‹ Mystere de la passion en France du 14e au 16e siecle; étude sur les sources et le classement des mysteres de la passion. Accompagnée de textes inédits: La passion d'Autun, La passion bourguignonne de Semur, La passion d'Auvergne, La passion secundum legem debet moriChapitre 158 sur 188 · Joann., X, 3i · texte numérisé non relu

Joann., X, 3i

esse Deum, extra Synagogam poneretur, et sic videtur eorum invidia.

Secundo dico quod hic notantur duo. Primo magna avaritia Judae et cupiditas, secundo de lesus facta conditio et maneries. De primo sciendum est quod in Sabbato ante Ramos venit lesus in Bethania, ubi fuerat Lazarus suscitatus, et fecerunt ei cœnam magnam in domo Symonis leprosi ; non quod tune esset leprosus, sed fuerat a Ghristo curatus. Ministrabat autem Symon, et credebat quod iret pênes ' [Matrem Domini quae tune in Bethania niorabatur. Lazarus et alii discipuli Christi quem Judaei qui vénérant 5 V". Hierusalem ut Lazarus suscitatum vidèrent, qui tune erat in coena, etnarrabatdepoenis inferni et de statu sanctorum patrumqui erant

in limbo, sustinebant ] Et, ut ait Augustinus, nunquam postea

risit, cum supervixerit decem annis post resurrectionem Domini. Cum autem esset in coena, ecce mulier, habens alabastrum unguenti preciosi', et effudit super caput recumbentis unam partem, et aliam supra pedes ejus ; extersit capillis suis quia sentiebat quod patiebatur aliquando dolorem, ideo fecit ad confortandum.

Quaeritur quare ungebat lesum Christum.Respondeo quia quattuor de causis. Prima, quia Chris tus fessus erat ex itinere, in tan-

I. Le texte est tronqué et altéré depuis [pênes jusqvCk sustinebant].

Inutile de proposer des corrections arbitraires, puisque le sens g-énéral du passage est clair et que son orig-ine nous est connue. Comparer en eflét la Passion de 1398, B. de l'Arsenal, 2,o38 et B. Nat. n. a. fr. 10,059 fol 146 r°. « Et dit sainct Augustin que le ladre, frère de la Magdeleine et Marthe, fut à ce souper l'un des seans et meugeans à la table avec Jhesu Crist, lequel parla en celly soupper des paines qu'il avoit vehues en enfer et en purgatoire et de l'estat des sains percs qui estoient ou limbes... Pour lesquelles peines vues et aperçues ledit Lazarus n"ot oncques puis ((u'il fut resuscité que tristesse au cuer et tant que, comme dit saint Augustin, l'orreur de la mort estoit si emprainte en la mémoire dudit ladre de la souvenance des paines qu'il avoit vehues es lieux dessus dits que, en ix ans qu'il vesquit puis quilfut ressuscité de mort en vie, oncques ne monstra signe de joye, ne de liesse. »

Nous remarquons ici la fusion ou la contamination de deux légendes différentes. I* La survie de Lasare qui ne rit plus jamais depuis son retour de l'enfer, remonte à à saint Epiphane, adversns Haereses, lib. II, éd.' Pétau, t. I, p. 652. 2° Dans le sermon apocryphe de saint Augustin (Patr. Mignc, t 39, p. 1939, que nous avons si souvent cité, Lazare rappelle simplement les peines d'enfer.

Noun remarquerons encore que tout cet épisode ou ce récit de Lazare manque dans la Passion, « selon la sentence du philosophe Aristote » et n'est que dans la Passion de 1398.

a Ip : unpçaentum preciosum .

PASSIO SECUNDUM LEGBM 479

tum forte ut aestimabat quod comedere non poterat, quando videns Magdalena unxit eum. Secunda causa est quod terra erat calida et sicca, et ideo talibus ungaentis utebantur pauperes homines, et Christus erat pauper, et Magdalena dives.Tertia causa, con^^uetudo Judaeorum erat ungere caput et lavare pedes hominis solennis de longe venientis ; Christus igitur sicut rex et sacerdos debebat ungi. Quarta causa erat ut adversus discumbentes excusaretur qui noverant eampeccatricem.Yidens autem Judas quod ex odore unguenti domus repleta esset, turbatus est quod taie unguentum non pervenisset ad manus ejus ut ipsum venderet, sicut solitus erat, et, ut fur, decimani partem reciperet. Cogitavit ex avaritia vendere Christum ut récupéra retur ' , existimans in corde suo valorem. Non potuit se continere, sed sub specie charitatis pauperum dixit : (( Ut quid perditio est ! haec poterat eniiu hoc unguentum, etc. » O Judas proditor, fur et latro ! portabat omnia uxori et filiis quae Christo dabantur et murmurabat, nam

A peiori rota semper sunt jurgia mota.

Quaeritur quare Christus fecit Judam procura torem suum. cum ipse sciret ipsum esse latronem. Respondet Augustinus vit daret exemplum non revelandi peccata occulta aliorum. Nullus sciebat Judam esse latronem nisi ipse Christus. Secunda ratio, ut daret occasionem emendandi se, sed videns Christus quod contra Magdalenam murmurabat, excusavit eam quattuor modis. Primo modo dixit : (( Quid molesti estis huic mulieri ? Opus eniin boniim operata est in me '. » Nota quod Magdalena bis unxit corpus Domini nostri lesu Christi. Et primo in donio Symonis Pharisaei, quando 6 r" liens accessit ad pedes Domini et la vit ejus pedes ex abundantia lacrymarum et capillis suis tergebat, osculabatur, et in hoc confitebatur suam divinitatem,pro quo accessit ad eum, et dimisit ei tune peccata sua. Secundo unxit corpus Christi ante Dominicam de Ramis, in domo Symonis leprosi (et ibi murmurabant discipuli de unguento, increpando de charitate) et profundens usque ad pedes. Dixit e^a lesus : « Opus enim bonum operata est in me, etc. », videlicet opus confessionis fidei. Per primam unctionem intelli-

Ip : recupereretur.

Matth.,\Xyi, lo.

480 PASSIO SECUNDUM I.EGEM

gitur opus pietatis et devotionis. Per secundam intelligitur compatiendo martyrium computationis meae*. Secundo modo excusavit Magdalenam, dicens : « Nam seniper paiiperes habebitis-, etc. Quod, Judas, ne murmures contra me, sub specie pauperum, quod cito expédies te de me. » Tertio modo excusavit Magdalenam, dicens : <f.Mittens enim hoc iinguentiim in corpus meiim ad sepeliendiiim me fecit ', quasi dicat : « Gum ista mulier voluerit ungere corpus meum in sepulcho non poterit, quod non permittam in resurrectione mea, sed nunc potest, ideo si nullum bonum mihi facitis, sinite aliis facere ». Quarto modo excusavit eam dicens : « Ubiciinique fuerit predicatum hoc evangeliiiin in toto iniindo dicetiir qnod in memoria mei fecit » quasi diceret : Rationabile est ut interius l'actum propositum charitatis demonstretur exterius ut per totum mundum narretur laus suae sanctitatis ».

Secundo videndum est quomodo per avaritiam, etc. Primo notandum est quod tribus diebus non poterat ludas adimplere illud quod proposuerat, scilicet die Dominica, Lunae et Martis. Primo non potuit in Dominica in Ramis, quod Ghristus fuit de " Bethania in Hierusalem, et ibi fuit a vulgo honorifice receptus dicente : « Benedictus qui venit in nomine Domini'*. »

Nota quod Ghristus ivit in templum ut nobis praeberet exemplum ita faciendi juxta illud : « Primuni quaerite regnuni Dei »; et invenit émeutes et vendentes, et ejecit eos cum flagello et funiculis dicens : « Domus mea, domus orationis ' ». Nota quod contra maie agentes in ecclesia. et qui vendunt aliquando panem etc. Unde ibi praedicavit et magna miracula fecit, et sic Judas non potuit 6 v°. facere quod proposuerat. Cum autem sero est factum, non invenit Ghristus qui daret ei in Hierusalem [s]ciphum aquae, quod inhibitum erat [a] principibus sacerdotum ; venit cum discipulis in Bethania ad comedendum in domo Marthae, ubi erat mater sua. Die Lunae revertitur in Hierusalem, et, cum esset in templo ut possent eum in aliquo reprehendere, scribae et Pharisaei adduxerunt ei mulierem in adulterio deprehensam, dicentes : (( Quid de ea esset fiendum ». Dicebant enim intra se « Moyses praecepit talem

I. Ip : computationis meae? le martyre de ma pensée, mes pressentiments de mort ? a-3. Matth., XXVI, n, i2, i3.

Page 1