TERTIA CLASSIS

Ad tertiam classem pertinent quaîstiones inler nos et Galholicos conlroversœ, nec per evolutionem œquivocalionis, nec dictam secundœ classis condescendentiam temiinabiles, cùm una eorum alteri videatur è diametro adversa. Taies sunt, verbi gratiâ ;

Invocalio Sanctorum :

Gultus imaginum et reliquiarum :

Transsubstanliatio :

Permanenlia Sacramenti Eucharistici extra usum :

Purgatorium :

Circumgeslatio hostiœ :

Enumeratio peccalorum in confessione auriculari :

Numerus librorum canonicorum :

Integrilas Scripturœ sacrœ, et hinc pendens dogma de Traditionibus non scriptis :

Judex controversiarum :

Gelebratio Missarum in linguâ latinâ :

Primatus Romani Pontificis jure divine :

Nolœ Ecclesiœ :

Jejunia bebdomadalia et Quadragesimalia :

Vota monastica :

Lectio Scripturœ sacrœ in linguis vernaculis :

Indulgentia? :

Discrimen inter episcopos et presbytères jure divine, et quod primo loco nominari debuisset, ipsum Goncilium Tridcntinum, et in hoc contenta analliemata; quorum examen, salvà reunione prœliminari , argumento et exemple Rasileensis aliorumqiie Gonciliorum , seponatur usque ad iteratam Goncilii œcumenici decisionem.

Horum similiumque arliculorum determinalio , in primis illorum, qui absque alterius partis scan-

■'iSiO

PlioJI-T DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES

dalii iiut clirislianjo rei detrimento, indccisi manere non pûssiinl,aut sine quibus lirma elconslans unio occlesiaslira obtineri, cerlè conservari neqiiil, vel cerlis lUriiiquc selectis arbilris, viris erudilione , judicio, pielate, et aniini niodoralione prœstanlibus, cuiniiiiUatur, vel dul'eralur ad Conciliuin. Hiijiisccniodi Iractatio per arbitros placuil post exhibilain A.ugustanani Cunfcssionera ulrique parti, cœptaque illa esl AugusUc-Vindeiicorum anno superioris s:eculi trigesimo, ubi magna apparuit de non paucis, neque mininii niomenti controversiis concordia ; adeô ut de iiac Iraclatione sive coUatione in Chronico suo Saxonico scripserit David Chytreus, iib. xiii, << ab initio horum certaminum in Germaniâ, nun- » quam propiiis hucusque coiisse partes de religione » dissidentes , nec unquam ante exlremum diem ,) arctiils coituras videri ; » ubi, quidquid sit de hujus historici sive judicio sive pr^esagio, certuni tamen esl, in dicto conventu per arbitros, ex xxi articulis Auguslante Confessionis, exiguo tempore xv fuisse conciliâtes, dccisionem trium ad générale Conciiium fuisse suspensam, et in tribus tantumniodo raanifeslum dissensum manisse reliquum.

Sanè si quis periculum facere velit, quid in une et altère articulorum tertiae classis forte possint arbilri, mihi dubium non est quin eorum magna pars declaratione coinmodà terminari queal; et an queal, agite, videaraus.

Prcecipuuni disputationis negotium versabitur, credo, in dogmale purgatorii, de invocatione Sanctorum, cullu iniaginum, votis monaslicis, Traditionibus sacris verbo Dei non scripte, transsulistantialione , et priinatu pontilicis, in quantum is prtetendit sibi talem jurisdictionem divino jure competere, ejusdemque inlaillibilitate.

Ubi tentandum, sine cujusquam niortalium prœjudicio, uum pars diclarum controversiarum per declarationes conimodas extra conciiium terminari queal. Dico ergo :

De transsubstantiatione :

Qu.ESTioNEM liane in ordine ad Protestantes, qui reaiem Christi prajsentiam in sacra cœnà manducalionemque oralem admiltunt, de modo prœsenliœ non esse magni momenti : à Luthero certè, dunimodo periculum idololatriœ abfuerit, pro levi errore habitam, et sopbisticis quœstionibus annumeratam. Rem ipsam quod attinet, per consecrationem, in Eucharislia clemcntorum aliquam fieri niutationem conccdiint protestantes; ast conimuniter contendunt mutationera iliani esse duntaxal accidentalem; ita ut per eam non ipsa panis substantia immuletur, sed ex viilgari et usuali pane liai panis sacer, panis sacratissimo hnic usui destinai us, panis qui in usu sit couiuiuuicatio corporis Christi. Ex Protcstantibus D. Drejcrus, professer Regio-Monlanus, admitlit cerlo sensu niulationcni subslantialem. Ego lileni hanc non facio meam; puto tamen contra analogiain fidei me dicturum esse nihil, si supponatur, vi verboruin inslilutionis, in sacra cœni lieri inimulalioneni quaindain niysteriosam , per quam , modo nobis imperscrulabili, verillcetur haec proposilio sanclis Palribus frequentissiinè usurpata, panis est corpus Christi. Rogandi itaque in illo conventu essenl Romano-Catholici ut, pacis gratiâ, à qu;eslionc de modo illius transsubstantiationis in Eu-

charistiA pra;scindanl, nebiscum dixisse contenli , modum illum esse incomprehensibileni et inexplicabilem, ila tamen comparatum, ut inlerveniente arcani et mirabili quAdain mutatione ex pane fiai corpus Chrisli; sed et rogandi essenl prolesianles , quibus hoc novum forsitan videri queal, ut primes Reformatores sues imitati, à proposilionibus illis : Panis est corpus Christi, vinum est sanguis Christi, ne abhorreant , sed identidem cogitent, tani universaliter illas olim pro veris fuisse habitas, ut vix quempiam prierum Ecclesiœ doctorum liceal invenire, qui his aut similibus de Eucliaristiâ loquendi modis non fuerit delectalus.

De invocatione Sanctorum.

Sed et de invocatione Sanctorum praetensum à Protestantibus periculum cessabit, si Romanenses publiée protestenlur se nullam erga sanclos demorluos habere fiduciara , quàm quà ergà vivenles, quorum intercessiones implorant, sint aflecti : se omnes et singulas ad illos directas preces, quibuscumque eliam vcrbis aut formulis sint conceptee, non aliter intelligere quàm intercessionaliter, ut quando dicunt : Sancta Maria, libéra me in hord mortis , sensus sit -.Sancta .Maria, intercède pro me apud Filium tuum, ut in hurd mortis me liberet. Si porro Romanenses suis identidem incuicenl, quôd invocatio Sanctorum non sit simpliciler prœcepta, sed viTridentini Concilii in cujusvis arbitrio posila, velitne is preces suas ad Sanclos, aut ipsuni Deum dirigere : quod non lemerô et praeter necessilalera in omni casu Sanctos invocare oporteat, sed tune pr;B primis quando quis, propter alrox peccatum, iram Dei veritus, ex humilitate oculos attollere, aut ad Deum preces suas immédiate dirigere non ausit : quod de cœtero eratio ad Deum directa longé sit ctTîcacior orationibus illis, quœ ad Sanctos demortuos dirigunlur : quod oratio illa omnium perfectissima, qute quantum ejus lieri polest , ab emni creaturà abstrahit, solisque atlributis divinis profendiùs inh;eret.

Sanè, si ita res explicetur, non video quid in prccibus illis magnoperè desiderari possil, nisi id unum : quùd ciim sinius incerti an de nostrà calamilate in individuo Sanctis omnibus constet, in dubio semper nianeat exauditionis certitude; quod dubium an per hoc lolli possit, si preces ila concipiantur : Sancta Maria, sicubi de hdc vel illd calamitate med Ubi conslilerit , oi'a pro me. Videant alii, ego £7t£X(o recipio. Duriores intérim formulas compellandi Sanclos moderalioribus Catholicis aîquè ac nobis invisas, ci'im Psallerio Mariane, Novcniis sancli Antonii, similibusve monacborum expressionibus, oraissum iri in posterum spe votis(|ue omnibus i)r03sumimus. SulTiciat hactenùs Protestantibus, formulas illas quomodocumque conceplas, nonnisi iNTEiiCEssio.N'ALiTEB iulelligendas. Si quibus auteni noslratiura in proposilione allalA : Sancla Maria, libéra me in hord mortis, b;ec intorpretatio durior aliquando fortassis videri queal, illi cogitent, quœso, laies luqnendi et explicandi modes in usu quequo communi non adeo esse inusitatos; verbi gralià , quando fur aut lalro in carcerem conjeclus, pra3- Icreunlem Régis aut Principis ministrum Slaliis his verbis compellat : Libéra me ex squalore hujus carceris : libéra me à senlentid mortis, novit sanè

ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE

dictus sive fur sive latro potestatem vitee et necis in se non habere talem ministrum , sed Regem duntaxat aut Principeni; atque adeo his suis precilius nihilaliud sibi vult, quàm ut niinister apud Regem pro se intercedere velit, ut vel liberetur ex carcere, vel capitis periculum etTugiat.

De cultu Imaginum.

De cultu Imaginum facile itidera concordabitur, dumraodo ab excessu, quem in suis etiam moderaliores Gatholici notant , abstineatur in posterura. Sanè imagines illas niliil intrinsecte virtulis habere in aperto est, atque adeo nec adorari , nec coram illis orari debere, nisi in quantum lanquam visibile et in oculos incurrens instrumcnlum adliibeantur, quod Christi aut ccelestium rerum memoriam in nobis excitare possit. In excessu hic à quibusdam inter Romano-Gatholicos, in Italiâ prœsertim, Ravarià, et hœreditariis Imperatis Romani provinciis, circà eas maxime imagines peccari, quœ miraculosœ vuigô credentur, notius est quàm ut negari posse videalur. Si quis ergo Deum coram imagine quftdam colère aut invocare studio habuerit, is sanè eo moderamine utatur, quo usi olim Israelitœ, aineum serpenlem, lide non in eum, sed in Deum directà , cum reverentia quùdam aspicientes. Absit autem semper cœremoniarum ille excessus, qui, si non viris doctis et prudenlibus , sallem simplicioribus opinionem aliquam vel idoloialricam , vel idolulatriee atrinem, de inexistente quàdam imagini virtute divinâ generare queat.

De Purgatorio.

QuiD in dicto conventu dici à Protestanlibus vel possit vel debeat, nihil invenio. Intérim, si, quemadmodum sanctus Augustinus fecit, problematicô in scholis de Purgatorio disputetur, nec quisquam ad alTirmationem aut negationem illius cogatur, non apparat quid indè in Ecclesiadetrimenti redundare queat. Ego cerlè nemini repugnarem , qui dogma hoc pro sententiâ problematicà cupiat ha- Leri.

De primatu Pontificis jure divino.

Quod primatus Pontifici Romane, in quantum is ipsi corapetit vi canonum sive jure ecclesiastico, factà reconciliatione prajliminari, à Protestantibus concedi et possit et debeat, supr.à ostensum est. An aulera Papa sit Ecclesiai caput jure divino , ac prajtereà infaillibilis, sive in Goncilio, sive extra Goncilium , controversiarumque arbiter, quœsliones sunt altioris indaginis. Sanè, si tam facile, reliquis in Romano-Galholicà Ecclesiâ doctoribus extra Galliam,quàm Protestantibus probare se possent, quœ suprà laudatus auctor Ludovicus Elias Dupin, doclor Sorbonicus, libri jam tum citati dissertatione iv, V, VI, vu, erudilissimè protulit in médium, dicerem totum negotium esse composilum, aut mininùm cum Ecclesiâ Gallicanâ Protestantes peromnia concordare.

De Monachatu et Votis monasticis.

De monachatu et votis monasticis in dicto conventu facilis est conventio , cùm Protestanlibus adhuc supersint cœnobia, in quibus cantanlur hurœ canonicae, legalur Breviariuni, verbi gralià, ordinis

H. — T. IV

Cisterciensis, exceptis duntaxat collectis sive oratiunculis quœ ad Sanctos demortuos sunt directœ, jejunia et ciboruni discrimen observelur, locum habeat cœlibatus, hospilalilas, régula sancti Renedicti, et alia nonnula primam institutionem redolentia; sed nec volum obcdientiœ àquopiam nostrorum jure reprehendi poterit. Pauperlatis votum , pcr quod monachi, sui juris existentes, in nullius tertii prœjudicium cuivis proprietati renunliant , esse de re indilTerenli , atque adeo non illicitum palam est. De solo casiilatis veto, cùm ad impossibilia nemo se votis obligare queat, superest disceptatio. Posset sanè, ut in cœnobiis quibusdam Protestantium sanctè observatur, non quidem vote, sed jurejurando promitti cœlibatus, in sensu tamen composito; ita ut qui monachus sive cœnobii membrura esse velit, in cœlibatu vivere teneatur; quod si amplius non possit aut non velit, exeat pro lubitu, et in sœculum periculo suo revertatur.

De Traditionibus.

De Traditionibus, sive verbo Dei non scripto, quantœ, quœso, in Ecclesiâ lites I sed res compositu facilis , si dicamus statum controversiœ inter nos et Galholicos non esse, an denlur Traditiones; sed an per Traditionem acceperit Ecclesiâ novutn aliquem fidei arliculum ad salulem creditu sub œlernœ beatudinis jacturâ necessarium, in Scripturà, neque totidem verbis, neque per bonam consequentiam extantem. Posterius negant Protestantes, non prius, ex quibus moderaliores admiltunt, non solùm ipsam sacram Scripturam nos Traditioni debere, sed in articulis fundamenlalibus genuinum et orthodoxum Scripturœ sensum, ut multa alia, noslratium Galixto, verbi gratiâ, Hornejo, Ghemnitio dudum memorala, ex tradilione duntaxat cognoscibilia taceamus. Sanè qui ex Protestantibus post symbola Aposlolorum et sancti Athanasii, quinque priera Concilia œcumenica cum Synode Arausicani et Milevilanà; consensum itidem primitivœ Ecclesiœ , si non plurium, quinque minimum priorum sœculorum admiltunt, pro theologiœ principio secnndarito, lia ut articuli fundamcnlales non aliter quàm illis sœculis unanimi Doctorum consensu factum est, explicari debeant, de Traditionibus cum Ecclesiâ Romanâ quod disputent, vix habebunt.

Tantum de his, loco speciminis, ut appareat, quàm facilis futura sit multarum coniroversiarum per declarationes aut temperamenta inter partes conciliatio, dummodô neutra ex Ecclesiœ suœ sentenlià punctum faciat honoris, aut zelo, qui non est secundùni scientiam, obicem ponat conatibus tam piis.

Concilium.

QuÔD si verô quœ supersunt pcr arbitres componi non poterunt, ealur ad Concilium id quod :

1° Légitimé per summum Ponlilicem débet esse congregatum, et tam générale, quàm pro ratione temporis haberi poterit.

2" Dictum illud Concilium non débet provocare ad décréta Goncilii Tridentini aut aliorum, in quibus Protestantium dogmata sub anathemate sunt condemnata; sed nec.

3'^ Congregari, débet hoc Concilium, nisi factis

IMIO.IET DE IlÉUNION ENTRE LES CATIIOLTQUES

concordat is, cl implelis omnibus qu;i' in li;\c aut simili mcliiodo lieri, impleri et concordari debere pra'Siipponuntur, qualia sunt :

|o Acccptatio poslulatoruni per lauilal)ilem summi Pontilicis (RjyxaxâSaatv , condescitndenliam , in qui consislil reniolio sex obstaculorum maximi momenli, quibiis hactenùs impedila est pax ecclesiaslica; et nisi dicto aiit simili modo removeanlur, eamdem impedient ad linem usque 8;cculi.

2" Gonventus ab Imperalore indicendiis, cjusque felix cataslroplie.

3° Receptio Protestantium in gremium Ecclesiaî Romano-Calholicœ, non obstanle residuo illorum dissensu circa communionem sub unâ specie, et quœstiones in fuluro Concilio determinabiles.

4° In dicto Concilio secundûra canoncs agi debebunl omnia , et in specie nemini , nisi episcopo, ibidem sulTragium ferre liceat. Ex quo patet ante celebrationem illius , statim post faclam reunionem prœliminarem, opus esse, pro oranimoda cum Ronianensibus uniformitate , et reconciliationis faclaî assecuratione , ut sua Sanctilas omnes et singulos Protestantium superinlendenles pro veris episcopis conlirmet et agnoscat, qui unà cum Romanie Ecclesiœ episcopis ad générale lioc Concilium citari , et in eodem, non ut pars, sed unà cum Romano-Gatholicis episcopis ut compétentes judices sedere et liberum suffragium ferre debebunt.

5" Taie Goncilium pro fundamento et norraft habeat Scripturam sacram canonicam Veleris et Novi Testamenli, consensumque veteris et priscœ Ecclesiai ad minimum priorum quinque Sicculorum , consensum etiam hodiernarum sediura patriarchaliura , in quantum is pro lemporum ratione haberi jam poteril.

6° In lali Concilio disputare debebunt doctores , decisionem facere episcopi, per pluritatem votorum, ita tamen ut pr;e primis observelur pra^clarum sancti Augustini monilum, ex ejus libro contra Epislùlam Fundamenti, cap. i. « Ex parte utrâque » deponalur omnis arrogantia : nemo dicat se jam » invenisse verilalem : sic illa quœratur, quasi nes- » ciatur ab utrisque. Ita enim diligenter et concor- » diter qu^ri poterit, si nullà temerarià prœsump- » lione inventa et cognita esse credalur. »

7» Finito Concilio, post publicatos canones, utraque pars in factis decisionibus acquiescere teneatur : qui secus faxit , pœnas luat canonibus definilas.

CONCLUSIO.

liis prœmissis, sequitur demonstratio theorematis initie positi.

Si summus Pontifex Prolestantibus sex sua postulala prœliminariter largiri velit et possit :

Si in conventu imperatorio, primas classis controversia', qu:c in modum lo(iuendi recidunt, terminabuntur :

Si in eodem conventu, quoadquœsliones secundœ classis, una Ecclesia intégra probabit illam sententiara quam alterius Ecclesiœ jjars amplectitur :

Si fpiaistioiies terli;e classis, vel adliibitis teniperamentis per arbitres, vel per decisionem Concilii generalis (incm sorliri poterunt :

Sequitur reunionem Pnilestantiuni cum Ecclesia Romano-Calholica.salvis ulriusque partis principiis, hypothesibus et existimatione, esse possibilem.

Sed verum est prius per ante probata;

Ergo et posterius : quod eral demoiistrandum.

Dciis aulem pacis cl solalii del nobis idiiisum sapcrc in alierutrum secundùin Jesum Chrisluin , uL unanimes uno ore honorificemus Dewn et Patrem Domini nolrl Jesu ClirinW.

Idem per Spirilum suum sancluin sanctificet nos in verilale sud. Sermo illius cerilas est. Amen. Scriptum Hanov. mense Nov. et Dec. lli'.H.