I . De Synod., ii. 8S, col. I20i. — 2. -Y. 43, i
clesias orthodoxas certis irapedimentis ad sextam Synodum neque convenisse, neque vocatas fuisse. Quid ergo egerunt ciira ad eas à Leone II et Bénédicte II illa perlala est? nempe id; ut ejus Synodi « gesta synodica iterum examinatione décréta vel » cemmuni omnium Conciliorum (Hispanicorum 1) scilicel) judicio comprobula salubri etiam divul- » gatiene in agnitionem plebium transeant'. » Sic Synodum quam non noverant, suam esse fecerunt. Quo etiam rilu aliae Synodi ipsaque adee Gonstantinopolitana Synodus ab Occidentalibus adoptata, in secundi œcumenici nomen ac titulum crevit. Sic quintam Synodum, absque Sede apostolicà celebratam , eadem Sedes apostolicà probande fecit suam. Septimam quoque Synodum ab eâdem Sede apostolicà totàque Orientali Ecclesiâ confirmatam , post aliquot ditlîcultates verborum ac disciplinœ, potiiis quàm rerum ac degmatum, Gallicana quœ non interfuerat, et tota Occidentalis suscepit Ecclesiâ, quà censensiene ejus auctoritas ut in Oriente, ita toto in Occidente, eô usque invaluit, ut nunquam postea in dubium revocaretur.
cm. An iniqua Sijnodi sentenlia, quod à partibus adcersis lata videalur. — Et quidem Tridenlina Synodus apud œquos judices per sese valitura est. Quod autera passira Protestantes objiciunt Goncilium illud non esse œcunienicum, eo quod in illo cum catholicis episcepis ipsi non sederint judices, sed ab adversà parte latum sit judicium; huic profectô querelae si darelur locus, nulla unquam Concilia extitissent aut exlare possent; cùm necNicœna Synodus Novatianos ac Donatistas admiseril, neque unquam liœretici nisi à Catholicis judicari queant, neque qui ab Ecclesiâ secesserunt, nisi ab iis qui unitatem servant. Neque Lutherani , cùm Zuinglianes, faclis Synodis , condemnarent', eos assesseres habuere; nec œquitas sinebal à Gatholicâ Ecclesiâ haberi judices, eliam episcopes, Anglicos, Danices, Suecisos , aperta odia professes; quippe qui ab Ecclesiâ Remanà ut impià, ut idelolatricâ, ut antichristianâ recessissenl ; nedum Germaniae Proiestantis ministres aut superintendentes, qui ne quideiu essent episcopi; cùm solis episcepis locum in Synode deberi universa antiquitas et vir ipse dectissimus fateatur.
Sed hœc contentiosa oraittamus : accédant, discutiant, privatim examinent, œquas et cemmodas ex ipso Concilie repetitas declarationes admittant, acta sua symbolica conférant cum Synodi nostrœ decretis, paciticum et catholicum induant animum; sic Tridentinam Synodum sibi quoque haud œgrè œcumenicam facienl'.
GIV. De ejusdem Concilii anathematismis . — Video commoveri quesdam adversùs Tridentinos anathematismos , quasi Auguslana alifeque Protes-
1. Léon. II Epist. iv, v. Conc. Tolet. XIV. Can. iv, v. Labbe , tom. VI, col. U'49, etc., 1280, etc. —2. Vid. Lib . Concord. pass .
3. Pust h;ec verba, in hujus dissertatiooiâ eo'iice eraandatiore scriptuin let^iraus propriâ Episcopi MeldeDsis manu taie raandatuni ; Il ne faut point décrire le reste du cahier. Neque ille aperit quâ de causa, quove consilio ita factura esse voluerit. Cre . dimus quidera in anirao habuisse virura doctis;>imum , quae ad Leibniliuin de Conctiio Tridentino gallico idiomale acripserat , ea oinuia lacère latina . ut in hâc uuâ dissertalioûe celebriorum ProtestaDtium oinnes difficultates enodatas babereinus. Sed cùm hanc operam vir iliuslrissimus sive exâequi supersederit, sive umnino non susoeperit , nostri otfieii esse judicavitnus reliquam codicis partem inlactara relioquere, qute summara eorum oontinet qUEe in epistolis ad Leibûitium videre licet , parte secundà hujus collectiouis. [Edit. Paris.)
PROJET DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES
lantium Confessiones niiliores fucrint quai ubiiiiic inculccnt adversùs Aiiabaplislas, Pacraiiinnlai'ios , aliasque scclas, atqiie adversùs Roinanam Ecclesiaiii suuiii illud : damnant, rejiciunl, improhant , lanquam iinpium, abnminabiie, idololntricum, cxprobalâ cliaiu nobis ubique accrbissiinis verbis lutius EvangeMi Cbrislique adeo ipsius ignoranliA; qu;i: quàm imnieritô jaclata siiit œqui vident judiccs.
CV. Viri clarissimi I.eibn. quœslio ex anledlclis aolvitur. — Ex bis perspicere polesl vir clarissiinus Leibniz quàm facilis sil solulio quœslionis, in quà summam ipsam difTiciiltalis reponit : « Ulrùm » nompe qui ita sunl alTecli, ut Ecclesi;c judicio se » subniittant, co sint hœretici, quôd certi cujusdani » Conciiii recusandi idoneas rationes habere se pu- « tent : et cùni lalisqueslio facti sit, an non eo loco » sint apud Deum, et in foro poli, ut aiunt, ac si » illa Ecclesiœ definitio non esset édita, quia non » sunt pertinaces'. « His enim ipse verbis quœstioneni proponit, data ad clarissimum Pelissonium epislolà, 3 jul. 1693, subdilque : « Patres Basi- » leenses haud alio fundamento impulsos vider!, ut » ad condescensum suprà memoratum devenirent. » Quœ quidem quœstio duas habet parles : altéra est, utrùm qui ita alTectus, et sit pertinax et hœreticus, ad quam afTirraativè : altéra, utrum exemplo Conciiii Basileensis sublevari possil, ad quam négative respondemus.
Ac priraani quidem parlera ul demonslremus, staluimus primùm perlinacem haberi eum in ncgolio Odei , qui suo judicio invincibiliter adhœrel, poslposilo Ecclesiaî universœ judicio : hœreticum verô qui eo modo sensuque est perlinax. Quo posito, aio eos de quibus agitur, anle omnia esse pertinaces; quia quanquam id prœferunl, se ita esse comparatos ut cccicsiastico judicio subsint, reverâ lamcn rofraganlur.
Nempe cam excusationem oblendunt, non Ecclesiae quidem universim, sed tanliim cerlis decausis, cerli cujusdani Conciiii à se detrectari auctorilalem atque senlenliam , qui sit error facli. Alqui ea excusatio mera est cavillatio. Quam enim causani adducunl hujus Synodi refellendœ, eâ causa omnem Synodum, quamcumque voluerint alque ulcumque voluerint, lequo jure abjicere possent. Nam profeclo id obtenderunt, hodieque obtendunt, ut vidimus, certam illam Synodum simul et judicis et advcrsarii suslinuisse partes, quod esset iniquissimum : alqui possibile non est alio jure agi, neque hœrelicos ab aliis judicari quàm à Calholicis; hoc est, ab lis quos adversarios habeant ; quod quidem si absonum judicalur, nec id (ieri potest ut ulbmi ecclesiaslicum judicium valcat, nisi adversà jiartc ullro conscntiente; quo une, uli prœdiximus, omnis Ecclesi.'n concidil auctoritas, neque ullus cunlumax, ullus hrereticus haberi aut decerni possit.
Quare nec id verum est quod erudilus Leibniz proRtolur, à se abjici tantiim unam certam Synodum. Pari enim jure necesse est abjici omnes Synodos, in quibus condemnali sunt illi quorum Protestantes sive Lutherani luenlur senlenliam, neque eorum causa aliter stare possit. Rejeclà enim licet aut suspensà ad eorum placilum Tridentinà Synode, facile tamcn intelligunt ab anleactis Synodis
1. Lett. '!■; M. Leihnitz à M. Péliss., du 1i juill. 1(392, inf. part. II.
conslilulam non modo realem illam quam ipsi adinilluiil praisenliarn , sed ctiam quam negant Transsubslaiiliationem , Sacrificium , idque pro morluis, Missasque privalas et communionem sub unà specic, primatuni Papa; jure divino, Purgatorium, cullumque Sanctorum atque imaginum, bo- , norumque 0|)erura merila, aliaque omnia iii quibus | noslrœ versanlur conlroversiœ. Quare in apertè petunl, non modo ut Tridentinà Synodus, sed etiam omnes illaî quœ à mille annis habilœ sunt, suspendanlur, quanlàvis christiani orbis consensione gaudeant : neque alià de causa quàm quôd ab adversariis prolatum sit judicium. Quo admisse, primùm i ipse Berengarius reviviscet; neque Zuingliani, ul à Lulhero Lutheranisque factum est, rei judicala; auctoritate premi possinl, eôque minus valitura est apud illos hœrelicos Ecclesiœ sentenlia, quôd in cà delinitam unà cum reali prœsentià Transsubstantialionem Lutherani rejiciunl, rescisso ex eà parle ecclesiastico judicio, tolius orbis licet consensione firmalo. Neque eo loco res slabunl; semel enim emolâ Ecclesiœ aucloritale , novi Pelagiani , nevi Ariani, novi Nesloriani adversùs Ephesinum et Chalcedonense, alque aliud qualecumque judicium pari jure censurgent, omnesque hœrelici ab omni condemnatione solventur, si id tanlùm edixerint se ab adversariis cendemnalos fuisse.
Ilaque nec illud valet quod ail clarissimus Leibniz, hanc quidem unius facti esse quœstionem; cùm enim ex eo faclo, quod vocanl , oumis ecclesiaslicorum judiciorum ratio pendeat , nihil est quod ad censtabilienilam Tidem pcrlineat magis. Ac si hœc pro facli quœslione habealur, erit item facti queslio ulrùm in terris vera aliqua Ecclesia sit, aut quœnam illa sil; neque enim hoc minus facli erit, quàm illud quod oblendunt. Tum si ad evitandam perlinaciaî-notam, id sulTicere pulanl, ut universim faleanlur se Ecclesiœ esse subjeclos, licet aut quœ illa sit, aut ubi sit nesciant , nempe id superest, ut nullus jam perlinax, nuUus hœrelicus habeatur, certusque aditus paleat ad eam quam vocant religienum indilTerenliam; quod item edicitur si dixeris : voie quidem Concilie me esse subditum , sed cui, non liquet. Construalur enim quàm eplima videbilur ratione Concilium; tamen nihil velabit quominus dicas eorum esse numéro quœcertis quidem de causis recusare possis, atque eam mcri facti esse quœslionem; quà causa et anleacla et seculura Concilia œquè convellunlur, neque ullo loco licebil consislere, cùm, quocumque hœseris, semper invenias ab adversariis judicalos adversarios, neque rem aliter fieri aut excogitari posse.
El in anleactis quidem sœculis, si totis mille annis ignoralum est ubi esset Ecclesia, quodve esset Icgilimum Concilium, el an nullum ejusmedi aut fuerit, aut esse poluerit , nihil erit caus;e cur non ad alliera tempera procédai lluctuatio-, caducaquc sint omnia. De seculuris verô Conciliis idem erit judicium , cùm nulla unquam ratio allegari pessit, cur illud, cui te vis esse subditum, poliori praj cœteris jure habealur, aut majori omnino consensione faclum. CalvinisUé, Anabaplistœ, Seciniani, une verbo, (|uolquol in Concilio non aderunt ul judices, se ab adversarià partes damnâtes vociferabuntur, lani(|uc incerlum relinquenl posleris hujus Conciiii slatum, quàm anlcriorum fuisse Protestantes con-
lendunl.Summa : vel hoc Concilium erit infallibile; cur ergo non eodem jure cœtera'? vel non erit; quœ ergo huic major prae cœteris fides?
Quamobrem quisquis protitebitur se Ecclesiae esse subditum, seipsum dccipiel quoad eô deveneril, ut cerlâ lîde credat unam esse Ecclesiam firniis Christi proraissis ad omni errore tutara; in eâque proinde semper esse pastores, et judices lidei qusetionura, quos haud magis licet habere pro adversariis quàm Clirislum ipsum.
Jam qua-rimus an clarissimus Leibniz eique similes in eà sint senlentià, necne? Atqui in eâ quidem esse videntur, prolileri visi universniem Synodum, alque adeo illam quaî reprai'sentet Ecclesiam, esse infallibilem, cujus eliam judicio qualecumque futurum sit, slare se recipiant. Rursus autem ab eà senlenliâ abhorrere videntur; quippe qui eani sectentur Ecclesiam quae dogmacontrarium statuât, et concedi sibi velint anteactis saeculis mulla inutiiia vel falsa de fide édita esse décréta , unàque lilurâ mille annorum gesla deleri postulent, nuUà omnino causa, cur pluris sit illud quod pro fidei régula habere velle se tingunt.
Quid enim? an anteacta Concilia labefactari putant, quôd Papa convocante ac préside gesta sint, nuUis vocalis nisi suœ communionis episcopis? Atqui non aliam nova:! Synodo conditionem dicunt , neque alios ad eam nisi episcopos , eosque Romano Ponlilici reconciliatos convocant. An dicent anteactis Synodis non eamdem quam huic priEscriptam esse regulam? Atqui non aliam lîgunt quàm Scripluram, accedente consensu prœcedentis Ecclesiœ, neque demonstrare possunt aliam unquam fuisse proposilam. An dicent liberius futurum Concilium, eoquoddecisio facienda sit ad pluritalem votorura? Atqui nunquam aliter gestum fuisse constat. Itaque id unum erit in nova Synodo singulare , quod ad illud celebrandum apposila sit conditio ut litigantes quoque inter judices sedeant ; quo uno omnls ecclesiastici judicii ratio conturbetur.
Neque melior erit Protestantium conditio, si aliud causœ obtenderint, puta istud : in illo Concilio quod récusant, omnia pravis maiisque coilionibus esse gesta. Eâ enim ratione nihil agent, quàm ut, aliis verbis, hœrelicis omnibus suas excusaliones inviolatas relinquant; quippe cùm vicli nunquam non vocaturi sint pravorum coitionem aul conjurationem eam quâ condemnati sint, nec Dioscorila» ccssabunt Catholicos Chalcedonensi Synodo addictûs, Melchitas , hoc est, regiœ factionis sectatores dicere; Nesloriani obtendent adversiis Ephesinain Synodum, CyriUi ac Nestorii , sediumque Alexandrinaî ac Constantinopolitanœ contentiones, Sedem apostolicam in partium studia pertractam, ejusque adeo pra?valuisse aucturitatem, ut etiam Ephesina Synodus edixerit damnalum à se esse Nestorium Cœleslini Papa:» cogenlibus litteris. Quœ se audiantur, verum omnino erit nullum haberi posse legitimum et omni esceptione majus Concilium, et credituros omnes quidquid collibuerit.
Atque ut omnia noslra momenta in unum colligamus, simulque secundùm clarissimi Leibniz vota ad exactissiraam normam probationes exigamus; cùm viderimus Concilium quod solum et publicè pro œcumenico se gerat, ita ul ab eo nemo
se separet, qui non ab eâ quoque quœ Concilium agnoscat, ab eoque agnoscatur, Ecclesia pariter separetur; si quis illud Concilium rejicere aut pro suspenso habere quovis quœsilo colore prœsumat , eâque maxime causa quod à separalis pro adversario habeatur, omnia Concilia subruuntur, eoque res reducitur, ul ecclesiastica judicia nec sint possibilia, anarchia valeat et quisque ad libitum fidera suam informet; quâ sentenliâ dicimus constare eam, quœ ha^resim aut haereticum constituât, pertinaciam. Si enim, ut ea nota devitetur, dulces sermones ac moderata verba sensaque sufflcerent, perlinaces ab aliis, hoc est, hœretici à Catholicis nullo certo discrimine haberentur. Sed ut discernatur ille perlinax , qui idem est hœreticus ex apostolico prœcepto evitandus', hœc ei propria et incommunicabilis adhœret nota, quod ita sit alTectus, ut in suo judicio tanlam vim auctoritatemque collocet , quantam nuUam in terris superiorem agnoscat, aut simplicioribus verbis, ut suo potiùs sensui quàm Ecclesiœ decretis hœreat. Eô autem devenitur per eam quœ nunc in médium adducitur methodum; ergo eâ methodo non nisi pertinaces hœrelicique fiant; quœ prior pars erat solvendœ quœstionis.
CVI. Discrimen condescensûs Patrum Basileensium, et ejus qui à Protestantibus proponitur. — De Basileensium condescensu jam diximus, eaque facile demonstrarent , nihil eo juvari Protestantium postulata. Nam illi quidem concesserunt, ut in suâ Synodo discuteretur articulus de quo in Conslantiensi Synodo decretum factum erat; sed apertè professi eam discussionem non ita inslitutam quasi de re dubiâ, sed ad elucidationem, ad instruendos imperitos, ad convincendos contumaces, ad intirmos in decretis ac flde Conslantiensis Concilii conûrmandos : Protestantes verô de Tridentini aliorumque Conciliorum decretis, quasi re intégra deliberari petunt, nullâ eorum habita ratione; quœ quidem quàm immensum discrepent nemo non videt.
Sanè confitemur Bohemos in communionem admisses, licet illum articulum nondum adniitterent, neque Concilio Constantiensi fidem habere viderenlur; sed intérim Concilio Basileensi sese submittebant , quâ in re à Protestantibus mirum in modum dissidebant.
Primiim enim Protestantes se quidem Concilio submiitunt, sed futuro, necdum convocato nec forte convocando sexcentis impedimentis undique suborturis; Bohemi vero , Concilio inchoato jamque existent! in illustri civitate, ad quod ipsa quœstio conlinuô deferretur.
Secundo, Bohemi quidem se Basileensi submittunt Concilio, tanquam directe à Spirilu sancto adeoque infallibili , atqaae Ecclesiœ infallibililatem agnoscunt,ut vidimus; Protestantes vero nil taie aperlô profilentur; quin potiùs ea fldes, illorum decretis à quibus nondum dicesserunt, omnino répugnât; ex quo illud sequitur, Bohemorum quidem causam decreto Concilii stalim finiendam , Protestantium verô alla in dissidia facile erupturam.
Tertio, Bohemi Ecclesiam Romanam Calholicam pro unâ verâque Ecclesia habebant, neque eam aut ejus Concilium adversœ partis loco reponebant;
