TOME I
diligemment executer et accomplir. Et pour toutes les choses dessusdictes parfaire et accomplir et executer ledict seigneur oblige et hyppotheque par la teneur de ce présent testament tous et chascuns ses bienz meubles et immeubles en quelque lieu qu’ilz soient, mesmement tous les fruictz, rentes, revenus, esmolumens quelconques ordinaires et extraordinaires de tous les pays, terres et seigneuries qu’il tient apresent et qu’il tiendra au jour de son decez. Et spécialement ledict seigneur veult et ordonne que dez apresent toutes les rentes, revenus et esmolumens de ses prevostez et receptes de Dung le cbastel, la chaussée et l’estang dudictlieu, scituezen son duché de Bar, tant ordinaires comme extraordinaires, tous les esmolumens du grenier à sel de Fréjus, en son pays de Provence, et mille frans ou pays d’Anjou prins de ses premiers et plus clairs deniers du trespas de Loyre chascun an tant qu’il vivra et apres son decez soyent dès apresent mis es mains de ses exécuteurs pour estre appliquées au payement de ses debtes et à l’accomplissement de sondict présent testament, tellement que les deniers qui seront receuz chascun an des rentes et revenuz dessusdictz ne pourront jamais estre appliquées a aultre chose, ne venir au prouffît de sesdictz heritiers jusques a ce que son dict testament soit entièrement parfaict et accompli.
De quibus omnibus universis et singulis premissis jam dictis, serenissimus dominus noster voluit, consentiit, jussit et mandavit bis quorum interest, intererit vel interesse poterit quomodolibet in futurum fieri, tradi ac expediri publicum et publica instrumentum et instrumenta tôt quot videbcet habere voluerint, nulli alioquampresenti suo expectato manda to1.
Àctum, recitatum et publicatum fuit 2 presens, sine precedens, testamentum de mandato et voluntatesupranominati serenissimi domini nostri regis presentis, audientis, volentis et ita lîeri expresse jubentis, in gallico sermone prout supra describitur, trans portum urbis Massilie in domo viridarii ejusdem domini nostri regis, videbcet in altéra ex cameris juxta
1 Seu jussionc.
4 6010 hoc.
aulam ipsius domus a parte sacri monasterii Sancti Victoris, presentibus ibidem; reverendissimo in Christo pâtre Johanne Alardeau episcopo Massiliensi, necnon excelenti domino Johanne Cossa comité Troye inagno Provincie senescalo potentibusque magnificis et nobilibus viris , domino Fulcone 1 de Agonta 2 milite, domino de Saltu, Saladino de Angliera, domino de Stagis3 4, Johanne du Plessis, domino loci de Pemayo, Honorato de Berra, domino de Autravenis, scultiforis cambellanis; ac etiam utriusque juris eximiis professoribus; domino Johanne Martin, domino de Podio Luperio cancellario, Yincentio Bonifacii judice majore Provincie, magistro Petro Bobin in artibus et medicina doctore phisico ac reverendo pâtre domino Johanne de Coreis sanctissime sedis apostolice prothonotario ac prefecto Massiliensi regiisque consiliariis ; pariter quoque présente domino de Poulli cambellano et Johanne Dubois magistro hospitii supra dicti illustrissimi domini Calabrie ducis; testibus ad premissa vocatis, notis , cognitis et per dictum dominum nostrum regem singulariter ore proprio nominatis.
Actum ut supra : Girardinus Boucherii , manu propria *.
Et me * Girardino Boucherii secretario supranominati excellentissimi domini nostri regis testatore ac notario publico auctoritate apostolica constituto ubique terrarum, in premissis omnibus dum sicut premissum est, agerentur et fièrent una cum prenominatis testibus, et cum collega meo ad hoc specialiter vocato, rogato et requisito magistro * 5 Gaufrido Thalamer cive Aquensi 6 secretario dicti serenissimi domini nostri regis ac notario publico in suis comitatibus Provencie et Forcalquerii terrisque illis adjacentibus ejusdem regis necnon apostolicis auctoritatibus ubique terrarum constituto, qui in premissis omnibus et singulis dum, sicut pre-
1 6010 Falcone.
* id. Agonto.
3 Domino d’Estoges , traduction sans doute de domino Stagis qui n'est pas dans 6010.
4 Cette ligne ne se trouve ni dans 6010 ni dans 312.
5 Les lignes comprises entres les deux signes ne sont que dans la collection Dupuy. Dans les deux autres copies on commence tout de suite ainsi : Et me Gaufrido .
G L'abréviation est Aguensi. 6010 Aquen.
missuin est, agerentur et fièrent, una cum prenominatis testibus, presens fui ea que omnia et singula sic fieri 1 vidi et audivi , de quibus * eisdem notam sumpsi, legi et publicavi; ex quâ3, reqüisitus per supranominatum illustrissimum dominum Carolum heredem universalem, hoc presens publicuin instrumentum in banc publicam formant manu aliéna mihi fideli aliis negotiis occupato extrahi, scribi et grossari feci. Et quia exinde facta decenti collatione, ut convenit instrumentum ipsum , cum dicta originali nota in unum concordare inveni, factis tantum quatuor additionibus in fine dicti instrumenti non vitio sed corrigendo, hic ideo me manu propriâ subscribens signum meum apposui publicum et consuetum, in fidem et testimonium premissorum : Girardinus Boucherii \
Universis et singulis présentes litteras testimoniales inspecturis, nos Guillermus de Pugeto in decretis licenciatus canonicus Aqensis 5 vicarius que generalis in spiritualibus et temporalibus ac oflicialis totius archipresbiteratus Aqensis , ut cujusvis scrupulosè ainbiguitatis objectio pollentis veritatis testimonio elucescat, harum sérié veridicè attestamur quod nobilis vir magister Gaufridus Talamer, habitator dicte civitatis Aqensis, qui presens instrumentum testamenti quondam serenissimi domini regis Renati, sumpsit sub millesimo quadragentesimo septuagesimo quarto ac die vicesimâ secundâ Jullii et suo signo autentiquo signavit tempore sumptionis dicti instrumenti, sia ante ac post erat fuit et est notarius publicus ubique terrarum apostolica et in comitatibus Provincie, Forcalquerii , regis authoritatibus constitutus ac regnis secretis et ad eum tamquam ad publicum et autenticum atque fidum notarium, habetur recursus publiée per regios subditos et alios in predictis comitatibus, et suis scripturis et instrumentis adhibetur fides indubia atque plena in judicio et extra sicut ceteris autenticis notariis adhibetur et solitum est adhiheri. Et de hoc
1 6010 Jeci , ajouté.
* id. de que .
3 id. ex quo.
4 Point de signature dans 6010 ni 312.
Le reste du testament n'est pas dans la copie sur vélin inscrite aux archives sous le n° i. G. 931.
5 6010 Aquen de même dans la collection Dupuy ; les Aquenensis.
6 id. al.
est fama publica , opiiiio et vox communis in predictis coniitatibus et aliis locis. In cujus rei testimonium has présentes nostras in pede dicti testimonii descriptas de premissis lieri et per notarium nostrum et dicte nostre curie coram nobis conscribam infrascriptum subscribi sigilloque , quo in talibus utimur, dicte metropolitane Aquen ecclesie, jussimus et fecimus impressione communiri.
Datum Âquis, die vicesima secunda mensis julii, anno a nativitate Domini millesimo quadragentesimo octuagesimo. Signatum G. de Pugeto, officialis prefatus.
Collatio presentis copie facta fuit ciun originali in caméra compotorum domini nostri regis, de ordinatione dominorum, ibi quintâ die septembris anno Domini millesimo quadragentesimo octuagesimo octavo. Sic signatum Badouillier.
TESTAMENT
DE