Sess. XXII, c. VI
ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE
rationem. Neque Grœci , qiiibus de commixtis spcciebus nuUam lilem movenl, magis annunlianl dominicam niorlem corpusque à sanguine separaUini quàm nos; neque EcclesiaCalholica allerius specici sumplionem ex conlemiilu oniillil, quippe quam et probat in Grœcis sibi communicanlibus et Lalinis eliam piè atque humili aniino pelentibus sœpe concessit. Neque statim indixil plebi ut à sacro sanguine abstineret, sed ultro abstinenteni irrcverentiœ ac sacri cruoris pcr populares impetus ellundendi meta laudans , ultroneam consuetudineiii post aliquot sœcula legis loco esse voluit : quo eliam ritu mersionem in Baptismo sublatam nerainem eruditum latet. Neque Lulherani ab initio rem urgebanl, atque omnino constat diutissime lotiusque adeo quindecim vel viginli eoque amplius annis post Lutheranam reformationem initam, sub un;\ specie ! in eâcommunicatum fuisse, neque proptercaquemquam à comniunione ac sacra Ghristi mensà fuisse proliibiluin. Quin ipse Lutberus communionem sub uni vel utràque specie, inter indilTerentia, qualis erat sacri sibi per manum tactio; imôverô inter rcs nihiii niemorabat'; quod postea, exacerbatis animis, plebis potiùs studio quàm magistrorum arbitrio crimini versum fuit. Id ergo vult Ecclesia ut pétant , non arripiant, ne piam raatrem accusare et Sacramentorum ritus licentiùs quàm religiosiiis rautare sinantur.
Ahtjculus IX. — De altis quinqvc Sacramenlis , ac priinùm de Pœnitentid et Absolullone.
LXXXIL Absolulio verum Sacramentum ; Confessio August. ApoLogia : de parlibus Pœnitenliœ ac prœsertim de contrilione nulla difJicuUas. — De absoiutione privatà in Confessione Auguslanà traditur^, quod relinenda sit; et in antiquis editionibus legitur : « Damnant Novalianos, qui noiebant » absolvere eos qui lapsi post Baptismum redcant » ad Pœnitentiam. » Apologia verô : Absolulio, » inquil, propriè dici polest sacramentum Pœnilen- » tiœ. » Gapite verô de numéro et usu sacramentorum, postea quàm sacramentorum propriè diclorum delinilionem atlulit, ut sint ritus à Deo mandall addilâ promissiove graliœ, subdil : « Verè igitur » sacramenla sunl Baptismus, Gcena Domini, Abso- » lutio, qua; est sacramentum Po3nitcntiœ; nam hi » ritus habent mandalum Dei et promissionem » gratiœ quae est propria Novi Testament!^; » quois nibil est clarius. Quin etiam inter errores recensetur, « quod potestas clavium valeat ad remissionem » peccatorum non coram Deo sed coram Ecclesia; » quod potestale clavium non remittantur peccata 1) coram Deo''. »
Neque refugiunt in eodem Pœnitenliai sacramento très pœnitentis actus, qui sunt contritio, confcssio, satisfactio.
Et conlritionem quidem Gonfessio Augustana inter parles pœnitenliaj reponit. Sanô contritionem vocal, terrores conscienliœ incussos agnito peccato'. Neque quis rejicial dolorem de peccatis , cum spe veniœ, bono proposilo, vilœque anleaclaî odio ac deleslatione; aul uUum est dubium quin sint actus boni ac necessarii , dicenle Domino : Pœnitenliam agite ac resipiscat unusquisque vestrûm.
1. Ep. ad Casp. Oust. Form. Miss., an 1523. — 2. A.rt. xi.— 3. P. 200 et seq., cap de Pœnit. — 4. Idem, p. 164. —5. Art. xii.
LXXXIIL Gonfessio et absolulio peccatorum probata Lutheranis. — De confessione in arliculis Smalcaldicis : Nequnquam in Ecclesia confessio et absolulio abolenda est'. Quod autem enunieralio delictorum in Confessione Augustana rejici videalur, idée fit, quod sit itnpossibilis juxta Psalmum : DELicTA QUIS 1NTELLIG1T-? Sed buuc nodum solvil Catechisraus minorin Concordiœ libre inter aulbenlicos libres edilus, ubi bœc leguntur : « Coram Deo » omnium peccatorum reos non sistere debemus; » coram ministro autem debemus lanlùm ea pec- » cala conlileri quaj nobis cognila sunl, et quœ in » corde sentimus'. » Subdil : « Denique interroget » conlitentem, num meam remissionem credis esse » Dei remissionem? atTirmanti et credenti dicat : » Fiat tibi sicut credis; et ego ex mandalo Domini » nostri Jesu Chrisli remitto libi tua peccata, in » nomine Patris , elc*. »
LXXXIV. Satisfactio quoque probnta. — Cerlura est Protestantes à salisfuctionis doctrinà ideo maxime abhorrere , quia unus Christus pro nobis satisfacere potuit; quod de plenà et exaclâ satisfactione verissimum , neque unquam à Calholicis ignoratum. Non est autem conseclaneum ut si Ghristiani non sunl solvendo pares, ideo ncc se leneri putent ut pro suâ facultaculà Christum imilenlur, dentque id quod babeant de ejus largitate , affligenles animas suas, in luctu, in sacco, in cinere, ac peccata sua eieemosynis redimentes, oITerentes denique, more Patrum à primis usque sœculis, qualoscumquesuas salisfactiones in Ghristi nomine valiluras ac per eum acceptabilcs; ut supra diximus', ex Trid. Synodo sess. xiv. Quare nec satisfactio reclè intellecla displiceat, cùm dicat Apologia^ : « Opéra el afllicliones merentur non » justificationem, sed alla prœmia. » De eleemosynâ verô, qua? vel prœcipua inler illa salisfacloria opéra recensetur : « Concedamus et hoc, inquiunl', » quod eleemosynaî mereantur mulla benelicia Dei, » mitigent pœnas, quod mereantur ut defendamur » in periculis peccatorum et morlis; » qute sanè eo pertinent ut, rejectâ safîs/actionis , quam universa anliquitas admisil , voce, lamen rem ipsam admitlanl.
Articdlus X. — De quatuor reliquis Sacramenlis.
LXXXV. Ordo Apologiœ propriè Sacramentum , Confirmalio , Unclio, anliqui ritus. — En igitur jam tria sacraraenta eaquo propriè dicta, Baptismus , Cœna, Absolulio, quœ est Pœnitenliœ Sacramentum,. Addatur et quartum : « Si Ordo de mi- » nislerio verbi inlelligatur, haud gravatim vocave- » rimus Ordinem sacramentum; nam ministerium » verbi habel mandalum Dei , et habet raagnificas » promissiones*. »
De ritu ordinandi nulla crit diflîcullas, cùm vir clarissinuis in quinlo poslulato, unione quidem prœliminari factà, nullam velil esse quœslionem quin ordinationes more Komano lieri debeant. Non ergo improbatus ordinandi ritus , quem , faclâ unione, relinendum censet.
Gonfirmationem sanè et Extreraam Unctionera fatentur esse « ritus acceptes à Patribus , non la-
1. Art. vin de Confess. — 2. Confess. Aug., art. xii. — 3. Pag. 37S. — 4. Pag. i&O. — h. N. 12 — 6. Respons. nd arg.,pag. 136. — 7. Idem ,pag. 117. — S. Apol., idem, pag. 201.
l'UO.IKT DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES
« incn nccessarios ad salulem; quia non habent » niandalum , aut claram promissioncm gratia;'. » Nemo laiiien negaverit sic acceptas à Palribus, ut et à Scripturâ dcducerenl : Gonrirniatioiiem quidcni ab illa apostoiicà manùs iiniiosilione, quA Siiii'iluiii sanclum Iradercnl; sacraiii vei'ù Unctioncm iiillrniuruiu, quani eaîremam vocant , ab ipsis Jacobi verbis''', qui bujus sacramenli presbyleros assigiict ministros, ritum in uncliuneni cum oralione conjunctam , promissioncm aulem remissionem peccalorum , quaî promissio non nisi à Ghristi instituto iirollscisci (jucat, Jacobo hiijus institutionis ac promissionis tanlùm interprète. Sic etiam Apostoli impositione manùs nihil aliud tradebant credentibus nisi ipsum à Cliristo promissum Spiritum, quo ad prolitendum Evangelium, virtute al) alto induli , llrmarentur.
De Malrimonio Apologia sic decernit : habel mandalum Dei : habel promlssiones^. Quod aulem atlribuil eas \noiu\ss\ûnes quœ mag is pertineant advitam curpnralem , absit ut neget alias potiores ad progiguendùs educandosque Dei lilios et hœredes futures, ac sanctilicandam eani corporum animorumque conjunctionem, quae in Chrislo et Ecclesia magnum sacramentum sit , à Deo quideni instilutum, sed à Christo Dei Filio restitutum ad prioreni l'urmam; unde etiam inter christiana sacraraenta cum Baptismo recensitum anliquitas credidit, ut tradit Augustinus*, sicut praidiximus'^.
LXXXVI. Sacramenla scplem non ejusdem necessitatis : de hoc sacro sepletiario ex vLro clarissimo facile componi polest. — Ergo, enumeratione fact;V, septem lanliim computamus sacres à Deo Christoque constitutos ritus, et signa divinis firmata promissionibus; neque propterea necesse est haec omnia Sacramenta ejusdem necessilatis esse, ciim nec Eucharistia paris cum Baptismo necessitatis habealur. Omnino enim suiïicit divina institutio atque promissio. Neque immérité vir doctus liane controversiam inter eas reccnset, quœ, verbis inlellectis, non modo emolliri , sed etiam conciliari possit. Atque bœc de Sacramentis , in quibus pertractantis maxiraascontroversias ex ipsis Lutheranorum libris syrabolicis compositas videmus.
CAPUT TERTIUM
De cultu et ritibus.
Articulus rniML's. — De cultu et invocatione Sanctorum.
LXXXVII. A viro clarissimo composilus : nec nisi sprdd anliquilale rnjiciendus. — De hoc articulo nullam aliam con(;ilialionem qu.'csiverim quàm eam quœ à viro clarissimo proposita est lilulo de invocatione Sanctorum, annolalis ils quœ eum in locum observavimus". Caiterum eà de re nulla potesl esse controversia, postquam vir doctissimus et Luthcraui asquiores atque erudiliores in quarti et quinli sa;culi doclrinam consenserunt; de quorum SMiculurum doctrinà et praxi circa invocalionem Saiiclorum et reliquiaruni cultum, allestantibus ipsis Ket'ormatis quos vocant, Dalla;o imprimis libro
1. Apol., idem , p. 201. - 2. Jac. v. H. — 3. Idem , pag. 20>. — 4 De nupt. et concup., lib. i , n. 11, (. x, col. 285. — 5. Sup., n. 22.
6. Vido hanc quœstionem plenilis et luculentitis digestam in dissertationo mux in sâijueati vuluinÎDe odondà, cui titulus est ; Ifc profesioribus, etc., part, ii, c. iir, art, 1.
eain in rem cdito, aliis consenticntibus, pridem constiiit, toique hujus rei in illà antiquitate exempla suppelunt, ut nulla dubilatio superesse possit.
AimcuLUs II. — De cultu Imarjinum.
LXXXVIII. De imaginibus Lulheri ac Lutheranorum scnlenlia, ac viri clarissimi doctrinà septimœ Synodo ac Tridenlinœ concinens. — Multis ralionibus Lullierus Lulheranicjuc contra Calvinistas evicerunt prieceptum illud Decalogi : Non faciès tibi sculptile, etc., adversùseos conditum qui ex idolis deos iaciunt; unde niulti eorum ipsiusque Lutheri libri adversùs imaginum confraclores, deque imaginibus etiam in teniplo retinendis memoriœ causa, quai jam pars honoris. Et quidem omnis cullùs ratio inde proticiscitur, quod imagines, viro docto interprète, tanquam visibile et in oculos recurrens instrumeutum adhibenlur quo Christi aut cœlestium rerum memoriam, deiiide per memoriam pios all'ectus excitent, qui semel in animo orti , per interiores actus innoxiè se prodant. Placet ad prohibendos excessus viri docti doctrinà, decretis Tridentinis consona', quod imaginibus nulla credalur inesse divinitas tel virtus propter quam sint calendes. Addalur et illud ex se[)tini;i Synodo : Imaginis honor ad primitivum transit-, et illud ex beato Leontio in eâdein Synodo^ : « In quàcumque » salutatione vel adoratione inlentio exquirenda; i> cil m ergo videris Christianos adorare crucem, » scito quod crucifixo Christo adorationem ollerunl » et non ligiio. Deletà enim figura separatisque » lignis, projiciunt et incendunt. Itaque ad imagi- )) nem quidem corpore inclinamur, in archétype » autem mente et intentione dellxi, figuras honora- » mus, salutamus, atque lionoriQcè adoramus, ut- » pote per picturam suam ad ipsum principale, » ejusque recordationem attrahere nos valentes. » Quae et elucidationis gratià protulimus, ac ne septima Synodus in Oriente juxta atque Occidente suscepta, expravo intellectu amplius infametur.
Articulus III.
De oratione atque oblatione pro mortuis , et Purgatorio.
LXXXIX. Viri clarissimi consensus : Apologiœ loci, in quibus Aerii hœresis , Epiphanius et avtiquœ liturgiœ laudanlur. — Audiatur Apologia Gonl'essionis Augustana; à viro clarissimo citata in testimoniura : quod allegant Patres de oblatione pro mortuis quam nos non prohibemus^; et infrà : Epiphanius citatur memorans/leriM?» sensissequàd orationes pro mortuis sunt inutiles; neque nos Aerio patrocinamur. Ergo precaliones eas fateantur necesse est utiles esse iis pro quibus fiunt; quam utililatem si negaverint ac rejicercnt, profectô contra prol'essionem suam lam claram Aerio palrocinabuntur. Id enim est quod Epiphanius in Aerio reprehendit. Sin autem orationem quidem probemus pro mortuis, oblationcm vero improbemus, pars esset erroris Aerii quem Apologia cum Epiphaiiio et antiquis rejicit. Damnât enim Epijihanius Aerium dicenlem : Quœ ratio est post obitum mortuorum nomina appellare'' ; ubi perspicuum est allegari ritum, teste Augustino, in universâ Eccle-
1. Sess. XXV, de invoc, etc. — 2. Act. vn , Lalb., tom. vu, col. 555. — 3. Act. IV. Idem, l. 235 et if^. — 4. Apol., cap. de vocub. Miss., pag. 274, 275. — 5. Hcer. 75, tom. i, pug. «04 et seq.
ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE
siâ frequentatum ul pro mortuis, in sacrificio cum suo loco commemorantur, orelur, ac pro ipsis quoque id offerri commemorelur ' . Uiide ideii Auguslinus Aerii tueresim ex Epiphanio sic rel'erl : Orare vel offerre pro mortuis non oportere^. Addil Epiphanius ; Cœlerùm quœ pro moriuis concipiunlur preces ipsis utiles sunt^. Ne iiiane sulTragium vivisque non mortuis profulurura suspicemur, lirmal Augustinus eodera loco dicens : « Ûralionibus verô » sanclae Ecclesiœ et sacritlcio salulari non est ara- » bigendum mortuosadjuvari : non est dubilandum » prodesse defunctis pro quibus orationes ad Deum » non inaniter allegantur. » Favent liturgiae Graecorum in Apologià laudatae'*, ubi base legunlur, ûdeUum defunclorura nominibus appellatis : Pro salule et remissione peccatorum servi Dei N. pro requie et remissione animce servi lui N. Favet et Cyrillus, antiquissiinus Liturgia3 interpres , dum pro Patribus quidem, Prophetis , Apostolis , Martyribus , hoc est, pro eorum memorid offerri teslatur, ut eorum, inquit^, precibus Deus preces no'itras audiat. Cœterùm et id addit : esse alios « pro qui- » bus oretur, eô quod certô credatur eorum animas « plurimùm sublevari factis precalionibus in sacri- » licio quod est super altari, oblatoque Christo ad » eis nobisque irapetrandam misericordiam. » Favent in Patribus ejusmodi ioci innumerabiles omnibus noti. Hic autem liturgias commemorari oportebat, eô quod in Apologià laudarenlur, cùm certum sit in lis, quotquot sunt, duplicem Institui mortuorum memoriam; aliorum quorum adjuvari precibus , aliorum quibus misericordiam irnperliri supplicetur, ejusque rei gralià ofTeratur sacriliciura, quà de re jam diximus^. His aulem constitutis, vacabil omnis de Purgatorio controversia; de quo quippe Tridenlina Synodus nihil aliud edixerit quàm « et illud esse, animasque ibi detentas fide- » lium sutTragiis, polissimum verô acceptabili alta- » ris sacrificio juvari. »
Abticdlus IV. — De Volis monasticis.
XG. Apologice insignis locus. — De his transacla res est , cùm monaclialùs summam , dempto castitatis voto vir dodus approbet, et suis probari, imô et usurpari doceat. De castitate autem ex Apologià nulla difTicultas, cùm in eâ laudentur, sanctisque accenseantur, Autonius , Bernardus , Dominicus , Franciscus-, qui profectô et castitatera voverunt ipsi, et suis ut voverent auctores exliterunt. De Bernardo, Dominico et Francisco constat, Anlohii autem et subsecuto lempore, quod nos votum vocamus , illi propositum plerumque appellabant , à quo resiiire, pedeinque rétro rel'erre piaculum esset pari omnium senteritià, ut res ipsa docuit.
Cœlerùm cùm sit liberura amplecti monachatum, non est cur quisquam ejus rei gratiâ unitatem abrumpat. Ad cam autem rem probalionem requiri magnam, et fortasse majorem quàm adhiberi soleat, ultro contilemur. Illud etiam observari placet, si ex Apologiœ decretis non modo Antonius, verùm eliam Bernardus, Dominicus, Franciscus, pro sanclis viris habeanlur, qui et Deiparam Virginem ac Sanctos
