bon évêque avait trouvé le moyen de s'assurer la majorité des voix , quand il avait quelque affaire à traiter avec le chapitre.
Page 333.
La lettre suivante, adressée par Guillaume Thollet 5 au sous-préfet de Chàteau-Chinon, prouve ce que nous avons dit de lui, qu'il s'était laissé entraîner par faiblesse; eette lettre est une sorte de rétractation, à laquelle nous sommes heureux de donner de la publicité.
1 Voir La Taumassikiu! , Histoire du Berry , liy. ix.
2 Nous avons trouvé partout Thollet avec un h; cependant, dans la copie de la lettre suivante , qui nous a été adressée , il est écrit sans h.
« Cil 0 YEN SOUS-PRÉI'ET,
« J'ai reçu votre lettre du vingt-deux. Si je n'ai pas vu sans émotion que le gouvernement m'iionorait de sa confiance, je vous avoue franchement que je n'ai pas lu sans surprise les mots de voire adresse: Au citoyen Tollet, ex-ministre du culte , nommé maire. Je présumais que notre nouvelle révolution avait fait disparoître pour toujours de notre langue les termes injurieux d'ex et de cy-devanl. Je me suis trompé , puisque vous vous en servez. Je me dois a moi-même et à mon état de vous observer que c'est à tort que vous me qualifiez d'ex -ministre du culte. Je n'ai point abjuré ma religion : je ne rougis et ne rougirai jamais de l'Évangile ; et je me glorifierai toujours d'être ministre de Jésus-Christ. Ces principes sont invariables. Je vous remarquerai encore que je ne changerai point mon costume , et que je n'assisterai point à ce qu'il vous plaît d'appeler fêtes nationales; à moins qu'elles ne soient liées avec la religion. Si cette manière de penser ne peut point vous convenir, un mot , et vous recevrez par le même courrier ma démission. » Je vous salue respectueusement.
» GWL. TOLLET , évê.
» Vandenesse , 28 prai. l'an nu, » de J.-Ch. , le 17 juin 1800. *
Écrit en marge : « Sans réponse , ce citoyen étant nécessaire à la place de maire, où il serait difficilement remplacé. »