EPISTOLA CVI

CASTOIUENSIS MELDENS1.

Fortunam libri Amoris pœnilenlis in Hiversis regionibus ipsi i)tdicat, simulque Arnaldl animum ad systema Malebranehii de gratia confutandum, paratum esse rcmintiat.

Doclrina et eruditio uuibus illustras or-

(249) Auotorc Amaldo.

r250) Scilicel Malebranehius.

(v25l ) Gilbertus de Choiseul.

(252) Loquitur de op*>re abbatis de Rancé, cui litulus : De (a sainteté et des dttvoiis de ta vie

bem ebristianum. faciunt ut non possim non lœtari,dum lego in fitlerisad me Luis, quam honorifice sentias de illis qnœ de divino amore nuperedidi. Nihil ad pellendas mentis meœ tenebras eûleacius; nibil ad superamlas difficultates quibus conciliatio prœ lominantis in humanis cordibus divini amoris, eu m necessitate ac fructu sauramentalis absolutionis, implieata est, mihi utilius forel , quam si tibi, anlistes sapientissirae, eas diffringendas prœsens proponere possem. Verum inter nos et vos magnum chaos interpositum est, ut istam felicitalem vix valeam sperare. Conlido lam n de bonitate tua cr^a me maxima, quod mihi dignaberis per- litleras indicare illa quœ correctione egere videbuntur. Paraiior enim sum discere quam docere, prœsertim nactus lam nobilem magislrum.

Tam in fœderato quam in Hispanico Belgio Amor peenitens avide divenditur, nec animorum pax ejus occasione turbalur ; née hactenus quispiam inventus fuit, qui clamores contra eum extulit, vel ullos sirepitus excivit. Solum Lovanienses amici mei nonnihil stomachati fuerunt, cum illis librum examinandum misissem , quod ipsorum doctrinam referrem polius quam assererem. Dedi illorum erga me atïectui non ru Isa ri raliones mei consilii, epistolamque qua illua continentur, tanquam appendieem libro annexui : quod i psis pergralum fuit. Fuere in meo clero, quibus anlequam liber evulgaretur, eum iegendum tradideram, qui suas mihi difficultates proposuere> Illis explicandis prœfalionem impendi, atque ista ratione faelum, ut sine slrepitu in publicum liber processerit. Eadem felicitate liber ulitur in vicina nobis Germania Oui religiosis Societatis Jesu apud nos pr.efectus est, suis ad me litteris opusculum istud non paru m commendat. Idem factum ab alio Jesuita, quem ingenium, eloquentia et pietas commendant.

Ex litteris quibus illustrissimes Tornacensis anlistes (251) me décora vit, diseo librum ei per omnia placere : unde etiam existimo, quod istis in locis nullœ, occas one libri islius, excitœ sint tempestates aut clamores.

Fuit mihi jucundum, anlistes illustrissime, in tuis videre litlerisapud vos needum fuisse inventum quempiam, qui lucubralioni isti obstreperet. Quamvis simul ac vidi librum a celeberrimo hujus sœculi abbate (252) compositum , vestroque judieio comprobatum, opusculo noslro sortem in Galhs felicem atque tranquillam fuerim auguratus. Nam sanctissimus ille abbas nécessitâtes divini amoris sub initium priini tomi fortiter asserit. Deinde vidi, el magna ex [tarie legi, duos lomys Meibesii (253),

monastique.

(253) Bonus Mertwsius, doctor tlicologus, ii:siigante archiepùcopo Rhemensi C.-M. le Telltw, etlidii Summaiu iheolugiae moralis, qua? prudiit Panais, auno 1GSÔ, duobus louis', sub lue liiulu :

ŒUVRES COMiM.i:n;s n; r.ossn-.i.

np.ihus non nno loco, nec breyiter, sed fus sstme docetur sine prœdominante Dei amore nenoinem, elianu in sacramento pœni- 1 1 • i . lire cum Deo in gratiara. Quœ de

dilations absolutionis ira lo. etiam asserunlur, el fusius al) isto viro expHcantur. Hinc ranjecturam feci opusculura meum sine ullius offensa in Gallias abiturum : si quidem scientissimus abbas sub patrocinio eruditorum antistitum, el Merbésius cum auctoramenlo Sorbonicorum doclorum sua opéra in lucem ediderunt.

Vestru tamen testimonio , autistes religiosissinie, rueœque conjectura nonnihil officit, quod roihi Bruxellisab amico scribilur, nempe excellentissimum cancellarium librum meum alitjuibus doctoribus exami- 1 1 ;i n « 1 1 1 1 ii dédisse; nec permittere ut exemplaria, quœ amicis doctrina et pietate illustrions, in mea erga ipsos observantiœ lestimonium, donanda miseram, distribuantur, antequam a doctoribus fuerit approbatus. Vil hoc credere possum, p raser tim cum cxemplaria quœ Parisios venum raissa sunt, nullam istiusmodi difïicultatem perpessa fuerint : et cum ista agendi ratio dissentiat ab ista humanitate, qua excellentissimus cancellarius me aliquando prosequi dignatus fuit; née videatur etiam œqua êrga libros quos episcopi conscribunt ad instructionem Ecclesiœ sibi crédita?, idque cum consilio .et assensione sui presbylerii.

Ainici quos in urbe Roma habeo, mihi nuntiaverunt exemplaria mei libri illuc advenisse , verum omnia adbuc iilic esse quiela; se tamen timere ne aliqui ex pœnitentiariis romanis mussitent contra seeundana libri partem, quœ agit de usu clavium : etenim atisolutionis dilatio vix apud illos in usu est. Verum ista quam de dilatione trado doctrina, minime dissentit a constitutionibus sancti Borromœi : unde ab ista parte nihil est quod -timeo; prœsertim cum intemuniius Bruxellensis libro videatur favere, et cum litterœ quas a Romanis prœlatis accepi, nihil nuntient quod nihil displiceat.

Hœc, autistes illustrissime, retuli de fortuna libri, ut libi, qui de his cerlior fieri desideras, moreni geram.

Siculi tuus pro Ecclesia zelus, prœsul colendissime, postulavit, scripsi ei vero(25i) quem omni doctrina prœsiantem merito vocas, ut systema de gratia eversuin ire vellet. Respondit se ad illud operis promptum esse ; praDsertim cum tu, autistes illustrissime, hoc postules; et cum ipse, pro sua erga te veneratione, nihil tibi possit «ienegare. Verum, zelum prœstantissimi viri sufflaminat exiguus fructus quem libri

Summa Chrisliana, seu orlnodoxa morum Disciplina, ex saciis liueris, sanctorum Patrum moinimeniis, conciliorum oraculis, summorum denique Pontifie* u durais (i déliter excerpta.

1 Anialdus.

(w-o5) Ici est, m mentent snam aperit, ipso auctor llbn milio La pratique de donner et de recevoir, pour un temps limité, de l'argent à intérêt sous de simples

ejus allèrent , quandiu Parisiis porta illis obseMtéQ inanebiini. Sed bac incommoda, nbi tempos beneplaciU advenant, amovebit misericors Deus; va quo te, prœsul illustrissime, semper colam, el ad quem ut me semper amara velis, humilitcr supplicat, etc.

±» Julii 1083.