PREMIÈRE PARTIE: DISSERTATIONS

anteactorum conciliarium decretorum nulla jam ratio habeatur, nihil eril qaod postérités nosftri luijiis decreti ratiooem babeal : nihil en nos ipsi luBreamaB, ac pro saerosancto mriolatoque reputemBS, cm- dnaentieiites pesais eccle- Maslicis cocrccndos puleinus.

Esto sanc conscnscrimus in ici quotl maxime volunt, ncmpc lit concilium Tridentinum post rorum seccssionem cclchratum in SUSpenso sit, eo maxime quod abaque Lutheranorum opéra sit gestion (qua de re quasremas postée nihil agunt; cum eertam sit articnlos 1ère omnes, cette quoseunque proxâpuos in eoncilio Tridentino diefinitos, ex pristinis eonciliis in pace habitis, fuisse repetitos: puta ex Lateranensibus, Lugdunensibus, Constantiensi ipsoetaliis; neque de bac nova synodo, quam aune baberi volunt, majorent consensio quam de anterioîihns luit; atque ut retn subjiciamus oculis: prodictas synodes quas Tridentinis defmitionibus prohocerunt, irritas aut suspenses baberi volunt, ideo quod illis contradixerint HussiUe, \\ iclclila1, Valdcnses, Albigenses, ipse Bcrcngariussacramentariaeha;rcscos, Lufheranfsexoss, dux et magister, alii in aliis conciliis eondemnati. Id si concedimus, ncmpc co nobis redibil res, non modo ut infanda proscriplaque nomina revmscant; verum etiamut nihil projudicalo baberi possil, niai litigantes consenserint, aut ctiam in quaîslionibus adversus illos constilutis ipsi judices sedeant: quod unum efficiet ut omnis judiciorum ecclcsiasticorum auctoritas conciliât, nostrumque concilium, aut qualecun- (pic fuerit de pace deerelum, in arena, imo in antecedenlium coneiliorum nuleribus collocatum, facile coilabalur.

Roge eniin, an consensionem in hase nostra de pace décréta majoivm ac certiorem l'utnram putent, quam oain. verbi gratia, qua? in Lateranensibus, Lugdunensibus, denique in Constantiensi synodo valnit adversus Joannem Wiclel'iim et Joannem Hussum ? lies l'acti oinittamus, de quibus vana esset litigatio, cum aganius de fide quœ non lus nititur. An ergo lus synodis non aderant omnes tune catholicae nationes, ac vel maxime inclyta Gcrmanica natio ? An non Constanlia) gesla ac décréta de fide adversus illius temporis lue-reses, Sigismundi maxime hnperatoris acGermanîcœ nationis ductu processerunt ? An non recentissima opéra per Germanos protestantes, gesla Constanliensia tôt voluminibus édita ac Leopoldo Augusto commendala prodierimtadgloriamGernianicœ nationis? Ac ne illorum temporumschisma causentur ad elevandamsynodiauctoritatem, exstatin Actis. Biartino Vjam electo, tribus, ulvocabamt, obedientiis adu-

uaiis, sacro denique approbante eoncilio, bulla Inter cunctas * : in qua , decretis omnibus petitfe , additisque perspicuis de Ode pro- Rtenda intcrrogalionibus , miro unanimique consensu finibe de septem sacramentis, att|ue adeo omnes sacramentaria3 qmestiones ; finitae in primis maxime controversiae de invisibili pnedeslinatorum Ecclesia, deque primatu Pétri ac Homanœ EeeJesin super alias Ecclesiasparticularcs : cœtcra denique omnia quibus hodie quoque eontroversiarum summa constat. Et tamen hxc omnia tantaconsensione gestadecrelaque, necmodoConstantiensia, sedetiam anleriora pari consensione constituta per sexcenlos coque amplius annos una cum eoncilio Tridentino, non inodosuspendenda, verum eliam rctractamla atque antiquanda proponunt : tanquam Cbristui per tôt sxcula obdormieril, aut, promissorum immemor, Ecclesiam non modo fluctibus lundi, verum etiam pessumdari ac mergi permiserit : qua spe futurorum.cum nulla alia nobis quam antecessoribus nostris auctoritas relinquator ?

CAP. II. — Spreto nostro postulato, ac suspensis Tridentinis aliisque ab annis fere mille decretis, an primorum quatuor vel quinque sœculorum tutior futura sit auctoritas ?

At enim, inquiunt, saltem Nicrcna décréta, F.phesinave, aut Chalcedonensia décréta intégra ac luta nobis relinquentur. Utinam 1 sed si seniel illud valeat, Tridentina décréta aliaque ante sexcenlos annos édita rescindi aut saltem suspend i oportere,quiaeanongestasuntcumlitiganlibus.

a ut quod eorum consensus non accesserit, rogo quid erit tantum ? An Nicxna décréta consentientibus Arianis valuerunt ? An ad Ephesina aut Chalcedonensia nestorianarum aut entychianarum partium consensus accessit? Prodibunt in médium novi Ariani; novi Paulianistx, Sociniani scilicet, exsurgent atque ultro falebuntur sua quidem dogmata adversus Arium et Nestorium ac Paulum Samosatensem, toto reliquo orbe consentiente, damnata, non tamen Arianis aut Samosalensibus id approbantibus. Ita Pelagiani : ita cxleri omnes hxretici, cassaque ac vana omnia esse contendent qua; a tota Ecclesia, non tamen ipsis consentienlibus, acla sint:quo etiam fiet, ut ad nostram pacem nulla Chrisliani nominis secla non se adinitti suojurc poslulet: quin etiam si vel maxime adversus ullam hxresim omnia anteacta sxcula consenserint, non tamen proiude certa erit fides, prono humani generisin falsaac dévia lapsu, nuÛoqueunquam

1 Coïs. 45 t ult-

relicto nobis tuto et invictœ firmitudinis adversus errores prœsidio, redibit res ad jurgia : neque ullo fructu, ulla spe, per tôt rétro conciliorum veluti conculcata cadavera, gradiemur ad illudnoslrum quod ostenlant triste concilium sive decretum, parem profecto cum aliis sortem habiturum ; neque ulla jam via constabiliendœ pacis, infracta et collapsa per speciem novi concilii concilioruin omnium auctoritate, ipsiusque adeo Ecclesiœ majestate prostrala. Stetergo pacis ecclesiasticœ tractatio habensfundamentum hoc : nihil esse ab Ecclesia catholica pacis ineundœ gratia poslulandum, quod concessum, pacem ipsam Ecclesiœ disturbaret.

CAP. III. — An tutior ac facilior futura sit pax, si hœreamus articulis quos fondamentales vocant.

Neque hic recurrendum ad fundam en laies, ut vocant, articulos, de quibus longe erit maxima et inexlricabilisconcertatio; sive ad Scripluram, sive ad apostolicum aliaque symbola provocemus; ut non modo ratione, verum etiam ipso rerum experimento constat. Ne ergo dixerint de his articulis facile conveniri posse ; omittendos cœteros, seu potius aspernandos ut vanos, nullique cmolumento futuros. Neque enim ulla disputatione constabit de illis articulis, nisi prius Ecclesiœ cerla et infallibili auctoritate stabilita. Sin autem id constiluerint, sufficere articulos Symbolo apostolico comprehensos, quid necesse est ut cum protestantibus de his paciscamur de quibus nec liligamus ? Omnino definienda nobis veniunt quœcumque a Deo revelala constiterit: neque enim Deus inutiliarevelaverit, dicentepropheta: Ego Dominus Deus tuus,docens te utilia, gubemans te invia qua ambulas l. Slet ergo hoc fundamentum,deomnibusacdoctrinamadfidem quoquomodo pertmentibus, sivefundamentaiia» sive non fundamentalia habeantur, firuia rataque esse Ecclesiœ judicata.

CAP. IV. — Una interrogatiuncula res Ma translgitnr.

Hanc arcem qui deseruerint, et a sacrosancta judiciorum ecclesiasticorum auctoritate vel semel recesserint, dicant velim quam sibi asserendœfidei et constituendœ pacis lulamacmunitam relinquant viam? Profecto nullam; et quacumque tentaverint, teste experientia, revincentur. Ecce enim, exempli gratia, protestantes Concordiez librum, quo librogravisshnœ defide, de operibus, de lihiquilalc, de gratia ac libero arbitrio quœstiones deciduntur; quanta auctoritate vendilant ! quot synodis conslabiliunt ! quot sub- .scriptionibusmuniunt ! et tarnen post tôt annos nondum oblinuit, lolœque provinciœ cum Académie Julia, aliis licet urgentibus, rcfraganlur.

» Isa., xlvui, 17.

Sed hœc vetera : hoc recentissimum, quod de quielismo, sive, ut vocant, pietismo inter protestantes tola jam Germania laboratur : vanam et exitiosam spiritualis vitœ rationem, etiam sub Lutheri nomine, passim obtrudunt, nec ulla potestate coerceri se sinunt : nec immerito : ipsi enim sibi succidere nervos, judiciorum ecclesiasticorum auctoritate sublata. Ne ergo nos adigant ut hanc sacram anchoram dimittamus, valeant apud nos robusta et invicta qiue ab ipsis infelici eventu rescissa sunt ecclesiastica de lide judicata : alioqui quo plura de pace consilia agitabunt, eo magis alia ex aliis schismata conse. quentur, neque unquam Ecclesiœ vulnera coalescent.

CAP. V. — Concilii Tridentini in liac tractatione quis usus futurus sit !

An ergo, inquies, ex rébus judicatis hic agimus, et adversus protestantes concilii Tridentini auctoritate prœscribimus? Non ita. ^Ëquiora nostra sunt de pace postulata ; atque hic valere patimurAugustinianumillud adversus Maximinum Arianum l : « Neque ego Nicaenum, neque tu debes Ariminense tanquam, prœjudicaturus proferre concilium. Nec ego hujus auctoritate, nec tu illius delineris. » Sic quodammodo pro suspensis babentur utriusque partis concilia et acta, sublalis utrinque prœjudicii?, traclationis sane causa, non défini tionis ; quœ quidem intelligimus velut ex concessione esse dicta. Nam si ad strictos juris apices res tota redigatur, neque Arianis ulla causa erat cur Nicœnœ synodi auctori:atem detrectarent, in qua primum ipsa lis disjudicata esset : Catholicis autem justa causa erat cur dicerent Ariminensem synodum jarn rébus judicatis pravo consilio superductam. Profecto enim valere oportebat Athanasianum illud argumentum, cujus hœc summa est : « Quœ nova causa orta erat ? cur nova synodus 2 ? » sed hœc ad contentionem , non œque ad pacem fortasse pertineant. Omittamus et illud, pacis consilia inituris, res in eum locum restituendas videri quo ante secessionem fuissent : quo semel inslituto, et omnia protestantium gesta cassa essent, et sua Catholicis constaret aucloritas, proclivireditu ad eos unde facta secessio est. Id sane per sese œquissimum; sed tamen pacis studio ad ulleriora provehimur.

Nec jam urgemus Tridentina décréta. Sit hic illa synodus tanluin noslrœ fidei teslis. Ex hac rejicimus falso imputata nobis, rem sane utilissimam, et ad pacis negotium in primis necessariain. Symbolicos quoque lutheranœ partis ad

1 Cont. Maxim., 1. n, c. \i, t. vu. — 2 Lib. de Syn-, n. 3, C, 6, t. II.

hibebimus libros, iisque docebimns maiima dissulia non modo componi posse, verum etiam jam esse composita : qua est illa declaratoria et expositoria via jam ineunda,

PARS SECLJNDA.

! E AI.TERO POSTULATO NOSTItO, S1VE DE VIA DECLA- IUTOK1A ET lAl'osiTORIA.

PR/EFATIO Quœdam prœtnittuntUr de butheranorwn Ubrii symbolicw. Controvertiarum arUeuli ad quatuor capita reducuntur,

liane expositoriam riam duabus rébus constarc diximus. Primum, expositione doctrins nosire ex concilio Tridenlino, atque inde deprompta t itlt" i confessione : tum expositione doctrins protestantium ex Confessione Augustana, aliis- (liie syinbolieis, ut vocant, site aulhenlicis libris.

Suie protestantes GermanJCffl nalionis S8Spe memorant tuerere se Confessioni Augustanee, quam mvariatam appellant;at qusnain illa sit, nusqaam clare deflnierunt. Nos autem, nequid ambigoi subsit, utimor iis editionibus ejusdem Confessionis, quae ah anno 1831 vel 1838 usque ad annuin 1540, vivente Lu thero, imovero Witembergs suit ejusoculis ac nutu prodierunt.

Confessione m Auijustunam a Philippe Melanchtlione conditam esse nemo nescit: Apologia vero ejusdem Confessionis ah eodem Melanchthonc paulo post est édita, et in iisdem comiliis Augustanis Carolo V oblata, nomme principum et civilalum qui Confessioni snhscripserant. Quare eadem Apoloçjia ab omnibus Lutberanorum cœtibus, ac presertimin conventu Smalcaldico, pressente Luthero, anno 1537, inter symbolicos etanthenlicos libros fuit recensita.

Articuli Smalkaldici a Luthero et asseclis publiée editi ac subscripti légitimée Confessionis instar, ut concilio per Paulum III Mantuam convoc ito suam ildem exhibèrent.

Hos articulos et Apologiam hic deprompsimus ex libro Concordiœ a Lutheranis publicato, eumque librum proferemus prout est éditas Lipsiae, anno 155 i.

De cœteris libris svmbolicis, ubi occurrerint, suo loco dicetur. Horuni ergo librorum comparalione cum noslris, additisque, ubi occasio se dederit, decretis antiquioribus utrique parti communibus, viam ad pacem munimus ; ejnsque rei gratia omnes et singulos articulos de quibus controversia est, ad quatuor veluti capita reducimus : primum, de justificalione;

alterum, de sacramentis; tertium, de cnltu et i ilihns: postremum, de lidei confirmandae inc. diis, ubi de Scriptura et Ecclesia, ac de tradilionibus.

CAPUT PRIMUM. — De justification* , eique

connexis articulis.

Articulus primus. — Quod justificatio sit g rat ni tu.

In hoc artieulo nulla est difficultas. Sunnna enim spei nostra ac justificationis hœc est: Eumqui non noverat peccatum, pro nobis peccatum ferit, ut nos ef/ieeremur justitia Dei in ipso; ' neque vero alia esse poteral victima pla cabilis Domino, aut hostia pro peecatis, nisi Verbura caro factum; ut Apostolus pradixerat : Deus erai in Christo mundum réconcilions sibi, non reputans ipsis delicta ipsorum '•'. Neque enim imputât, qui non modo gratis dimiilit, verum etiam justitiain sanclitatemque douai.

Nec Tridentina S\ nodus negat imputari nobis Chrisli justitiain, aut ea imputa tione ad juslifiealionem opus esse ; sed id lanlum, justificari homines solo, imputatiçne justitiœ Christi , exclusu gratia s, qua nos inlus juslos lacil per Spiritum sanctum, diffusa in cordibus chariiale: quin etiam Chrisli mérita nostra esse per (idem, née lanlmn imputari nobis, sed etiam applicari et eommunicari eadem synodus profitetur4, qua communicatione fit non modo ut peccata nostra tollanlur, sed etiam a Christo transmissa justitia infundalur. Hœc igitnr no>i hominis justificatio est.

Ncqne ab ca sententia deflectit Augustana Confessio, qiue sanctum Angustinum laudat Apostoli dicta sic interpretantem: qui justificat DCP1UM, id est, qui ab iniusto facitjustum 5.

Sane Augustinus in ea re totus est: « Legimus, » inquit, « in Christo justificari qui credunt in eum, propter occultam communicationem et inspirationem graliœ spiritualis 6. » Nec aliter Apostolus qui justificalionem sancto Spiiilui intus regeneranli et renovanli Iribuit '•'■ quo duce, Milevitana synodus, a Confessionis Augustana professoribus inter authenlicas habita, docet « in parvulis regeneratione mundari quod generationc traxerunt 8 ; d quo perspicue attribuit regenerationi remissionem peccatorum.

Quid sit autem justificari eadem Milevitana synodus docet cap. 5 et sequenlibus; neque necesse est juslificationein a regeneratione et sanctilicatione secerni, quas in Apologia sa?pe conl'undi et ipsi Lutherani in libro Concordiœ

i II Cor., v. 21. — J Ibid., 19. — 3 Sess. G, can. 2. — 4 RM., can. 3, 7. — i Cap. De bonis operib. — " Lib. I, De pecc. mcril. et remiss., c. 10, n. 11, tom. x. — ' /. Cor., VI, 11 ; TU., III, 5, 6, 7.- » Cap. 2; £a66.,.tom. Il, col. 1538.

testantur L Certe Apologia passim justificationem non merœ et externas imputationi, sed Spiritui sancto intus operanli tribuit, et diserte dicit: « Sola fide justifîcari nos ; inlelligendo juslificationem ex injusto justum effici seu regenerari 2. »

Non tamen prohibemus quin sanclificationem, sive regenerationem ac justificationem re ipsa inséparables, mente, ut aiunt, etratione, seu cogitatione secernant : quanquam non placet ad hœc subtilia ac minuta, adbœc priscis saeculis inaudita, deduci Christianœ doctrinae gravilatem.

Illud autem prœcipuum est hujus articuli caput ab eodem concilio Tridentino traditum 3; « Gratis justificari nos, quia nib.il eorum quœ justificationem prœcedunt, sive fides, sive opéra, ipsam justificationis graliam promerentur: Si