PREMIÈRE PARTIE : DISSERTATIONS

Quid quod illa ipsaquœstio de prcecêpto quoc synodo discuticnda reservalur, jam in ipsis pactis convenlisque, sivc, ut aiebant, compactatis decisa erat. Primumenim ipse calicis usus non omnibus jubcbatur, quod fieri oporterct si a Christo prœceptus esset, sed iltis dwUaxat qui talem usum haberent. Non ergo illum usuni mandatum a Domino, sed libcrum agnoscebant pactisque ipsis firmabant; tum ita pacti erant, ut illis etiam qui calice utebantur, ille firrnaretur usus, non modo auctoritate Domini nostri Jesu Cbristi, sed etiam diserte et expresse auctoritate Ecclesiœ verœsponsœ ejtts ; ne itacredereturinstitutus calix, ut in illo subtrahendo, justis quidem de causis, nulla Ecclesiœ esset auctoritas. Denique quid periculi erat decreto Constantiensi, quando tota illa quœstio ad concilium Basileense ad plénum discuticnda referretur : boc est, ut post eam discussionem nullam sibi Bohemi resilieiuii facultatem relinquerent, sed in bac et aliis di/ficultatibus, circa materiam fidci, sacramentorum vel rituum, et ab ipso concilio, Spiritu sancto dirigente, fieret quod juste et rationabiliter fuerit faciendum?

His vero ultimis pacti verbi, Bohemi agnoscebant Spiritum sanctum prœsidere conciliis, proindeque eorum irrefragabile esse judicium ; nequealiamEcclesiamcatholicamagnoscebant, prœter eam a qua secesserant ; neque aliud concilium fieri postulabant, quam illud ipsum in quo soli sederent ejusdem Ecclesiœ a qua discesserant episcopi ; neque ipsi aut eorum presbyteri postulabant ut ipsi quoque judices assiderent ; sed tantum accedebant utproponerent, ut audirent, ut ipsi synodo dicto audientes essent; neque ullum sibi suffugium relinquebant. QuodnamigiturpericulumdecretisConstantiensibus,cum iiagnoscerentur judicesquorum congregatio omnisque actio,utnotumest,Constantiensi concilio tanquam œcumenicoet irrefragabili niteretur ? quin etiam ipso pacto Bobemi claris verbis profitentur nullis allisconcedi calicis usum, quam iis qui in omnibus aliis quam in illo usu, fidei et ritibus universalis Ecclesiœ con* formes essent. Ergo infallibilitatem Ecclesiœ. et conciliorum admittebant, cum illud ad fidem universalis Ecclesiœ pertinere constaret.

Certe Basileense concilium non modo eam fidem ubique prœdicabat, ut exActis patet,verum etiam Bohemis ipsis assidue inculcabat. Et quidem in ipsa prima invitatoria epistola quid dixerit vidimus, quibusve verbis adSpiritus sancti magistcrium in sacra synodo agnoscenduni adegerit. Neque eo contenti, an no 1432, inisso salvo conductu, aliam epistolam adhortatoriam ediderunt his verbis : « Potissima medicina

talibus dissensionibus subvenire solita, parafa est, sacra scilicet prœsens synodus, cujus <lirectorestSpiritiissantus,eanHleficereautquoquo modo deviaie non permittens, in bis prœserlim qussalutem animarumconccrnunt1. » Urgent : «Neque enim fieri potuit, quodChristi oratio qua Patrem exoravit ut Ecclesiœ fides non deficeret, non fuerit exaudita. » Concludunt : « Est itaque (Ecclesia et ipsa synodus) eerta régula, indeficiens mensura, cunctos fidèles certissime regulans, quœcredenda aut agenda sint saluberrime demonstrans. »

Hue accedit quod postquam Bohemi misère oratores, Julianus cardinalis, vir maximus, concilii prœses, synodiuii ingressosad pacem cohortatus est dicens : « Ecclesiam, Christi sponsam, omnium fidelium matrein, esse candidam, sineruga, sine macula, in I iis guœhecessariaad elernam vitam esse creduntur errare non p»»sse; eam nusquam meliusquam in generali concilio repraesentari, statuta conciliorum Ecclesiœ placita existimari : conciliis non minus quam Evangeliis credi oportere, 2 » etc.

Posteaquam vero Bohemi oratores eorumque princeps Joannes Elokysana longam coram synodo disputationem exorsi sunt, Joannes de Ragusio respondendi ol'ficio functus hoc lïmdamentum posuit : « Quia in doctrina îidei universalissimum principium et primum est, Ecclesiain catholicam eredere a Spiritu sancto dirigi etgubernari , ac per hoc non posse erare in his quœ necessitatis sunt ad sahitem 3, » elc.

Deniqiie cum in concilio res finire non potuisset, datique oratores essent qui concilii noinine in ipsa Bohemia transigèrent, l'acla sunt ea pacla quœ mox descripta sunt, neque conventum cum Bohemis, quoad agnoscerent in ipsa Basilcensi s\ nodo Spiritus sancti magisterium, ut vidimus.

Atque illis quidem fundamentis pactisque facile intuentur omnes nihil aliud evenire potuisse, quam ut Constantiensia décréta firmarentur, ut etiam lactum est. Anno enim 1437, tôt adhortationibus, disputationibus, traclationibus, habitis pactoque ipso conl'ecto, cum cjus confirmandi gratia iterum Basileam Bohemi oratores convenissent, édita est ultima ac decretoria concilii sententia 4, qua de prœcepto quoque, prœtermisso concilii Constantiensis nomine, Constantiensia décréta iîrmarentur; ac Bohemis postea mulla petentibus nihil aliud responsum esse constat.

Hic igitur fuit nobilis conciliationis finis a

i App. conc. Basil., c. 19, col. 826. — 2 jEneai Silv., Hist. Boh-, c. 50. — 3 yuan. De Rag-, Oral, relal. post Kcia conc* Basil.tom. xu Conc, col. 1026. — * Coït. Basil, sess. 30; ibid., col. OO'J

ooO

synodo prœstitutus, in qua quidem perspicuum est id egisse Patres et legatos, ut quacunque industria Bohcmi contumaces ad praesentiam sacrœ synodo sisterentur, ejusque conspectu, doctrina, auctoritate, paterna charitate fruerentur, eo tantum impetrato, ut Constantiensis concilii, quo offendi videbantur, presso nomine, res tamen ipsa a concilio Constantiensi décréta, non modo unique illœsa remaneret, verum etiam novo decreto firmata traderetur. Sic illaEcclesia Roinana, quam adeo immitem et inexorabilem fingunt, materna charitate victa, infirmorum filiorum non modo scrupulis, verum etiam gloriola3 serviit, iis tantum immotis et extra periculum positis, quaefixa in aeternum esseoportet, nempe decretis de fide.

Sextiun exemplum. In concilio Florenlino, receptis quidem Graecis, atque in publica sessione dato de unione etfidecommuni decreto, posteaquam tamen Grœci privatis congregationibus ac disputationibus, in universa Ecclesiae Romanae dogmata, quae prius rejecerant, consensere. Unionis decretumin omnium est manibus. Id tantum observamus nullam Grœcis litem motam de conjugio a presbyteris retinendo : de utraque vero specie, etsi apud Lalinos Constantiensis concilii canon plane obtinuerat, nihil contendisse Grœcos, sed utramque Ecclesiam iD suo ritu, ut pio ac legitimo pacifiée remansisse, neque a Romanis Graecorum, neque a Grœcis Romanorum sollicitatam consuetudinem, adeo res pro indifferenti utrinque est habita.

Septimum exemplum, non quidem conciliations, sed tamen condescensusadducere possumus istud; nempe, postconciliumTridentinum, a Pio IV concessum esse calicem Austriensibus ac Bavaris Catholicis œque ac lutheranis, si tamen hi publiée consentirent in Ecclesiae fidem, neque communionem sub una specie, ut a Ghristo vetitam accusarent: cujus quidem rei et alias mentionem fecimus, et diploma ponlificium ex ipsius Calixti scriptis integrum referremus, nisi nuperrime vir amplissimus ac de Ecclesia catholica oplime merilus Paulus Pellissonius, et bullam et omnia eam in rem acta ex optimis ac certissimis monumentis diligentissime transcripsisset.

Ex quibus profecto liquet, nunquam Ecclesiam catholicam alias Ecclesias in sinum récépissé, nisi prius de fide cautione praeslita ; ac île disciplina quidem et ritibus non pauca, de fidei autem decretis nihil penitus remisisse. Cum ergo certissime sciam nullum lus conlrarium exemplum a tôt s&eculis in mediiun adduci potuisse aut posse, pro certo quoque dare non

yereor nunquam omninofuturum, autRomanus Pontifex Romanave Ecclesia quidquam facial prœter exempla atque instituta majorum, ne tectum aut palliatum potius quam sanatum fœdi schismatis vulnus, non modo acrius recrudescat, verum etiam in alia infînita prorumpat.

Objectio. — Ergo, inquies, conclamatum pacis negotium. Sienim nobis fixum in animo est ne a quoquam dogmate discedamus, haud minus sua dogmata Lutheranorum hœrent visceribus, frustraque eos adigimus ad retractationem, de qua ne cogitari quidem volunt.

Responsio. — Respondere tamen possumus (faxit autem Deus ut bénigne id audiant quod milissimo animo promimus) non aequam utrinque conditionem videri. Neque enim illi, quos f'ratres habere optamus, Ecclesiae infallibilitatem asserunt : hanc autem a nobis propugnari pro fundamentali dogmate non ignorant ; idque ab antiquissimis, ne quid hic dicam amplius, temporibus ; nec si se a suis decretis tantisper inflecti sinant, ideo consequetur, ut pacis rationes penitus conturbemus, quod liquido demonstravimus nobis eventurum, si pristina nostra décréta convellimus; adeo ut, nec futuro quod proponunt concilio, sua fides atque auctoritas constet.

Et tamen si asperum illud retractati onisaut ejurationis vocabulum, non quidem fortioribus animis, sed infirmioribus,certeverecundioribus tanto sit odio ; âge amplectamur id, viro egregio praeeunte * , quod est mitissimum, ut fidei dogmata in quae consentiamus explicatione dilucida ac declaratione commoda componamus. Ego vero sic sentio usque adeo totum jam processisse negotium, ut declarationis hujus arliculos plurimos eosque gravissimos non aliis quam viri doctissimi verbis contexturum me spondeam. Adducantur etiam Tridentina synodus, Augustana confessio, Apologia, alii Lutheranorum libri symbolici, utriusque partis fidei testes : seligantur ea quae paci viam sternant, in Tridentino concilio; siquidobscuritatissive difficultatis occurrerit, non reprehensionis sed élucida tionis gratia proponatur : sic faxo ut pacifiée omnia transigantur. Cujus rei expérimenta quœdam per omnes ariiculos a viro clarissimo tactos ego quidem statim proferam, rem totam elimandam, atque ad perfectumvelutideducendam eidem relicturus. His ergo praemissis, jam eo auspice qui pacis dator, imo qui et ipse pax nostra est, incipiamus bealum pacis negotium sub hoc fere titulo 2.

1 la expUcal. TUcorcm. — 2 VUl. in/., p. 500; sup., p. 503.

REFLEXIONS