‹ Observations sur l'origine de plusieurs manuscrits de la collection de m. BarroisChapitre 15 sur 40 · Capitula monachorum. (Pertz, I · texte numérisé non relu

Capitula monachorum. (Pertz, I

De cette table rapprochons la notice dès manuscrits 146 et 73 de M. Barrois.

CXLVI. — 1. Karoli Magni, Hludowici et Hlotharii imperatorum capitularia, ab Ansegiso, abbate Fontanellensi, collecta in libris V. — Au commencement sont les vers suivants, qui maintenant sont en partie effacés :

Legiloquum quisquis librum recitaveris istum , Principibus nostris, die, miserere Deus ;

Legem namque bonam dictarunt mente benigna , Quapropter pro ipsis quaeso precare Deum.

Les quatre premiers livres sont en général conformes à Tédition donnée dans les Monumenta Germanise historica, tom. ni^ legum i^ pag. 271, sq((. Le cinquième livre se compose de :

1* Capitula doroni Karoli imperatoris ecclesiastica. Imprimé dans les Monumenta y comme premier appendice au livre IV.

2^ Item capitula domni Karoli imperatoris mundana quae suprascriptam videntur habere causam. Imprimé comme appendice II au livre IV.

3^ Item capitula principum clarissimonim ecclesiastica simul et mundana domni Hludouvici et Glotharii Gsesaris quse suprascriptam videntur habere rationem. Imprimé comme appendice III au livre IV, mais seulement jusqu'aux mots : a dare precipiant^ » avec lesquels finit la collection d'Ansegise, contenue dans le présent volume.

4"" Capitula a domno Karolo imperatore et filio ejus Hludouvico ac sapientissimis ipsorum episcopis excer(p)ta. En voici les rubriques :

«De commutationibus utilibus permanendis inutilibusque delendis. — De illis qui res ecclesiœ tenent. — Quod res ecclesiarum votas in fidelium praetia peccatorum et patrimonia pauperum quibus non solum coUata conservanda sed etiam augenda sunt. — De prsediis Deo dicatis. — De bis qui .fidelium oblationes auferunt vel vastant, aut sine proprii episcopi concessione dant aut accipiunt. — De privilegiis ecclesiarum aut clericorum non corrumpendis. — De privilegiis ecclesiarum. — Quod sacrilegium sit ecclesise aliquid auferre aut sacerdotibus vel ministris aut ipsos... injuriam inferre. » — C'est apparemment la dernière rubrique du livre V. '

Suivent d'autres rubriques en tête desquelles il n'y a pas de titre général : — Quod bii qui prœdia ecclesiastica diripiunt vel vastant sacrilegi sint exilioque dampnandi. — Quod praedones ecclesisB sacrilegi sint sicut scripture testimonio conprobatur. — Quod ea que Domino consecrantur ad jus ecclesiasticum pertincjant. — •Quod omnia quae Deo offeruntur procul dubio et consecrantur. — Ut ecclesiarum privilégia vel facultates sive quicquid ad easdem pertinet nuUus invadere praesumat. — Quod homicide ante Deum deputentur qui res ecclesise vastant.

Capitula a domno Karolo imperatore et filio ejus Hludouvico ac sapientissimis ipsorum episcopis excer(p)ta.

Rubriques : «De bis qui putaverunt idcirco preceptum fuisse non

ire ad pugnam sacerdotes ut honor eis minuerelur. — De sceleribus nefandis ob quae régna percussa sunt ut pœnetus caveantur. — De rebus ecclesiasticis absque jussione proprii episcopi non dandis. — De bis qui res ecclesise a principibus .petunt ut irrita habeantur quse optinent et ipsi communione priventur. — Ut hi qui res ecclesije invadunt vastant vel diripiunt si monente episcopo non se correxierint communione priventur.

De bis que a prioribus principibus circa ecclcsiarum utilitates sunt ordinata ut immota permaneant. — Ut ab ecclesiae societate extorris habeatur quicumque.ejus rebus dampnum intulerit. — De privilegiis ecclesiarum inlibate servandîs. — De rebus ecclesiae a nullo injuste retentandis vel dîripiendîs. — Ut ecclesiastica jura semper inlibata permaneant. — De ecclesiis et dotibus earum ut ad episcopi semper dispositîonem pertineant. — De bis quse ab antecessoribus nostris circa cultum divinum statuta fuerunt ut semper inlibata permaneant^ — Qualitèr haec statuta servanda sint et de his qui baec contempnunt sive clericis sive laicisquid agendum sit.

2. Capitula (missorum) Raroli régis, filii Hludouvici (constituta in synodo apud Suessionis civitatem in monasterio Sancti Medardi, anno 853). — Imprimé dans les Monumentay tom. III, legum i, pag. 418-420.

Manuscrit du dixième siècle. Sur vélin. In-quarto. 400 feuillets.

Reliure en maroquin rouge.*

Très-beau manuscrit, dont quelques parties paraissent inéditeSv

Page 1