CAPUT QUARTUM

De fidei firmandx mediis.

Articulcs prlmus. — De Scripturâ et Tradilionem.

XGL Vulgata cœteris latinis editionibus mérita prœlata : tradilio asserta viro clarissimo et Lutheranis moderatioribus. — Vulgata versio, sancti Hieronymi nomine commendala , et lot sœculorum usu consecrata, es viri doctissimi et Gatbolicorum placitis, imô verô et Concilii Tridentini verbis', ita pro aulhenticâ habetur, cœlerisque latinis quœ circumferuntur editionibus prœfertur, ut nec textui original! nec antiquis versionibus, in Ecclesià sive oriental! , sive occidental! receptis et usitatis sua detrahatur veritas et auctoritas, sed usus regatur apud nos, certumque omnino sit eâ versione ad fldei morumque doctrinam asserendam , sacri lextùs à Deo inspirât! reprœsentari subslaiitiam et vim, quod sutTicit. Neque litigandum videtur deTradilionibus, cùm viros doctissimos juxta alque candidissiraos lestes liabeamus, eam « Protestantium nioderatio- » rum esse sententiam , non solùm ipsam sacram » Scripturam nos Tradition! debere, sed etiam ge- » nuinum et orthodoxum Scripturœ sensum et mulla » alla ex Tradilione duntaxat esse cognoscibiiia : » quœ ex sequentibus lirmabunlur.

XGIL De fundamentalibus articulis. — Sanè hic à viro doctissimo necessariô poslulandum, ut explicet reslrictionem illam suam de articulis tanlùm fundamentalibus ex Tradilione interpretandis". Quos enim appellaverit fundamenlales arliculos? an illos duodecim in Symbolo aposlolico, sive in tribus quœ vocant Symbolis recensilos? parum nostris controversiis terminandis tradilio prollceret, cùm de illis articulis nuUam lilem habeamus. Vull autem vir doctissimus ad noslras quoque conlroversias terminandas Traditionem adhiberi interprelem et ducem, ut mox videbimus^. Non ergo Traditionis auctoritas ad solos illos l'undanientales arliculos restringenda est.

Articulus II. — De Eccksice et Conciliorum generalium infallihilitale.

XCin. Viri doctissimi de Ecclesiœ infallibililate sententia circa quosvis arliculos. — Ecclesiam esse infaiUibilem vir doctus agnoscere videlur his verbis : « Taie Gonciliura, quod ad nostras controver- » sias suprerao et irretraclabili judicio decidendas » convocandum proponitur, pro fundamento et » normà habeal Scripturam sacram canonicam ve- » teris et Novi Testamenti , consensumque Veteris « Ecclesiœ, ad minimum quinque priorum sœcu- » lorum , consensum etiam hodiernarum sedium » patriarchalium, in quantum is pro ratlone tem- » porum haberi poterit^ » Unde existit argumentalio luce clarior ; quod pro normà fuudamentoque decidendarum lidei quœslionum habetur, illud profectô necesse est certœ et infallibilis auclorilalis esse : atqui consensus Ecclesiœ nec modo veteris,

1. Sess. IV. — 2. nd. sup., n. 10. — 3. Art. seq. — 4. TU. Conc. condit. 5,

il4

riiOJET DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES

sed cliam hodiernœ ac palriarchalium hodiernarum xediwn pro normd fundamenloque habeLur decideiulariiin lidci quœslionum : crgo illc consensus certaî alquc iiirallil)ilis auclorilatis est. l'orro ille consensus f^mdamcnto ac normo' loco ponitur, non sûliun ad decidciidas qu;estiones circa prœcipuos illos ac fundamenlales articulos, de quibus nulla lis est, vcriini etiam ad omnes noslras con- Irovcrsias dirimendas : ergo ille consensus habendus esl infallibilis ac cerlaî auctoritalis , non lanlùm circa illos i'undanientales arliculos, sed etiam circa omnes illos, qui quocumque modo, ad sacramenta, ad cullura, ad veram pietalem salularémquc doctrinam , atque omnino ad salutem pertineanl.

XGIV. Conciliorum quoque w fallibilitas ex viri darissimi decrelis. — Neque lantùm Ecclesia ipsa 60 modo sil infallibilis, sed etiam Concilium illam légitimé reprœsentans; cùm vir doctissimus lali Concilio nostras controversias, quotquot sunt,. reservel judicandas, lam cerlo judicio ut ab ejus judicii auctorilate recedere nemini liceal', et quicumque recesserit canonum ultioni subjaceat; hoc est, sil analhcma ac pro ethnico et publicano habeatur, ut suprà diximus^.

XCV. Ed de rc Confess. August. et Apologiœ concors seiUentin. — Neque vero hœc snnt viri clarissimi, ut modeste prol'ert, privatœ cogitationes; verùm etiam ipsius Confessionis Auguslanœ et Apologiaî^ ; cùm assidue provocenl ad vcterem Ecclesiam , inio etiam, su;\ doctrinà exposità, diserte dicant : « Hœc summa sit doclrinœ quœ in Ecclesiis 1) nostris traditur, et consentaneam esse judicamus » propheticte et apostolicœ Scripturœ et Gatholicœ » Ecclesise, postremo etiam Écclesiaj Romana;, » quatenus ex probatis auctoribus nota sit; non » enim aspernaraur consensum Gatholicœ Eccle- » siae. » Memorandumque illud imprimis : « Non » enim adducti pravà cupiditate, sed coacti aucto- B ritate verbi Dei et veteris Ecclesiœ, aniplexi Il sumus hanc doctrinam. » Sic Confessio Augustana art. xxi, et luculentissimè in primis editionibus. In libro verù Concordiœ, p. 20, nonnulla detracta sunt; illud scilicct quod coacti sint auctorilate verbi Dei et veteris Ecclesiœ'' : quasi vererenlur de EcclesiA fortiùs et magnificentiùs dicere quàm par esset. Eamdem de Ecclesiee certà auctoritate doctrinam, sanè in responsione ad argumenta, Apologia tolies inculcat, ut in locis referendis frustra operam coUocemus. Hœc si non inaniter proferuiilur, ccrto documento sunt, viri doctissimi alioruniquc moderatiorum ad veterem Ecclesiam provocaiitium cogitationes, ex inlimo Augustan.-B Confessionis atque Apologiœ sensu esse depromptas'.

Articl'll's III. — De conciliorum generalium auctoritate speciatim.

XCVI. .Von eut incertum infallibilitatis subjectum. (Juodiinm Cuncilium pro œcumenico habeatur. — Protestantes catholicis vitio soient vertere quod cùm Ecclesiœ infallibilitatem agnoscant, de hujus infallilHliiatis sulijoclo nihil certi habeant, cùm

1. Tit. Conc. conilil.,ù. — 2. Sup., n. 16. — 3. Cûilfes. August. Conclus. — -1. /if.t;». ad object,, jiag, 171, etc. — 5. Resp, ad obji-et., p ■ Ul, Hâ, 14U, etc.

pars in Papa etiam solo, pars in Gonciliis œcumenicis , pars in Ecclesia toto orbe dilïusà infallibilitatem coUocent. Horum crgo gratii'i nobis fœdum incerti animi vitium atque apertam rc[iugnantiam objiciunt. Neque animadverlere volunt, eas sentenlias , quas répugnantes putant, communi omnibus dograate ac veritate niti. Qui enim Papara vel solum putant esse infallibilem, quanto magis cùm Synodum consentientcm habeat; si vero Synodum, quanto magis Ecclesiam, quam ipsa Synodus reprœsental? Aperta ergo calumnia sit, quod nos Catholici de infallibilitatis subjccto nihil certi habeamus, cùm pro indubitato apud nos habeatur, et Ecclesiam Catholicam, et Concilium eani reprœsentans infallibilitate gaudere; concilium autem legitimum illud sit , cui tota Ecclesia et pro œcumenico se gerenti communicet, et rébus dijudicatis adhœrescendum sentiat; ut Concilii auctoritas ipsà Ecclesiœ universœ auctoritate et consensione constet; imô vero ipsissima sit Gatholicœ Ecclesiœ auctoritas. XCVII. De conciliorum et Ecclesiœ infallibilitate loci Concilii V, Cœlestini Papœ i7i Concilio Ul , S. August. S. Cypriani, ac denique ipsius Confessionis Augustanœ. — Taie ergo concilium pro infallibili habemus exemple majorum. Nara , ut ex multis pauca commemoremus , concilium quintum, à viro clarissimo inter illa recensitum quœ Protestantes adniittunt, collatione octavâ ad apostolici Concilii exemplar, seculorum Conciliorum auctoritatem exigit; et Cœlestinus Papa ad Ephesinam Synodum eamdem in sententiam scribit sic' : « Spiritus sancti testatur prœsentiam congregatio » Sacerdotum : » ac paulô posl : « Sanctum nam- » que est pro débita sibi veneratione Concilium, in » quo utique nunc Apostolorum frequenlissimœ » illius quam legimus congregationis aspicienda » reverentia sit. » Unde illud exislit pro Conciliorum auctoritate luculentum : « Nunquam his defuit » magisler quem receperunt prœdicandum : adfuil » his semper Dominus et magister, sed nec docentes » à suo doctore deserti sunt unquam; » ac denique illud : « Hœc ad omnes in commune Domini sacer- » dotes mandatœ prœdicationis cura pervenit; » quam Ejùstolam universa Synodus leclam comprobavit. Et ante illam , Auguslinus adversùs Gyprianum, quœstione de non rebaptizandis hœreticis pertraclatà : « Nec nos, inquit^, taie aliquid aude- » remus asserere, nisi universœ Ecclesiœ concor- » dissimà auctoritate firniati, cui ipse (Cyprianus) » sine dubio ccderet, si jam illo tempore qu;estionis » hujus veritas eliquata et declarata per plenarium » Concilium solidaretur. » Neque hœc imrnorito de Cypriano prœsumpsit, cujus de Novatiano ad Antonianum hœc sunt' : « Scias nos priuiùm nec solli- » citos esse debere quid doceat, cùm foris doceat : » quisquis ille est, et qualiscumque est Christianus » non est, qui in Christi Ecclesia non est. » Liceat et illud ejusdem Augustin! de Ecclesia adscribere : » Extra illam qui est, nec audit, nec videt; intra » eam qui est, nec surdus nec cœcus est''. » Quœ nos viro doctissimo, non ut ncscienti suggerimus, sed scienti et docto in mcnioriam reducimus. Atque ille (pio est doctior, eo intclligit certiùs eam fuisse

1. Conr. Eplies., part. II,act. n; Labbe , tom. m, cul. Cil rt seq. — 2. Lib. II. de Bapt., c. iv, n. 5, (. ix, col. US. — :i. Ci/p. Epist. LU, p. 7a. —4. In Psalm. xlvii, n. 7; tom.w, col. 4Ï0.

ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE

semper Synodorum generalium reverentiain , ut quœ judicassent , de iis rursus quEerere piaculi instar liaberetur, alque omnes Catholici prolalam senlenliam pro divino teslimonio susciperent. llorum igitiir exemplo et ipsa Confessio Auguslana ad œcumenicam Synodum appellabat, edilà praslalione ad Cœsarem', et altéra pars Protestanlium, qutc Argentinensem Confessionem simul edidit etoblulil ad Gaesarem, in suâ peroratione idem professa esl^. Consentiebant Catholici, et nunc vir quoque clarissimus eôdem nos provocat ut proferatur judicium cui ulrinque stetur; ut non jam de ipsius Cuncilii irretractabili auctoritate, sed de ejus conslitucndi oplimâ et légitima rations quœratur.

Articulds IV. — De Romano Pontifice.

XCVIIL Hic arliculus anliquorum Conciliorum aucloritatibus ac cocibus facile conlexlendus. — Fuluram Synodum, ad quam provucabat ulraque pars Protestanlium, à Pontifice Romano convocandam facile assenliebantur. Alque ipse Lulherus, anno 1537, edidil arliculos Smalcaldicos exhibendos Goncilio per Paulum III Mantuœ indicto et quocumque loco et lempore congregando; «cùm, » inquil', nobis quoque sperandum esset ut ad Con- » cilium etiam vocaremur, vel meluendum ne non » vocati damnaremur. » Ergo et hanc Synodum agnoscebat Lutlierus, in quâ causam diceret, licet à Papil convocandam et sub eo profectô congregandam. Neque eô minus in eodem convenlu se Papœ infensissimum prœbuit : neque tamen ausus esset abesse ab eà Synodo quam Papa congregaret. Sic ergo vir doctissimus nihil agit novi , dum quam proponit Synodum à Papa convocandam censet. Neque etiam aliquid agit novi, cùm Papam humaiio saltera et ecclesiastico jure episcoporum principem et antesignanum agnoscit; cùm Philippus Melanchton, unus Lullieranorum doctissimus ac moderalissinius, eum primatum in arliculis quoque Smalcaldicis suâ subscriptione agnoscendum duxeril^. Nos aulem à viro dodo ampliora speramus. Scit enim primatum eum, aut nullum, aut à Petro venientera agnosci oporlere, et in anliquis testiraoniis ulrumque conjungi. Sanè manifeslum est, in sanctà Chalcedonensi Synodo Paschasinum legatum aposlolicaî Sedis, rogatum à Palribus, hanc in Dioscorum protulisse senlenliam : « Sanclissimus archie- » piscopus magnœ et senioris Romœ Léo , unà eum » beatissimo Petro Apostolo, qui est pelra et cre- » pido Calholicœ Ecclesise et reclae fldei firmamen- » lura, nudavit Dioscorum episcopalùs dignitale^. » Atque huic primam Pelri noraine ferenli senlenliam, sexcenlorum episcoporum assensit Synodus; datàque Epistolà agnovit Leonem sibi , ut caput membris , prœfuisse'; ei se, ul capiti, prœbuisse consonantiam ; in eo exauditam Pétri rocem, ei vineœ cuslodiam à Sakatore commissam : unde eliam omnium Ecclesiarum archiepiscopum vocitabant. Nos aulem, si de primalu noslram sententiani ederemus.non aliis quàm ejus Concilii vocibus uleremur; Prœcinil Ephesina Synodus, eum in eam forraam pronunliaverit : sancla Synodus dixil :

1. Prœf. Conf. Aug. ad Cœs. — 2. Conf. quat. civil, in pérorât. SynC'tg. Conf. I" part. p. 199. — 3. In lib. Concord., pag 289. Prœf. ad art. Smalcald. — 4. In Conc, pag. 338. — 5. Conc. Chalc, act. m, iv ; Labbe , tom. iv. — 6. Idem, Relat, ad Léon., col. 833 et seq.

« Nos coacti per sacres Canones et Epistolam sancii » palris nostri et comrainistri Cœleslini,.... ad » hanc lugubrera senlenliam venimus', elc. » Quam senlenliam, rogante et applaudenle Goncilio, Philippus presbyter, Sedis apostolicœ legalus, firmavil bis verbis : « Nulli dubium quôd sanclus Petrus » Apostolorum caput et princeps, fideique columna « et Ecclesiee Catholicœ fundamenlum, à Domino » Salvalore claves regni accepit, qui ad hoc usque » tempus in suis successoribus vivit et judicium » exercet^. »

His ergo omnibus constat in cecumenicis Conciliis, iisque probalissirais. Romani Pontilîcis primatum ita recognitum, ut à Petro atque adeo à Christo venienlem. Idem in Synodis anliquissimis, Carthaginensi, Milevilanâ, Arausicanà secundà, inler authenlicas à viro clarissimo recensilis; quorum si gesta recolunlur, pro comperlo erit horura Conciliorum ad Romanum Ponlilicem acta esse perlala, quœ Pelri, id est, suâ à Petro deduclâ et in Petro inslitulâ, auctorilale firmarcl. His consona prolulimus in ipso inilio sexli sœculi Hormisdœ Papœ temporibus gesla', Pelrique primatum in successoribus eminentem, ubique terrarum, alque ab ipsâ specialim Ecclesiâ Orientali slabilitum. Addamus corollarii loco Menna; Patriarchœ Constanlinopolilani in Gonslanlinopolilanâ Synodo interloculionem, tolum hujus primalùs ollicium summâ brevitale complexum ; « Verë quud suarum erat parlium » aposlolica Sedes exequilur, dum Ecclesiarum » constjluta inviolata servat, quœ reclœ sunt fidei » défendit, ac peccanlibus veniam tribuit''. » En tria primœ Sedis munia eaque in Ecclesiâ Grœca œquè ac in Latinâ, exequi canones, lueri lidem , veniam indulgere resipiscentibus. Mulla eliam ei Sedi laudabilis Ecclesiarum consueludo delulit, quœ merilo ad illam divinam ac primitivam inslilu tionem accédèrent.

De infallibililate autem Romani Pontificis, aliisque ejusmodi etiam inter Calholicos controversis, hic conticescimus, cùm ea non pertinere ad fidei et communionis ecclesiasticœ ralionem, ut jam cœteros omittamus, Cardinalis Perronius et ipse Duvallius Romanœ auclorilalis defensor acerriinus, ac ne Gallos lanlùm commemoremus, imprimis Adrianus Florenlinus doclor Lovaniensis, mox Adrianus VI, ac fralres Wallemburgici, clarissima inler Germanos alque inler episcopos nomina , deraonslrarunt. Slel ergo priraalus jure divino conslitulus iis auctorilalibus, quas vir amplissimus, unà cuni moderatioribus Lulberanis veneratur.

Abticl'lus V. — Quid ergo agendum ex aniecedentibus. .Siimma dictorum de fuie.

XCIX. Articuli ex Confessione .iuijuslanâ et Apologiâ, viri clarissimi dictis et piœ anliquitatis certissimis placilis compoxili memoraniiir . — Cum prœcedeiite fitlei declaralione conslet prœcipuas controversias ex Concilii Tridentini decrelis, Confessionisque Auguslanœ, Apologiœ, aliisque Lulheranorum aclis aulhenlicis, et viri clarissimi doclis interpretalionibus esse composilas, ex his œslimari polest quid de aliis judicandum. Eumdem ergo virum clarissimum impense rogatum velim ut, quo

1. Conc. Ephes., act. i , tom. m, col. 533. — 2. Conc. Ep/ies., act. m. — 3. Sup., n. 53. — 4. Vid. hanc Syn.

PROJET UE REUNION ENTRE LES CATllULlUUES

est erga paccm studio, hune nclliuc laborem suscipiat, ipse articules coiificiat, quœ à nobis ailata sunt ordinct, seligat, conlraliat. Summà orgo dicloruni ha^c cril.

I» Nullum iii Synodo Tridcnlin:\ noduni , cujus non in eàdem Synodo solulioneni invcnianl : si Confessio Auguslanaejusque Apologia bonà llde consulantur, ditlicillima quœque compoiii, et ea fundamenta poni ô quibus noslra dogmata perspicuè deducantur. Nani justificationem Spiritui inlus opérant! tribuuiil, neque à regeneratione aul sanctilicatione dislinguunt.

Il" Bonorum operura post justilicationcm mérita probant.

III" Absolutionom et Ordinalionem inter Sacramenta habent : ab aliis Sacramentis recto intellectu non abhorrent.

IV" Lilurgiam Grœcam , in eâque panis et vini verara ac realem in corpus et sanguinem transniutationem laudant, concomilantiam probant : substantialia Sacramentorum distinguunt abaccessoriis sive accidentariis; neque oblationem ac sacrificium respuunt : oraliones pro mortuis adversus Aerium ut utiles admittunt, quo Purgatorii sunima continelur.

\'° P'idei quffistiones ad Concilia œcumenica roferunt; ab Ecclesià vetere, ab Ecclesiâ Galholicà Romani dissentire noiunt.

VI° Bernardum , Dominicum, Franciscum, Missam célébrantes, nec modo voventes continenliam, sed etiam omnia nostra sectantes, Sanctorum numéro reponunt.

VU" Si ex viri doctissimi decretis hodiernarum quoque patriarchalium scdium ratio habealur, secunda Nicœna Synodus recipietur, omnes fere controversias ipsa litiirgia decidet, Roniana lilurgia cum orientalibus liturgiis genuina restituetur, omnia probabunturquœ Latinis Grœcisque communia.

VIII" De Pap;\ lidem noslram , ex Concilioruni Ephesini et Chalccdonensis decretis utrique parti comniunibus , eorumque perspicuis verbis, facile conteximus. Idem inferimus ex Milevitani et Arausicani Goncilii probalissimis goslis.

IX° Si quarlum et quintum quoque sœculum veneremur ac pro norniâ habearaus, fatentibus Proleslantibus , de cultu reliquiarum et Sanctorum invocatione conslabit : Eucharistite sacrificium, idque pro mortuis obkilum agnoscemus.

X" Juslilicationis doclrinam Tridenlinœ conformem dabimus, ex comniunibus decretis, ex illis Ecilicet qua; adversijs Pelagianos in Gonciliis Garthaginensi , Milevilano alipie item Arausicano II, adversus Pelagianos definita sunt. Fidem nostram ex corum ac sancli Augustini verbis atque seulentiis contexlain agnoscent.

His addantur viri clarissimi de Transsubslanlialione , de sacrificio, de Sanctorum cultu, de iniaginibus, aliisque pacificœ ad luculentaï interprctaliones : jam si non omnia, certô summa confecta sunt.

G. Quœà l'rotestantibus poslulari, quœà Romano Pontifice aul à Cuncilio conccdi passe videantur. — Ex his ergo cdalur formula : subscribalur; jam lide constituia, scquentibus postulatis cum Sede apostoliccl pertractandis locus erit , posito discrimine inter civitates ac regiones in quibus nullus sedet

catholicus episcopus, ac sola viget Augustana Confessio et alias :

1° Ut in illis quidcm superintendentcs subscriptà formula suisque ad Ecclesiœ communionem adductis , à catliolicis cpiscopis, si idonei reperianlur, ritu catliolico in episcopos ordinentur, in aliis pro presbyteris consecrentur et catholico episcopo subsint.

Il" In eodem priore casu , ubi scilicet sola viget Confessio Augusiana nullique calholici episcopi sedcm obtinent, si ipsis ita videatur ac Romano Pontilici, consultis etiam Germanis ordinibus, novi episcopatus liant et ab antiquis sedibus distrahantur : ministri item in presbyteratum catholico ritu ordinentur et sub episcopo curati liant : iidem novi episcopatus catholico archiepiscopo tribuantur.

III" Novis episcopis ac presbyteris quàm optimè lleri poterit reditusassignentur : sedulô agaturcum Romano Pontilico ut de bonis ecclesiasticis lis nulli moveatur.

IV" Episcopi Gonfessionis Augustanœ, si qui sunt de quorum successione et ordinatione constiterit, reclam fidem professi, suc loco maneant; idem de presbyteris esto judicium.

V" Missœ solemnes ritu catholico, verbi divin! praîdicatione post leclum Evangelium pro more inlerjectà, celebrenlur, commendenlur, frequenlentur : in divinis ofTiciis vernacuUV linguà quaidam concinantur, postea quàm examinala et approbata fuerint : Scriptura in linguam vernaculam versa emendataque, ac delractis addilionibus, qualis est vocis illius solafides, elc, in ipsoPauli textu et aliœ ejusmodi, inter manus plebis maneat, publiée etiam legi possit destinatis horis.

VI° Gommunicaturi quicumque, ut id faciant in solemni Missà ac fidelium cœtu sedulo incitenlur : de hàc communione sœpe celcbrandA in eamque praxim inslilLiendâ vità plebs seriô doceatur : si dcsinl communicantes, haud minus Missa; fiant, ac celebrans ipse communicet; omnibus presbyteris eo ritu cclebrare liceat pietalis studio non quaîstu; ; neque presbyleri tolerentur quibus victùs ratio in > solà Missarum celebratione sit posita'.

VII° Novi episcopatus seu novaî parochiœ ne monachorum ac monialium cœtus cogantur admittere : ad eos amplectendos adhortationibus, castisque et castigatis ad sui instituti originalem ritum moribus, invilenlur.

VIII" A sanctorum ac reliquiarum atque iiuaginum cultu, supcrstiliosa quieque et ad lucrura composita, ex Goncilii Tridcntini placitis- atijue ibidem traditâ episcopis auctoritatc, arceantur.

1. In eo loco codicis quem sinceriorem et castigatioreni essô oomperimus, illustrisstmus Auctor queedam erasorat, et ad inargineiii haoo uolam pi-opriâ manu apposu-jrat : iVota ea quti: deletu sunt fuisse iniss't ad Mot. et Lrihn. Nos verO erasa à viro oculatissiiuo et prudeiilissimo , in contextum admittore noluiinus , rati niînirùm D. Bussuet in rooolendo hoc auo opère, qiiil erat inoderatione et modestiA , forsan timuisso no de gravioris momenti artioulis, inconsulto suinmo Pontiliee, cum Lutheranis transigeret. Verumtamen ne auis apud Protestantes queri possit inutiiatum à nobis fuisse codicem , et ut soiaiit ouines quanta fide, quaiiiqne diliv'euti codicum collatione adhibitâ hanc controv -rsiam ediderlinus, erasa verba bic reslilui et exhiberi curavinius. Illa aulHm bsec sunt : c Sacra Kueiiaristia veram fidem, juxla » prîeuedentes articulos , seinel professis , nullll nova cautinne sub » utriique specie tradatur : Saoramenti reveroutiïe consulatur.

» Superintendentibus ac ministris in episcopos ac prosbyteros » ex liujusmodi pacti torniulâ ordinatis, qiiandiu erunt supersti- » tes, sua conjugia rolinquantur ; ubi decesserint, CEelibos prœfi- » ciantur, multà probatione, œtate maturà. » i^Edit, Paris.) 2. Rcss. XXV, Jïe i7ivoc.,ftc.

ET LES- PROTESTANTS D'ALLEMAGNE

IX" Publicao preces, Missales, ac Rituales libri , Breviaria, Parisiensis, Rhemensis, Viennensis, Rupellensis, atque aliarum nobilissimarum EcclesiaruQi, Cluniacensis quoque Archimonasterii totiusque ejus Ordiiiis exemple, raeliorem in forraara componantur : dubia, suspecta, spuria, superstitiosa lollanlur; priscam pielalera omnia reduleant; denique, si lieri potest, œcunienicum Goncilium celebrelur reformaiidis moribus ac reliquis errantibus reducendis : releganlur quaî Tridentino Concilio, à Ferdlnando Cœsare , et Garolo nono cbristianissinio Rcge sunt proposita; eorum pro conditione temporum ac locorum ratio habeatur; cœtera ad reformationeiu necessaria maturo consilio dlgerantur.

Articulus VI. — De Concilia Tridentino.

CL Quod illud Concilium quoad fidem, ubique et in ipsd Gallid sine controversid receptum slt. — Operosissitnam Protestanlibus visam quœstionem de recipiendoConcilio Tridentino ultime loco ponimus. Ac primùm certum est eam Synodum in fidei rébus ab omnibus Gatliolicis pro œcumenicâ et irretractabili habitam.

Non desunt quiarbitrentur ab eâ senlentiâ procul abesse Gallos, stepe professes eam Synodum non esse in regno receptam; sed id intelligendum de selâ disciplina, de quà recipiendà, prepler diversas mOrum lecorumque rationes, illœs;\ dograatura lîde, sœpe variari contigil; non autem extendendum ad Drmam et irreformabilem lidei regulam. Innumerabilia acta exstant in ipso Goncilio et post Gonci- ' lium à regni erdinibus singillatim et universim, regia etiam aucteritate édita, quibus constat intercessiones, quœcumque factaî sunt, non spectare fidem, sed disciplinée ordineni, regni prœrogalivam, sive, ut aiunt, prœcedentiam , libertatem , slatum, illœsâ Goncilii doctrinà ac lide, cui episcopi Gallicani in Concilie absolutè subscripserunt , et post concilium adlia'serunt, adhaîrentque, summâ scholarum , erdinum , cœtuuni , lotius denique regni censensiene; ne quis adversùs concilium regni Gallicani aucteritate utatur.

Nihil ergo un(iuam ilet aut à Romane Pentifice , aut à quoquam unquam Gatholico, que Tridenlina de Tide décréta labefaclentur. Ne non exlingui schisma, sed majore impetu integrari incipiat, ut suprà diximus', una restât via, quam vir ipse doclissimus commonstravit, ut declarationis in modum omnia componantur.

CIL Quomodo Tridentinam Sijnodum admiltendavi propona7nus. Exempla Sijnodorum II, V, VI, VII, generaliutn; Toletanœ xiv. — Sanè Protestantes moderatiores illos, vireque clarissinio similes, jam Synode placabiliores esse opertet, pestea quàni ejus dogmata recto intellectu antiquaet sana visa sunt, ut coortaj dissensiones non tam in Synodum quàra in partium studia, crudis adhuc odiis, conjicienda videanlur. Que loco valeat illud Ililarii à nobis sœpe memoralum : « Potest homousion i> malè intelligi , demus operam ut bene intelliga- « tur-. » Denique eam Synodum, quam à se alienam putant, declarando, intelligendo, approbando suam faciant.

Multis sanè documenlis liquet Hispaniarum Ec-