PIECES JUSTIFICATIVES
Diplôme de Lothaire, roi de France, en faveur du monastère de Lure, de l'an 970.
Lucere cunctis fidelibus desidero, tam presentibus quam futuris , quod ego Lotharius Rex atquc monarcha Lothariensis regni , permotus tam pro anime mee salule quam pro futurorum parentum meorum, tradidi heredilate de propria , ecclesias très , cum deeem Coloniis uniuscuiusque , qua? vulgo dicunlur Rêves, et Tavaiies, el Domncs benignus , ecclesiœ sanctœ Maria» et beali Pétri, in loco qui dicitur Lutra fundate, ubi rcligiosus vir Deoque dévolus atletba, cum pn electa Monachorum frequentia , sub sancti patris degens regulari norma, HiccoAbbas, summo regj militando diuina fauente clementia, certat attingere superna polorum gaudia; cuius denique veneranda cernens iudicia, atque una cum sibi subiectorum géminé ebaritatis fraterneque dilectionis vinculo in eodem supra dicto loco diuino operi infatigabili ac peruigili cura famulantiumcomitum vtilitati prospiciens, superius memoratam proprietatis mee hereditatem, poteslatiua manu trado monasticj regiminis lege eternaliler possidendam. Si vero quod futurum non credo, aut ego ipse, vel aliquis suecessor meus, vel propinquorum meorunj vlla opposita persona, contra hanc traditam cartam venirc, aut eam violare (empta-
▼eril, in primissalvatorismundj, omniumquc sanclorum eius iram incurrat , et ad fiscum regium auri libras centum coactus persolvat. Actum publicè, sedenle prefato rege apud fiscum sanctj Quintinj, non longe ab ecclesia sanctj Deicoli. Signum Willerij Comitis. S. Ottonis. S. Ingilbertj. S. Herfridj. S. Arnicj. S. Alloni. S. Odelgarij. S. Wolmonj. S. Hildigerij. S. Lotharij régis, qui hanc Cartam ûeri iussit. Data pridie nonasmaij, anno ab incarnatione Dni. Nri. Jesu-Christj D. CCCC. LXX. Indictione XIII.
Archives de F Abbaye (le hure.
No. II.
Donation faite à l'abbaye de Belchamp, par Otton , chevalier de Âchenans (vers 1150).
Notum sit omnibus Gdelibus , tam presentibus quam futuris , quod Otto de Achenans , per manus Consulum Monlisbiligardis Theodorici ejusquefilii 1 dédit Pelro abbati Bellicampi , ceterisque fratribus ibidem Deo servientibus , pro remedio anime sue parentumque suorum , apud Bavens absolule mansutn unum ; dédit etiam apud
1 Le tilre de consul équivalait alors à celui de cornes, donné à ces mêmes princes dans l'un des actes subséquents. On ne l'attribuait mt-me qu'aux plus distingués, aux plui éminents d'entre les comtes. Renaud III de Bourgogne le prend dans une charte de 1152, en faveur de l'abbaye deFaverney, et dans une autre qu'on peut lire dans le Recueil de Perard , p. 227. — Thierry II, comte de IVIontbéliard , dont le fils , du même nom , époux de Gcrtrudc de Halubourg, et mort en 1151, était associé au gou-
— ql —
Achenans molendinum unum sub tali condicione, quod pro eo singulis annis vile sue sex nummorum Iributum ecclesie redderet , et co mortuo prerata ecclesia libère retineret. Posthœc etiam concessil prefale ecclesie medietatem sui alodii, si absque libéra proie ohiret. Hujus rei testes sunt Otto, sacerdos de Basviliers, Albricus sacerdos de Monlebeligardis , magisler Odolo, Odo cornes de Rupe , Burcardus miles, Johannes Flamensis, Gerardus de Banvilers, Gores villicus, Symon qui fuit mi m us.
Notum sit etiam omnibus quod Heliwidis, preposita de Monlebeligardis et Petrus ejus films decimam de Douerans de terra fratrumBellicampiconcesserunlbealc Marie et prefatis fratribus sub tali condicione, ut ecclesia singulis annis duos solidos in festivitate sancli Michaelis illis inde redderet, subeodcmveroredditu, si terra sancti Johannis apostoli nominatis fratribus posset adquiri, remaneret. Hujus rei testes sunt Wido decanus , Otto sacerdos, magister Odolo, Volmarus miles, Symon.
Notum sit omnibus tam presentibus quam posleris quod Petrus miles de sancla Maria terram quandam
vcrncmcnt, jouissait de la plénitude de la souveraineté : il existe de lui une charte de Tannée H 62, dans laquelle il s'intitule: Nos Thcodoricus Dei gracia Montisbcligardis comeSy et ou figurent comme témoins la plupart de ses grands officiers. On voit, en 1385, l'un de ses successeurs, Etienne de Monlfaucon, suivre son exemple, et employer la même formule. Déjà, dans un diplôme du 5 décembre 4367, il qualifiait son père, le comte Henri, de seigneur-sourcraîtt , et celui-ci s'ot lui-même attribué ce titre en 1362.
apud Bettumcampum sitam, quam a domino Theoderico de Soys et uxore sua in fcodo tenebat, per manum Comilis Theoderici, a quo predictus Theodericus eandern tcrram tamquani feodatus lenebat , fralribus Bcllicampi per librurn super altare positum concesserit ; concedentibus Theoderico de Soyes et uxore sua, Renaldoque filio suo, taliter ut singulis annis III1 solidibasiliensismonete predicto Petro in festo sancti Johannis-Baptiste rcddantur. Testes sunt Gerardus de Salncz, Gerardus de Banvilers, Symon mimus, Trumannus monelarfus, Petrus et Wicardus de Adincort. — Similiteragnoscanl omnes fidèles quod Burcardus de Libeten terram quam habebat apud Rescliris, omnesque cjusdem terre participes, per manum Rcnaldi advocati sancti Dcsidcrii, fratribus Bellicampi pro remedio animarum suarum omninoconcesserunt. Testes sunt Hugo sacerdos, Urricus sacerdos d'Albervilers , Renaldus advocalus, Burcardus miles, Albricus mercator, Petrus ejusdem ville.
Archives de Montbèliard.
No. III.
Autre donation faite par le même à ce monastère
(vers 1165).
Cum incessanter labenle temporum cursu labilis sit hominum vita pariter et memoria, quod bene et eterna dignum remuneralionc ad honorem Dei et incrementum sancte ecclesie Bcllicampi, per manum nostram, sublestibus veridicis etfidelibusgestum est, presenlium litterarum apicibus commendare curam babuimus. Universis
igitur tam futuris quam presentibus justicie et veritatis amatoribus, ego Amedeus, Montibeligardis Cornes, rem gestam noliOco, scire Yolens universos, quod dominus Olho, miles de Achenans dédit elconcessit inelemosina, Deo et prefate ecclesie Bellicampi, quicquid possidebat alodii apud Aciiesans, mansum unum apud Tromoynz, apud Vilare 1 mansum unum et quicquid tandem alodii possidebat, sive in pratis, sive in campis, sive in ncmoribus. Testes hujus rei suntGerardusde Bellalaya abbas, Durandus canonicus, Moranus miles Montisbeligardi, Gerardus miles deFayola, Cono miles de Bavans. Ubiaulcm prefatus Otho recognovit quod nichil de alodio suo nisi tantum predicle ccclcsio Bellicampi cuiquam vendidatur, seu invadiavatur vel dedatur. Durandus et Wido, canonici présentes fuerunt. Moranus Montbeligardi , Geraldus de Fayola, milites. — Item sciant quod scire oportet, quod Walnerus miles de Danjustin dédit supradicle ecclesie Bellicampi terram suam quam habuit apud Turlay 2 , et apud Celluncort mansum unum et partem suam quam babuit in decimis de Tromoynz. Testes horumsunt Cono prelatus ecclesie de Vallibus \ Widoadvocatus et frater ejus, Hugo miles Montisbeligardi, Willelmus villicus de Bracelis.
Archives de Montbêliard .
! Aujourd'hui Mandrevillcrs.
2 Tullay, hameau situé dans le canton de Blamout.
3 Le prieure' de Faux , ancienne dépendance de l'abbaye de Belchamp, au territoire du village de Yernoy, et a 12 kilom. au couchant de Montbébard.
No. IV.
Autre émanée de Garnicr, chevalier de Breveter s,
en 1176.
In nom ii h ■ sancte et individue Trinitatis; notum sil omnibus quod Garnerus, miles de Brunviler, eluxor ejus et fi lia , se ipsos cum suispossessionibus quas apud Brunviler habebant , annuente et laudanle Ameileo , comité Montisbeligardis, ecclesie sancte Marie de Bello campo contulcrunt , nullo hominum jus, jusliliam sive usum in eadem possessione relinente. Hujus rei testes suntOdo, cornes de Rupe, Girardus et Raimbaldus de Dala, Morandus, Hugo, Valo, milites de Monlebeligardis. Actum est hoc anno incarnati verbi M. C. LXXVI. Magister Petrus recognovit.
Archives de Montbèliard.
Extrait de la bulle du Pape Luce III, en faveur de
la même abbaye de Belchamp, de 1181.
Lucius episcopus, servus servorum Dei, dilectfs filiis Balduino abbati sancte Marie Macdalene de Bellicampo, ejusdem fratribus, tam presentibus, quam futuris regularem vilam professis in P. P. M. 1 Beligiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse praesidium , ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet, aut robur, quod absil, sacre religionis infrin-
* Prœdicto l rmmontratensi monastcrxo.
gat. Eapropler, dilccli in Domino filii, vestris juslis
postulationibusclementerannuimusetprefalamecclesiam S. Marie Macdalene, in qua divino mancipati eslis obsequio, adexemplar felicis rccordationis predecessoris nostri Alexandri P. P. sub beati Pétri et nostra proteclione suscipimus; prœterea quascumquc possessions, quecumquebona q.eademecclesia juste et canonicepossidet, autinfuturum, preslante Domino, poteritadipisci, fïrma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis : locum ipsum in quo prœfata ecclcsia sita est , cum omnibus perlinentiis suis; altarede Wiascurt 1 cum parrochia et omnibus appendiciis suis; totamterram de (ht ranges 2 ; duo molendina in utraque ripa Dubii fluminis ; terram quondam Theodori de Soies; terram supra molendinum ; terram de Villemont 3 , cum filia et contigua ; decimam de Veselois ; sert a m partem décime de Tremois th trilico et avena, et tnansumet pratum ; duas partes montis Campi abonis * cum adjacenlinemore procliviorum; usuarium in pascuis , nemoribus, aquis comitis de Rupe ; pratum quod dicitur Wabra B ; terram et pratum apud
1 Voujaucourt.
2 Cctteterre, désignée aujourd'hui sous le nom de Nostrang**, forme Tune des trois soles labourables de la ferme de Belchamp.
5 Village de'truit , qui e'tait situé entre ceux de Châtenois , Nommay, G rand-Charmont et Belhoncourt.
4 Chamabon, village dans le canton actuel de Blamont, qui a disparu à la suite de la guerre dcsÉcorchcurs, de 1430 à 1440.
5 La Vouaivre , pré d'une grande étendue sur le territoire d'Exincourt.
Adincurty terrani de C ampaina 1 ; curiam de Dourans 2 cum appendiciis suis , terris, pratis, silvis et fonte infra curiam, cl virgultum supra domum; sexlam partem molendini de Grosset* cum terra et prato; terram de Brcnviler quondam Guarnerii et terram quondamVTillelmi de Bethoncurt ; apud Bonviler 4 mansum, terram, pratum ; grangiam de Achenans, cum appendiciis suis, terris scilicet , pratis, silva, décima, molendùw; apud Villare mansum unum cum usu; grangiam de Agro nasculi 5 , Brunval*, cum interioribus procliviis montium; terram de Cicere; terras cultas et incullas, prata, molendinum juxta Agronascule , ibidem in pascuis et silvis usuarium; duos mansos apud Rasclires 7 ; apud Rochai* diraidiam colongiam; apud Turlaie 9 unam colongiam ; apud Cerluncurt mansum unum 10 ; apud Berche mansum unum ; apud Estovans mansum unum ; terram de Calmonte". — Dalum Laterani per manum Alberti S.R. Eccl. presbit. card. et cancellarii, III Non. Januarii,
1 La Champagne, vaste prairie sur les territoires d'Audincourt et d'Arbouans.
2 Dorans, village des environs de Belfort.
3 Le moulin de Crozat, au territoire de Dorans.
4 Banvilars, entre Héricourt et Belfort.
5 Aujourd'hui Grosmagny, dans l'arrondissement de Belfort.
6 Brognard, village du canton d'Audincourt.
7 Réclern, lieu de l'ancienne principauté de Porcntruy.
8 Roches-les-Blamont.
9 Tullay, hameau voisin de Roches.
10 Scloncourt , village du canton de Blamont.
11 Grand -Char mont , a 2 lût. au nord-est de Montbéliard.
indictionc XV, incaniationis Dominicœ anno M. C. LXXXI, pontificatus vero Lucii P. P. III , anno ï.
Archives de Montbèliard.
No. VI.
Extrait de la bulle du Pape Cëleslin III, confirmative des biens et possessions de l'église collégiale de Montbèliard, H 96.
Par une bulle datée du 6 des ides de juin 11 90, la 6 e . année de son pontificat , le pape Célestin III confirme les possessions de l'église collégiale de St. -Mainbœuf de Montbèliard, et la prend sous sa protection. On y lit entre autres :
« Locum ipsum in quo prœfata ecclcsia sita est cum omnibus perlinentiis suis; illud etiam quod inclytememorie T. *, quondam cornes Montibiligardi, dédit ecclesie vestre apud Seneinen* in vineis, terris et justitiis, et ecclesiam de Corgenart*, quam dédit vobis bone memorie Theodoricus Bisuntinus archiepiscopus, et ecclesiam de Breceles \ cum appendiciis ; ecclesiam de Rojagotta; ecclesiam Ae-Lupat cum parte decimarum et undecim mansis, molendinis et decimis parroebie Montisbeligardi et quod babelis ad Yigiacort, et quod
1 Le comte Thierry II, mort vers 1163.
2 Aujourd'hui Cernay, ville de la Haute-Alsace.
5 Courgenay, village de l'ancien e vécue de Bâle.
* Bresse ou Brasse , ancien village sur l'emplacement qu'occupe aujourd'hui la ville de Belfort.
habetis ad Corcelles, ad Regemons, ad Bois, ad Colongiam , et quod habetis apud Angiotel et Barestre , et ad Simarnanti, et ad Tin foin et ad Senernans \ et ad Menuval \ et ad Broingnart, et quod habetis ad Forrrjiami. ad Chalmont et Chalmontel et Viel-Chalmont, et quod habetis ad Dincort 4 , et ad Guandecorl 5 , et ad Bollonval 6 , et ad 7o«ar 7 , et ad flocAe*, et ad l?ar et 2?usta/ 8 , et ad Lundens 9 , et ad Bians , et ad IHesendans, et ad Tromoiens et ad Oricort et ad Darnins, et ad Bcscerei et ad Viens et ad Viler et Bœthoncort, et ad Losa et ad Vùcerei™. Décimas quas habetis in parrochia de Bures , et dimidiam carratam vini quam débet Ulricus de Voginliso, et dimidiam carratam quamdebentfiliiCunonis deCunisciet dimidiam carratam quam debent monachi de Allespach". Chrisma vero, oleum , sanclum , consecrationes altarium , ordinationes canonicorum, seu clericorum vestrorum, qui ad sacros
1 Etueffont, en Haute- Alsace.
5 Sevenans, id.
3 Moval, • id.
4 Audincourt , chef-lieu du canton de ce nom.
5 Fandoncourt, dans le canton de Blamont.
. 6 Bondeval, id.
7 Tullay, id.
8 Beutal, dans le canton de Montbéliard.
9 JUondans, id.
10 Fissey, Fisserey ou Usaerey, lieu voisin du prieure de Vaux et du voisinage de Vernois, dont on retrouve les dernières traces d'existence dans deux documents de 1258 et 4355.
11 Char ou Charretée.
ordines fuerint promovendi et alia ecclesiaslica sacratnenta a diocesano cpiscopo gratis vobis et absquc pravilale aliqua volumus exhiberi » •
Archives de Stuttgart.