EPISTOLA CV

MlîLDENSIS CASTORIEKSI.

Librum Castoriensis, cui titulus : Amor pœnitens , plurimum commendut ; Arnaldi opéra maxime quœ adversus Malebranchium ediderat, congruis laudibus prosequitur ; ipsumque ad hujusce philosophi systema vulide confutandum, vehementer accendit.

Cum antea mihi, aliis occupato, minime licuisset doctissimam ac suavissimam tuam de amore divino lucubrationem ea diligentiaperegere, qua taie opus decebat : nunc, eo perlecto, inlelligo gralias tibi a me habendas esse plurimas, non tantum propter benevolenliam singularem, qua me honesialum hoc munere voiuisti; sed eliam eo nomine, quod de amoris divini, sallem incipienlis, in pœnilentiae necessilate praoclaram atque hoc tempore omnino necessariam doctrinam tradidisti : qua quidem doctrina omnes veraepietatis studiosos obstriclos tibi habes.

Utinam licerel conferre tecum de suavissimo argumento, ac tecum expedire diiïîcultales omnes quibus est involutum ! Intérim rogo ut mihi signifiées, quomodo tuuin librum Roma exceperil, et an in veslris par-

iulerdire les éludes aux moines. La dispute s'échautta : M. de la Trappe répondit au Traité des éludes monastiques de doin Mabillon : celui-ci répliqua à M. do Kancé; et nombre de savants, iVeo e nommément, se déclarèrent en faveur du té èbre Bénédictin. Doin Mége, religieux de l'abbaye de Saint-Germain des Prés, combattit aus>>i dans son Commentaire de la règle de Saint-Benoît, qu'il publia en 1G87, plusieurs d ;s maximes de l'abbé do la Trappe, qui lui paraissaient outrées.

il'i.'i

PART. XIV. LETTRES DIVERSES

Vit

tibus aliqùid ea de ro tempcstalis exortum sit. Hiccerte qui obstrepat, haclcnus Déminera video; cum multos habeamus, qui alioqui ca de re bunquam quieturi es.se videantur, nisi eosaliqua ratio lacère cogeret. Id datumseu dignitati atque aucloritati tua3, seu argumentorum ponderi, sive ulrique, tibi atque Ecclesiae gratulor; ao suavissimani vereque flxaniiuam de divini amoris neeessilale doctrinam, altc omnium animis insidere precor.

Accepi a veslris, ut credo, regionibus, cum alios multos viri omni eruditione prœslanlis libres, lum etiam cum cui est litulus, De verts ac fatsis Jdeis (2i9) : quo libro gaûdeo vehementissime confutatum auctorem euiu (250), qui Tractatum de naturel et gratia Gallico idiomate, me quidem maxime réclamante, publicare non cessât, llujus ego auctoris cJeiectos paralogismos de ideis, aliisque rébus buic argumenlo conjunclis, eo magis lœlor, quod ea viam parent ad evertendum oruni falsitate replelum libellum De natura et gratia.

Atque equidem opto quamprimum edi, ao pervenire ad nos bujus traclatus promissarn eonfutalionem ; neque tanlum ejus partis qua de gratia Christi lam falsa, tara insana, tara nova, tain exiliosa dicuntur; smi vel maxime ejus qua de ipsa Christi persona, sanclœque ejus anima?, Ecclesiœ suœ structuras incumbentis, scientia, tam indigna proferuntur : quœ mihi legenli horrori fuisse, isii etiam auctori candide ut oportebat, declaratum a me est; atque oranino fateor enisum esse me omni ope, ne tam infanda ederentur. Quœ tamen, quoniam nobis invitis undique eruperunt, valide eonfutari e re Ecclesiae est ipsaque argumentandi arte, qua [)oliere is auctor pulatur; evertique perspieue , quemadmodum il la de ideis eversa plane sunt, nul loque jam ioco consislere posseapud cordatos videnlur. Cœteras validi confutaris lucubrationes, mirum in modum Ecclesiœ profuluras, quam latissime pervulgari opto; mi h 1 que gratulor defensiioi quoque esse me ab eo viro, qui lanto studio , tamque indefessa opéra defendat Ecclesiam.

Te verô, illustrissime ac reverendissime domine, diu Ecclesiœ suas Deus incolumem, eique verbo et opère egregie famulanlem servet. Hœc voveo ex animo, etc.

In regia Versaliana, 23 Junii 1G83.