JACQUES DE BANNISSIS À MARGUERITE D'AUTRICHE
Bataille de Novare. Soulèvement des Milanais. MM. de la Trémouille et Trivulce ont été faits prisonniers. Le fils de ce dernier a été tué par un capitaine suisse dont il détenait l'héritage. Belles promesses du vice-roi. Les Suisses annoncent leurs succès à l'empereur, et le prient de les aider à terminer celte guerre. ( Original. )
21 juin, à Worms.
Serenissima madama , etc Nudiustertius scripsi S. V. de
Victoria quam omnipotens Deus dederat illustrissimo duci Mediolani et Heivetiis contra Gallos, et misi litteras D. Georgii Gadii, ut eo certior esset S. V.
Postea supervenerunt littere ejusdem ducis de vi et domini Andrœ de vu ex Como. Dux scribit quod , ipso existente in Novara cum vim Heivetiis, pridie illius diei que fuit v presentis, circa noctem supervenerunt alia xir Helvetiorum; et tune consilio facto, deliberaverant eadem nocte aggredi bostes; sedpropter lassitudinem militum,
Marguerite répondit au roi que c'était les yeux sur deux lettres que nous avons
contre son gré que divers particuliers des insérées dans la Correspondance de Maxi
Pays-Bas avaient pris du service pour le milien et de Marguerite, II, i33 et 141. roi d'Angleterre et lui avaient vendu des 2 La lettre adressée à cet effet aux Gan-
bateaux. (Lettres de Louis XII , IV, i5a. ) tois est du 20 mai. (Lettres de Louis XII ,
Mais cette déclaration n'était pas sincère , IV, 120.) comme on peut s'en convaincre en jetant
NÉGOC. DlfLOMAT. 1. 66
distulerunt usque ad mane. Et die Via valde mane irnierunt in hostes , qui non plus quam duo miliaria Italica aberant a Novara , inter Trechate et Novariam, et cepta etiam res primo cum bombardis. Postea conseruerunt m anus, et pugnatum est circiter unam horam, non plus. Profligarunt hostes, lucrati fuerant artellariam et omnia tentoria, et quasi totum peditatum interfecerant , et jam prosecuti fuerant alios ultra locum ubi pugnatum est ad unum miliare italicum, et continue prosequebantur victoriam, et data litterarum erat hora xmi, more Italico, que potest esse hora circiter nona ante meridiem.
Scribit autem D. Andréas quod nuntius qui ex castris portavit litteras ad Comum, tribus horis post datam litterarum, discesserat, quod viderat occisos, ad punctum recessus sui, ultra sexcentos bomines gravis armature Venerat postea fama quod Tramugla 1 et Triultius2 Ingérant in Trechate , quod distat a Novara v miliaribus italicis , et erat oppidum ipsius Triultii, et quod jam erant circumdati ab Helvetiis nec poterunt evadere. In Mediolano, audita clade Gallorum, populus ad arma cucurrerat, et existimabantur in armis esse ultra xim hominum, et jam depredati fuerant quinque Homos illorum qui secuti fuerant partes gallicas; et dominus de Concorsal, qui tenebat veterem curiam cum ce peditibus , volens fugere in arcem , fuit trucidatus a populo cum suis ce peditibus. Imo gubernatores Mediolani scribebant domino Andrée ut celerrime advolaret Mediolanum ad sedandum tumultum populi. Et sic dominus Andréas cum aliis nohilibus Mediolani conscenderat equum et ibat Mediolanum. Dux vero conlinuo prosequebatur victoriam.
Ex Mantua de viiii presentis habetur certificatio istius victorie, et ([uod ibi fama erat quod Tramugla et Triultius erant capti, et etiam Sacramoro Vicecomes, et quod Veneti maxime fugiebant; bec sunt que hactenus habita sunt. Singulis autem momentis expectamus nova de ulteriori successu et particularibus , qui cum venerit, quantum notitiam meam pervenerit scribam serenitati V.
1 Louis de la T rémouille, tue a la ba- a Jean-Jacques Trivulce, depuis maré-
laille de Pavie. chai de France.
ENTRE LA FRAiNCE ET L'AUTRICHE.— 1513.
ScribitD. Georgius de Alto-Saxo1, capitanus Helvetiorum, se manu sua confecisse filium Triultii , qui erat cornes de Musoch , quum ad ipsum D. Georgium légitime et hereditate spectabat ille comitatus, et Triultius eum indebite occupaverat.
Mitto serenitati V. cum biis successum rerum Janue qui secutus est ante victoriam istam , sed credo quod ad hanc diem dux reintravit. Illustrissimus dominus vice-rex scripsit cesaree majestati antequam esset parta ista victoria , de n presentis et castris prope Trebia , excusans se quare voluerit retrocedere, et dicitquod jam construxerat pontem supra Padum et nolebat progredi contra hostes, et policetur quod brevi cesarea maj estas audiet felicia nova de destructione Gallorum et Venetorum2. Jam de Gallis auditum est; spero cito audiemus et de Venetis. Que ulterius contingent, prout ego intellexero, scribam serenitati V., cujus benignitati me humillime comendo. Vormatie, die xvi mensisjunii, anno Domini m d xiii.
Scriptis hiis, venerunt littere cesaree majestati ab xi cantonibu* Helvetiorum , quibus nunciant sibi hanc victoriam, et dicunt cesos ex hostibus ad vmm hominum , et quod ceperant xxmi magnas petias artellarie, et de parvis, videlicet de archibutis 1220, cum pulveribus et balotis, et habucrant castra eorum et omnia impedimenta et quidquid habebant , et quod idem cantones deliberaverant mittere alia vnim hominum ad terminandum totaliter istud bellum, et rogant majestatem serenissimam ut itidem ipse incumbat huic expeditioni.
E. S. V. Humillimus servitor, Jacobus de Bannissis.
1 Le baron George d'Alt-Sax.
~ Raymond de Cardone , vice-roi de Naples, faisait toujours de brillantes promesses , mais n'agissait pas. Jean le Veau écrivait, à la date du 2 juin : « Le vice-roy de Naples est encoires près de Plaisance, amassant son camp pour le mettre ensemble. Il escript tout plein de bonnes paroles au duc , le confortant et promet-
tant de l'ayder; mais on ne se fie pas en luy, car l'on sait trop à présent de (juel bois il se cbauffe : et feit-il le mieux qu'il pourra, si ne sauroit-il reparer le dommage et grant injure qu'il a fait au duc, à l'empereur et à tous ses serviteurs estans ici. » Par suite de la trêve d'entre la France et le roi d'Aragon, le vice-roi évitait de prêter secours au duc de Milau.