I DISSERTATION

• (iixiliti priufeiitià s;itis giiperque intelligitis quanti . poii<lt*ri» e\ihiaiit |>o>tulaui«etqaocvelqualesfhi€tu>

• iiifie cxcerpi polerunt. Sciai us enim vos prapclarissi- " itios viros arini») ad»uetog, res magis quàm verba

• iinprlierc : quarè prolixiori seriuoiie suavis&imas «atitTH non obtundemus. Potentissiinum régis natum « a<l \o^ acredeatem (licet profugum) ne flocci|>enda- •. tis. lad<»roniai raiai esset asyhiin régi claudere,

• «piod vol hoaioaciis vt pusillis semper patuit. Celé ti Uvc quidcia est vesiruai , apud exteras natioaes , no- N laiM) , quod t*t Caucasios nioates tninâcendit et indos u ptMictravit. Quin araits viai repellere non ignorât » et M |>rorii;;os ftivere asylo tatissiaio non fastidit genero- R sus vcsier aaiaius. i» Litterar in Senatu recitatae, dîeni p<»^uihiat.

Lo'jiuis c'urià cxrlasis, niagister, patres quoque de vî" consultant et aiultà ineate agitant, quac inodô suadoat at re{;eai Zyzyiai excipiant, mode ut rejiciant^ iuipellunt. Tuadeai ex rationuui controversiis (seu ex ralcalorani collisioae igaea scintilla) una résultat sentent ia : decerauatqae re<;eai excipienduin , alendiun atquc foveaduni : quia ejusce éventas occasîo Chrisliaaa* reli(;ioni prof a tara si t. Intromissis legatis, Senatu i>-con Mil ta ni editar. Actis gratiis, pétant ut resquanlociiis parentur, ne luora discriiaen afferat.

Oaernria i[;itur aavis, trirèmes, navigiaqae paiantar. Pra*Fcctus insi^^tiis eques designatur, qui classe cousceusâ, claià iiiilituai llierosolyinoram coniitatus catervA iii (liliciaui ua\i^at. Ubi iilùc appulit, rex Zyzynii aavi(;iuni , de quo saprà aieutionein feciinus , citato equorani cursa, argentibas germani militibus, jàai conàcendei^at. Kaina est cùin à littore paululùm elun;;arctur, par brcveni qaidem epistolam Zyzynii

SUR ZIZIM. Ij

conscripsisse et ad fratrem dédisse , quam sagittae invol vit nexuitqùe, et Scythico arcu in terram contorsit. Ëxceptam esse ferunt epistolam à fratris militibus , qui regium juvenem persequuti sunt, et fratri redditam : quam ubi germanus perlegit, parumper lacrymatus est, aiïimoque consternatus diù siluit ; et, aditu prohibito , papilione se continnit. Mgrè cert6 tulit qu5d frater Mahumeteae legis cuItor{quod pen;liaximum crimen Mahumetei ducunt) ad Christianos eonfugerit, ad eos presertim qui Othumannidum familial infeusissimi fuere, et genitorem graviori affecei*unt ignominie, quodque fratrem Ghristiano adhaerentem nominj , legi Mahumeteae gravissimum afferre posset dedecus : quorum se conscium^ profitetur qui tantâ

atrocitate sit eum persequutus

Ubi uunciatum est Rhodios sui causa adventàsse , firmatus animo navim conscendit, et Hierosolymorum equitum fidei sese crédit. Navis praefectus regulum Othumannidem humanitate , bonore , obsequioque prosequitur. Littora . patrii soli relinquens , et paternum avitumqué regnum deserens rex, tyrbato animo aliquot siluit boras : mente postmodùm receptà, navis prsefectum bis alloquitur yerbis ;

« Nedùm ago tibi, virillustris, gratias: verùm habeo a ingentes , cumulatèque redderem ,*si sors à sublimi «loco me non dejecisset, quod me destitutum, proa fugum, animo extorremque , tanto zelo afficias. Sed « ab ingenuis viscenbus magnanimoque viro non nisi a illustria proficisci poterunt. Generosi quidem sunt tf qui te ad me excipiendum miserunt, tu quoque ex a cœtu eorum nobilis es et vir dignus , qui mandata a exequi accuratè pro tuà inaatà prudentiâ et scis et 4i studes. Non possum tamen non parùm admirari qu6d

lij DISSERTATION

• canti afFrctûs indiciiim in me exhibeatur, qui ejus

• natiM sum, qui avritiA, crudelitate, ac inuiumitatr « (dùm Aptritus alebat artun) Rhodios persequutns est;

• in qiio et tuam et tui principis ac Senatûs Rbodio-

• mm nobilicatem pnedico, prudentiam admiror simol « et ma(;nanimitatetif (quie injuriarum obliviscttur) ev « tollo. Si res prosperst succèdent , tauti quidem in ne « officii memorem et (pvtum intelligent Rhodii, > Cui ait dassis cepitanens :

• Clarissime princeps, hoc à naturA illustrioribos « animis datnm est, ut soleant pnecellentes viros ho-

• nore afficere digno. Tu qui summo loco natus es,

• qufimvis profugus et extorrig , conteraptui tainen non « esse debes. Id quippè yilium hominum censetur, qui « non nisi benè fortunatos colère sciunt. At magna- « nimi viri quos virtus aut sanguinis prosapia illustrai,

• Yel hostes armis positis, reverentur, colunt atque « obsen'ant. Te excipimus ut bospitem, non bosteni :

• hospitis quidom jura , non hostis sequimur.... I^ieonis « profecto linitorum principis animalinm , roos est «prostratis blandiri, saevaque animalia graviori ini- « buere irft. Milites quoque Christi , leonis mores imi- « tati , qui ad eos amicè confugiunt , humanitate e:tci- « piunt : qui saevitiA utuntur, strictos gladios fortitèr « objiciunt. »

Intereà , régis adventu nunciato , parantnr qu:r pompae deceant : struiturad mare lignons pons, qui descendentem excipiat regem : pontis enim longitudo in mare protensa decem Ferè passuum fuit, latitudo quatuor, quibus aequo gradu plures incidere possent. Attrebatum pannis auro, argento, serico lanftque contextis, pro Gallonim Beigarum more (qui hujusce artis inventores et peritiores putantur) pons omatur. Via

SUR ZIZIM. liij

enim quà pedum Testigia iDcedentes premerent , Turcorum pictis tapetis sternitur : vici quà parte eundum fuit , miito , floribus suavem quidem odorem spiranti* bus respersi ac varietate 8unt distincti. Primores ac plebeia gens, quae ad spectaculam convenerat, vias obsident. Matronse ac nuptae inuptaeque pijiellae ad fenestras sedent. Seliquum vulgqfi tecta conscendit, ut venientem cotidpiciat regem. Navim antè portus ho8tium anchoris sabnixam Rhodia triremis propinquas , regem excipiens ad pontem vehit. Praeinîaai sunt praestantes Senatorii ordinis équités, qui Zyzymi descendentetn cotisalutent. Hos sequitur longus famulorum ordo insignis magistri redimitorum , gallicos cantus vibrantium. Deindè juvenes primas lanuginis milites Hierosolymitani , lucentibus equis ipsidentes, torque, v^ste sericeâ et splendido oruatu distiucti incedunt. Magistrnm post hos insigûis vehit sonipes, spumantia fraena mandens , aureis fibulis phalerisque omatus , qiii hin» nitum saspius edens, superbe graditur, ut ne quidem raagistro quempiam adhaerere laciniori incessu per* mittat. Senatus quidem gravis, equis veotus subtequitur. JEdem Sancti Sebastiani foro sitam de industrie Magister non transit, illùcque obviàm venit rex Zysymi, supeibo insidens equo , fidis comitatus profugis. Postquàm Magistrum rex conspexit , ter digîto labelhim compescuit , qui mos est barbarorum principum , cùm mutuA reveremià sese afficiunt. Magister autem pro more principem reveretur. Reddità salutatione déxtras jungunt, et perinterpretem confebulantes, ad «des equitant paratas. 13 bi ad piilatia Pranconim equi* tnm , magnifiée ad haec omata , ventum est , eo dimisso, Magister suas aedes petit. Rex verè ex equo ia pedes sese agilitèr excipit , ad duorum médius Turcorum ,

liv DISSERTATION

bonorU crasâ, ulnas susteDUntittin scalas conscen* dens, penetralia ingreditur, barbaricoque sago abjecto, lectiscemio, pro Turcorom more» flexis poplitibus sedit. Eâ die artobus aale tabeatibus , quie» data est.

Postridie ejus diei , Magistnun corèm alloqnitur rex hi« verbts : « Praestantissime Magkter, ÎDclytissimeqne princeps, germant saevitià me persequente, cùmqae sors e6 me redegisset ut adversis cedere quam in fortunam conari salubrius Yisum esset, malca menti occumint : hùc atque illùc animum conveitens ad quos confugerem non satis prospicio. Demùm tu, praeclarissime atbieta , occurristi : subiitque mentem tui quidem nominis fema percelebris, quae nedùm Cbristianos, verùm exterorum fines et usquè ad ludos penetravit. Accedit ad hoc fidei) integritas, animi generositas, mentisque magnanimitas , quâ tn, tuique commiiitones praediti sont. Praetereâ praecdlentis triumphi gloné, quam, obsidione quâ genitor meus Rhodios oppugnavit, adepti estis illustre quidem lacinus , Othumannorum familiam , supra oGtingentos annos tropheis, triumpbis atque ovationibos celebratam» virtute vestrft propulsastis. Ingenti itaque tuse virtutis admiratione allectus, te tuonunque militum cœtum nedùm dilexi, Terùm amavi, colai et magnifeci. Vestrae quippè virtutis tantae sunt vires, ut nedùm suse gentis, verùm exteranim nationum animos alliciant. Nec parùm attulit mibi fiducise ; qu6d tu cbristianorum principum fevorem grâce tiamque haud immérité complecteris. Et per te tui « quidem nominis splendor in Orientem latè diffundi- « tur. NuUi certè mirum videri débet, si personam toae «fidei crederemus, qui, magnaninius et sapientissi*

SUR ZJZIM. Iv

«mus, genîtoris praeteritas injurias parvipenderes , et « filium tyranni ad te confugientem non contemneres ^ « verùm consilio , auxilio , atque praesidio foveres. Sed « tacitus fortisitan cogitas : quo jure cuI^ germano « de regno hic contendit qui minor est natu? fateor « fratrem priùs in lucem prodtsse ; bac qupque ratione ce imperio exclusum iri contendo. Pâtre enim genitus « est non rege : qui ( nondùm principatum adeptus ) « ipsum genuit* Possideat igitur quorum pater ( dùm f^eum suscepit) potitur. Ego verôy à pâtre rege impearialibus infulis ornato genitus, natus, educatusque « sum. Nec patrem vidi, cognovi atque colui, nisi re- « gem, imperatorem ac principem rerum potitum. Quo « fit ut optimo jure , quod pater (cùm me genuit) posa sedit, mihi debeat nato. At mittamus haec. Potuitne « me regno paterno , avitoque prorsùs expellere , et nregio juv-eni dignam portionem denegare? regiam u gazam , praecellentemque supellectilem invadere , «sibi ascribere ac^deripere? commilitones , ut mihi a infensi essent , donis corrumpere , allicere atque (t movere , et me ad interitum usquè urgere ? O ff atris « saeva cri^delitas ! O germani contumax tyrannis ! O it sanguinis caeca cupiditas ! Pudet haec de fratre queri , « sed quod non erubuit me paternà bereditate spoliare, n aequum est me, injuria spoliatum , coràm bis ad quos « confugio haud verecundè cônqueri. Qui enim medici « operam petit , dolorem et vulnus detegat necesse est. « Ad te confugi, Rbodiorum felicissime princeps, vos- «que amplector, fortissimi miUtes, facessant igitur « paternae contumeliae : ad calamitatem (quâ premor ) « mentem convertere veiis , inclytissime atbleta , qui « hostium armis audes resistere , et principum calamifi tati scis subvenire. Percutiam quippè cum Cbristianis

Ivj DISSERTATION

• perpecoam foedus, nec eos armis laœssere ooiabor; f ptftemique imparu poitione non indignft contentas,

• armis positif quiescam. Nec immemor benefidorum

• (à te tiiscepcoram) ero. Imploro tuum praesidium:

• invoco principum Chriscianx religionis auxilium: ut « et rnihi et ipsis consulant germani sacvitiam Tindi- «cantes. Pro inimico amicum; pro hoste hospitem;

• pro infido fidum R. P. Ckristianorum Tindicabont* Rege silente, Magister ita loquutus est.

« Yerbatua, illustrissime rex, prudentiâ suniplena QuQd me et Rhodios équités tantoperè laudaris, tuz quidem modestie ascribimus. Si quid enim gloria:. foroae, aut dignitatis in nostro relucet cœta, Iko gratiarum infiisori attribuimus, ex cujus providentix fonte cuncta manant, fluunt ac derivantur. >'ec te moveat quèd Christiani et cruce signati samus. Rhodiorum quippè civitas cunctarum gentium a»ylum, refugium et portus fidissimus est: ad quam, patrum nostrorum memoriâ et toae gentis et aliarum non contemnendi principes, qui confugêre, gratiam cum humanitate reportânint. Nec enim decet generosos animos, cùm de fœdere agitur, hostilium a^ morum reminisci. Si genitor fuit acerrimus Rhodiorum oppugnator, pu ta vit suae legis decori id cooducere. Egit ut hostis ; nos autem ut hosti gladios objecimus. Deus tandem dementissimus justiori favit parti , et victoriae Angelum Rhodiis mittere dignatus est. Tu ut hospes amicusque accedis : jura quidem hospitii benevolentix ac dilectionis praebeamus decens est : bono ac erecto sis animo. Pro yirili part^ rerum eventui consulere, quodque tibi et nomini Christiano conducat, ezequi non parvi pendeiims quantum et ingenioli , et fortunarum facultas suppe-

SUR ZIZIM. Ivij

aditarit Romanus quidem pontifex, reges, potenta-' « tusque catholici , qui religionis Ghristianae tenent « gubemacula, potentiây sapientift ac propentione in « R. P. Christianorum voluntate praediti sunt ; qui tui u adventûs occasionéfrui scient. Te non deseremus, sed a nos huic causae propitios comperies^ Macuitque plu^^ a rimùm tui jurig summam intelligere ; ut justae causae <c initi videamur. Grataeque sunt oblationes , quse nonce nisi ab animo grato et generosà mente , quae omnem «respuit ingratitudinis labeih, proficiscuntur. » His dictis, regeque salutato, aedes revisit.

Totis diebus frequens Senatus cogitur , ubi, sapien^ tissimâ consultatione, ree agitantqr» Placuit tandem principi ac Rhodiorum Senatài , in eam quoque sen<^ tentiam cunctohim animi inclinantur, ad Romanum pontificem , imperatorem ^ reges et pirincipes catholi^ cos litteras dari ^ nuntiosque mitti ^ qui régis Zyzymi ad Rhodios confiigium nuntient , oportunitatemque à Deo oblatam signiiicent, quà R» P. Christianorum eon« suli possit. pptimumque visum est ut profiigus prin^^ ceps sub tutelâ Magistri et Rhodiorum equitum ad occiduas migret provincias. Facto S. d Utterae nuntii" que expediuntur. Ac navis oneraria paratur quae regulum devehaty cujus conductores deputantur prsestantés Rhodiorum mihtes ; qui Kalendas Septembris M. CCCC. Ixxxij navim conscendentes portu féliciter solvunt. Eâ quoque pompa et ornatu , quo Zyzymi urbem introivit, postquàm dies duo et quadraginta mo^ ram traxisset , Rhododicessit..... Prudentissimus Rhodiorum miagister arbitratus principem Zyzymi tutiùs apud Gallias defendi , custodiri atque protegi ^ quibus certè praeest rex Christiânissinius , qui cathohcam' fidem gratiâ et praesidio, majorum exemplo, prosequi-

Iviij DISSERTATION

Itir : ttbi et tumoia siiiceraqae viget religio, fides qoo-

que ralucec orthodon ; obi moattia noo gigmintar ;

ttbi Gvent ioftidiU, ac ul» toxid hbes ignerator : lus

caamt siiaêut in Frwidam Zyiynù regem mktit, vt

robustÎMinift, cnice sigiiaUs,Goimubiis saodiicCDS <^-

pido Uieroeolymorum in amplÎMimo Flranconini Re-

gno ftito aMenretur. Sed non defoit commentntn quod

principem Zyiymi ref[no interdicereC nec ei pateret

aditus : constitutione regiâ , uti aocepimus, refragrante ,

Huat Blabumeteos, Jodaeos, alienosque ab fide oatbo-

licA Tiros regno exdudit. Qoig enim velit , pnesertim

UierMolymorum Ordo, qui praedpauni erect<H«in,

protectorem , auctorem Francorum regem ct^ , Tene-

ratur, obeenrat» inunacolatom integerrimumqne re-

gnom obscamis moribus in6cere? Quis copît regia? cons-

ututioni advenari ? Quis desiderat rem atrocem com-

mittere? Nullus profectè san» mentis id excogitirit.

Non erit qnippè in Gallis Zyaymi sempitema mora ;

sed ad tenipus quod rebas Cbrigtianomm consuJi pos-

sit. Non erit cum Gallis vins integerrimis et omni im-

munditiae labe puris, Zyzymi commercinm. Non erit

quidem cum incolis assiduitas ; non erit cnm habita-

toribus fomiliaritas ; quandoquidem in secessu oondu-

detur; castelli mûris cohibebitur, paucis comitatus

satellitibus. Aderunt quippè ejus custodiae^ milites

Rhodii , qui constanter eorum pravitatem contemnunt

et rident. Non débet quidem GaUia hune renuere , ex^

pellere atque contemn^e, cujns assertatione tantum

decusy tantum commodum, et tantiim utile emanare

potest. Nec dubitamus piissimnm regem, ac sapientis-

simos doctissimosque ejus regni viros band aliter sen-

tire, si mod6 hujus principis statum intellexerint.

Major quippè commoditas Cbristianis affertur Zyzymi

SUR ZIZIM. lix

fovendo, protegendo , et asservando, quam indytissimo regno arcendo, propellendo, necnon et-ezdudendo. Nec enim régis constitutio , nec condîtoris intentio infringitur , ubi tàm clanim facinus , tam grande emolomentum , tàmque insigne monimentam ex ad* laissione in regnum oritur. Si antem aditus-in Franciam Zyzymi denegatur, exultabunt insidiatores, toxi-* corum portitores, sicarii, nefandique satellites, qui, dissimulato habitu jussu Turci, nefandorumque virorum suae iactionis passnum vagipalantur : ut Zyzymi \el gladio décent, Tel rapiant, vel Teneno interimant.... Sed forsitan quis dicçt : fides publica Zyzymi data arctae ejus custodiae répugnât. Minime quidem , fides namque data Zyzymi regem Rbodiorum Magistro audientem futurum pollicetur, consilioque ejus potiturum, nec pri^atos appetitus sequuturum. Exceptus enim non est rex Zyzymi ut Cbristianae religioni aut Rbodiorum statui obsit , officiât , damnumque afferat. ' Ipsum certè profugum à naufragio, à mortis discrimine , à germani sanguinolentisque manibiîs , praecellentissimus Magister eripit , servat atque défendit , dissonutn qùippè et à ratione prorsùs alienum si quos fautores et vitae tutores sentit, cladem afferat. Terendum quidem tempus, et rébus maturiùs consulendum , donec aetas quietior, tranquillior, ac ferventlor reddatur ; et qui dessident, virtute fruantur optatâ. NuUa siquidem ex ejus custodiâ oritur pecuniaria militas ; quamvis ampla sit pensio. Prodigum est ac profusum id hominum genus; multoque cibo , insignique supellectili utitur : multasque impensas ejus custodiâ affert in educandis qui suae asservationi incumbunt. Sui etiam causa legationes ad Turcum et ejus ad nos saepiùs mittuntur, qux amplos sumptus faciunt. Honor

Ix DISSEETATION SUE ZIZIM.

quidim, aommodum, uiilicas etîam fideî ac reipnblior Christiknoruiii, ad serraDdum juvenem nos oompellit; donac qui cuncta proTÎdec ex ejus alt& spécula Clin5tîaDonun tepidas mentes inflammec : ut expeditio m fidei hostem înstauretur. Si Gfaristicolae oblatam spernent occasionem, ingraiitudinem cette ne£aiïdani noa feret Deus ; luentque pœnas qoandoque , qui cooatib. qui sanctum propositum, quique res propitias iniquo disturiMint ingenio. Si interierit, aut manus hoqntabrionim rex Zyzymi, quod Deus avertat, eifugerit:

tune liquido patebit quanto nunc fruiniur bono

Datum Rhodi. xij, kal. octobris anno incarnationis Christîy M. CCCC. Isxxiij.

FIN DE L4 OISSfiJlTATION SVM ZIZIBf.

THB NBW YORK PUBUC UBRAR^V' RBFBRBNCB DBPARTMBNT

tek«a IroM th« Bvildiai