EPISTOLA LXXVI
CASTORIENSIS CONDOMENSI.
De cjus Oratione in Historiam universalêm oplime prœsumit : ut libellus Exposilionis per omnes maris Baltici regiones diffundatur rationcs excogitat; hortatur Condomenscm ut Friderico Spanhemio respondeat; Arnaldi opusculum contra cpistolmn Spondii commémorât, pluraque dicit de Jurii libello cui litulus : La Politique du clergé de France.
Opuscuium nuper a te editum, et ad serenissimi Delphini informalionem olim compositum, quo tua humanitas, antistes observantissime, me donandum duxit, magno cum gaudio, ubi accepero, exosculabor ; certus îllud tanti discipuli instructione, tanlique magistri eruditione dignissimum esse; ac iu eo reperturum me unde et reiigio incremenlum, et studia mea lumen poterunt muluaro.
• Quœ marchio de Feuquières ex Suecia nuntiat, uti spem prœbeni fuluros illic plurimos qui non erunt rebelles lumini du m eis proponelur, ita simul atque Amsterodamum advenero, conférant) cum bibliopolis, ut incamus rationom qua praeclarissima tua, antistes illustrissime, Expositio fidei catholicœ ad quam plu ri m os polerit pervenire. Si calholicorum libros in Suecia vendere liceat, non eril diflieile plurima illuc bim; exemplaria miliere. De rationibus a nobis inilis, ut libellus tuus et per Sueciam, omnosque maris Baltici regiones distrahalur ad le, antistes illustrissime, Amslerodamo referam ; ul, si forte opus eril, Marchio île Feuquières moneaturad suam piotectionem bibliopolis impertiendam, vel ad vendilioncm libri quoeunque modo promovendam, qui cjus prude nliœ videbitur opportnnior
Luculentissimum mihi prœbes , anlisles illustrissime, lui erga me ainoris arguinen-
(195) L"quiiur de lil»ro quem adversus Expositionem fidei criblera t Spaiihemius , sub hoc litnlo : Spécimen siricturarnm ad libellum nupervm episcovi Condomensis ; Liigd. Balav, HiSl , in-8°. Gûidl i potest, ex epislolis sequenlibu*, aliquam hujus libri
confuialioiieiu susceplurum fuisse Bossuelium ; sed deinceps, iiaillis occupaliunihus impeiiius , a proposito destiiissc vidciur. Spaohcmii cavillationrs obi ter refellil Amaldus, in lomo 11 Apologie? p>-o Ca'.holiciê.
\RES COMPLETES DE BOSSl ET.
laiD, dutn moo judicio detinienduun relin-
(juis, DID civillaliotiihiis i-l slrirluris Kriderici Sparrhemii aliquod responsum ivponendan ^it. Qwaimris hnc humilités, qua lu, antistes sa ientissime, luas occupation es
iiit'o Milulis arbitrio, pudorem mihi ingérât, audebo tamen quid optent sîgnificare. Lx i uso magnum fructura non dnbins
po. l'i esl (Miim, autistes illustrissime, toi nominis celebritas, ea de tua eruditione opinio, ea da luis virlutibus existimatio; ut
iiuliuin tic lehus b'dei ac religionis sis srriplum adilurus, quod non ah omnibus, ni illud levant, expelatur. Vania v<to est in
libris luis <■( perspicuitas ad docendum, cl virius ml persuadendnm, ui vix iegi possint iis qui fidei catholicœ adversanlur, quin ■ ii' illa vrl melius setntire incipiaut, vol su/un ah illa separalionem suspecta ni habeaut. Ro^o itaque, autistes uhservanlissime, ut, si per occupationes ficètft, aliquo rcsponso S anliemti objecta diluas, remque calholieam iliusirarc cl cmlinnare diguens.
Sperq le, per familiaivm illuslrissimi comitis il'A vaux, qui suiuina me benevoientia prosequilur, elquem oh religionem in Doum, cl oh prudenliam in adminislralione sui muncris plurimum colo, aceepisse lihellum (1%) qui hic nuperrime edilus est conîra episiolam Lugdunens;s medici, cui nqmen Spon. Ea epistola hic nia^no applansu ab iis omnibus accipitur, quibus jueundum brevissimo scripto comprehensum videre quidquid fere Catholicis ohjici potest. Sed spoiatnus plurinios posiluros insanum do ista epistola gaudium, dura ex erudito ad iHam rcsjionso salubrem concipicnl dolorem.
Libellus cui litulus, La Politique du clergé de France (107), licet mendaciis apertissiinis scateat, hic tamen cdebraîur lanquam sumini ingeuii, eruditionis et polilicœ scieutim srtupendum Orras : i nde brevi tempes plurima hic ojusdivondita exemplaria; et ut ah (liimiliiis is libellus legi possil, in nostram quo \wa linguam transfusus est; préfixa Monhione ad lectorcin, qua raaxirais elogiis auctoris exiinia in rébus theologicis scientia, in hisloricis crudilio, in polilicis perspicacia eommendanlur. Et quainvis prœiipue si riptus videalur ut Anglorum in cathoheos furorem nostris inspire t ordinihus, illi tanren pergunt indulgenter nobiscum agere ac conmvere ad | ro^ressurn religionis nostra?, nenlecta inlentione maledici seriptoris. Judicavit vir magnus, i]uo cura mini nonnullum lilterarum commerciuin, e re catiioiicao religionis futurum, si suurn otium refutando ci lihro impenderet (198). Conlido ipsuiu aleo féliciter ista op .ra defuncturum , ut Caivinisiiio rnde pudor, et Ecclesiœ catholicœ îngens gloria sil accessura. Hajc refera libi,
an listes illustrissime, quia scionihil esse Eerlesi», quod non tuuiu, pro illa qua eaui comptée te ris dilectione, existâmes.
Non possum huic opisloln? lineni iniDOnere, quin signiûcem nie ^auderc quam maxime; quia Ecciesia Meldensis te, antistes sapientissime , pastorem habere mei*u i t (199). Illa felieitale ut diu frualui , Deum rogo.
27 Maii 1G8I.
