II. — Bonorum operum post justificationem mérita probant
III. — Absolutionera et ordinationem inter sacramenla babent : ab aliis sacramenlis recto inteUectu non abhorrent
IV. — Liturgiam Graecam, in caque panis et rini veram ac realem in corpus et sanguinem transimiialionein latulanl, concomitantiam probant : subslantialia sieramenlorum distinguunt ah accessoriis nre aecidentarns; neque oblalionem ac sacrificium rcepuunt : oraliones pro inorluis adversus Aeriuni ut utiles adinillunt, quo purgatorii summa continetur.
V. — Fidei quœstiones ad concilia œcumenica referont; ab Ecclesia vetere, ab Eccle ia catholica, ab Ecclesia Romans dissentire notant.
VI. — Bernardum, Dominicum, Franciscain, Missam indubic, et asscnlientibus quibusque Chrislianis célébrantes, nec modo voventes continentiam, sed etiain suadentes, atque onmia nostra sectanles, sanclorum numéro reponunt.
VII. — Si hodiernarum quoque patriarchalium sedium ratio babealur, seeunda Nicaena synodus recipielur, onmes 1ère controversias
1 Apol., lit. De eccl., in lib. Conc, p. 110.
ipsalilurgia décide t,Romanaliturgiacum Orien. talibus liturgiis gemma restituelur, onmia probabnntur ans Latinis Grœcisque communia sun t.
VIII. — De Papa fidem nostram, ex consilioriun Ephesini et Chalccdonensis decretis utrique parti eommunibus, eorumque perspicuisYerbis, facile conteximus.
IX. — Si quartum et quintum quoque sœculuin reneremur, lalcntilms protestantibus, de cultu reliquiarum et sanctorum Uwocationc constabit.
X. — Justiflcationis doctrinam Tridentinœ conformem dabimus, ex eommunibus decretis, illis scilicet qus adversus Pelagianos in concisliis Cartbaginensi , ac Milevitano atque item Arausicano u , adversus Pelagianos definita suni. Fidem nostram c\ eorum ac sancti Augostini rerbis ai. pu- sententiis contextam agnoscent.
Hue accédant de sanctorum cultu, de imaginions, aliisque pacifies ac luculentœ interpretationea : jam si non onmia, certe summa conl'ecla sunt.
Jam fide constituta, sequentibus postulaliscum Sedc apostolica pertractandis locus erit, posito discrimine inter ciyitatcs et regiones in quibus nnllus sedet catholicus episcopus, ac sola vigel Auguitana Confessio, et alias.
Art. II. — De disciplina- rébus qwt a protestantibus pottulari, ouœ a Remano Ptntifice ooncedi pusse videantur.
I. — Il in illis quidem superintendentes subscripla formula, suisque ad Ecclesiae communionein adductis, a calholicis episcopis, si idonei reperiantiir, ritu catholico in episcopos ordinentur, m aliis pro presbyteris consecrentur, et catholico episcopo subsint.
II. — In eodem priore casu, ubi scilicet sola viget Confessio Augustana nullique catbolici episcopi sedem obtinent, si ipsis ita videatur ac Romanus Pontifex, consullis eliam Gcrmaniœ ordinibus, approbaYerit, novi episcopatus fiant et ab anliquis sedibus dislrabantur : ministri item in presbyteratum catholico ritu ordinentur et sub episcopo curati fiant : iidem novi episcopatus calbolico archiepiscopo tribuantur.
III. — Novis episcopis ac presbyteris quam oplimc ticri poterit reditus assignenlur : sedulo agatur cum Komano Pontifice ut de bonis ecclesiaslicis lis nulli moveatur.
IV. — Episcopi Confessionis Aiigustanœ, si qui sunt de quorum successione et légitima ordinatione consliterit, reclam fidem proiessi, suo loco
maneant; idem de presbyteris esto judicium.
V. — Missœ solemnes ri tu catholico, verbi di- \ini prœdicatione post lectum Evangelium pro more interjecta, celebrcntur, commendentur, frequentenlur : in divinis officiis vernacula lingua quœdani concinanlur, postea quam examinala et approbata fuerint. Scriptura in linguam vernaculam versa emendalaque, ac detractis addilionibus, qualis est vocis illius sola fuies, in ipso Pauli textu et aliœ ejusmodi, inler inanus piebis maneat, publiée etiàm legi possit destinalis horis.
VI. — Communicaturi quicunque , ut id faeiant in solcmni Missa ac fidelium cœtu sedulo invitentur : de haccommunionesœpe celebranda in eamque praxim instituenda vila plebs serio docealur : si desint communicantes, haud minus Missœ fiant, ac celebrans ipse communicet, omnibus presbyteris eo ritu celebrare liceat pietalis studio non quœstu ; neque presbyteri tolerentur quibus viclus ratio in sola Missarum celebratione sit posila.
VII. — Novi episcopatus seu novae parochiœ ne monacliorum ac monialium cœtus cogantur admittere : ad eos amplectendos adhorlationibus^ castisque et casligalis ad sui inslituti originalem ritum moribus, invitentur.
VIII. — A sanctorum ac reliquiarum atque imaginum cultu,superstitiosa quœque et ad lucrum composita, ex Concilii Tridenlini placitis 3 atque ibidem tradita episcopis auctoritate, arceantur.
IX. — Publicœ preces, Missales, ac Rituales libri, Breviaria, etc., Parisiensis, Rhemensis, Viennensis, Rupellensis, Aurelianensis, atque aliarum nobilissimarum ecclesiarum, Cluniacensis quoque archimonasterii totiusque ejus ordinis exemplo, meliorem in formam componantur : dubia, suspecta, spuria, supersliliosa lollantur; priscam pietatem omnia redoleant.
X. — Constitula fide, diligenler tractetur cum Romano Pontifice, an, et quibus conditionibus, et in quorum graliam usus calicis concedatur : ejus rei gratia proferantur exempla majorum ac praesertim Pii IV, post concilium Tridentinum ; in primis sacrainenti ac divini calicis reverentiae consulatur.
XI. — Illud etiam diligentissime quœratur, num ecclesiaslico decori conveniat, ut superintendentibus ac ministris in presbyteros aut etiam in episcopos ex hujus pacti formula ordinandis, quamdiu erant superslites sua conjugia relinquantur.
XII. — Episcopi constituante secundum canones , multa probatione , œtate matura.
1 E-^^s. 25, De Invoe., etc.
Art. III. — Deconcilio Tridentino.
Operosissimam plerisque protestantibus visam quœstionem de recipiendo concilio Tridentino ultimo loco ponimus. Ac primum certum est banc synodum in fidei rébus ab omnibus Catholicis pro œcumenica atque irretractabili babitam.
Non desunt ex protestantibus , qui arbilrentur ab ea sententia procul abesse Gallos , saepe professos eam synodum non esse in regno receptam ; sed id intelligendum de sola disciplina libéra, de qua recipienda, propter diversas morum locorumque rationes, illœsa dogmatum fide , sœpe variari contigit.
Nihil ergo unquam fiet aut a Romano Pontifice, aut a quoquam unquam Catholico, quo Tridentina de fide décréta labefaclentur, ne non exslingui schisma, sed majore impetu integrari incipiat, ut supra diximus 1. Una restât via ut declarationis in modum omnia componantur.
Sane protestantes moderatiores illos jam huic synodo placabiliores esse oportet , postea quam ejus dogmata recto atque obvio intellectu , antiqua et sana visa sunt , ut coortae dissensiones non tam in synodum quam in parlium studia crudis adhuc odiis, conjicienda videantur. Vel illud attendant, quam moderate, quam sancte Tridenlini patres Indulgentiarum usum, unde exortum erat incendium , definiverint 2, atque etiam illud : Qua moderatione eas juxla veterem et probatam in Ecclesia consuetudinem adhiberi oporteret, ne nimia facilitate ecclesiastica disciplina enervetur, procul etiam abjectis et episco" porum diligentia observatis, abusibus, pravis quœstibus , aliisque corruptelis quœ irrepserunt. Caeterum , quicunque pacifica mente non invidiosas historias , sed ipsa concilii décréta perlegerint, facile intelligent hujus auctoritatem eo vel maxime valituram , ut proterva , et in pravas novitates , etiam inter Catholicos , eruptura ingénia , suis coercita limitibus teneantur, neve aliis quibuscunque suas opiniones obtrudant. Denique protestantes eam synodum, quam a se alienam pu tant, intelligendo et approbando suam faciant.
Mullis sane documentis liquet Hispaniarum Ecclesias orthodoxas certis impedimentis ad sextam synodum neque convenisse, neque vocatas fuisse. Quid ergo egerunt cum ad eas a Leone II et Benedicto II illa perlata est? nempe id : ut ejus synodi « gesta synodica iterum examinatione décréta vel communi omnium conciliorum ( Hispanicorum scilicet) judicio
' S up., part. I. — 2 Sess. 25, decr. De indulg.
PREM1ÈKE PARTIE: DISSERTATIONS
comprobata salubri eliam divulgatione in agnilionein plebium transeant {. » Sic synodum quant non novcranl.suam cssc feceninl. Quo etiam rira alire synodi ipsaqae adco Constantinopolitana I synodns ab Occidentalibus adoplala, in secundi œcumcnici concilii nomcn ac tilulinn crevit. Sic quintam synodum , .disque
Leapostolica celebratam, eadem Sedes probandofecit suam. Septimain qnoque synodum ;d> eadem Sede apostolica totaquc Orientali i ■'.( rlosia confirmatam , post aliquot diflteultates verborum ac discipline, potins quam muni ac dogmatum , Gallicana qus oon interftierat, et tota Occidentalis suscepit Ecclesia; çnia conrrnsionc ejus auctoritas ut in Oriente, ita tolo inOccidente, eo usque invaluit td nunquam, poslea in dubium revocaretur.
Uuod antem protestantes objiciunt concilium Tridentinum non cssc œcumenicum , eo quod in illo ciun catholicis episcopis ip^i non sedcrint judices , sed ab adversa parte latum sitjudicium ; liuic profccto querelffi si daretur locus, uulla unquam concilia exslitissent aut exstare possent ; cum ncc Nicœna synodus Novatianos ac Donatistas aul aliosjam ab Ecclesia quocunque modo separatosadmiserit judices, ncque unquam hasretici ui^i a Catholicis judicari p ss'ud, neque qui ab Ecclesia secesserunt,ni8iab iis (jid unitatem servant. Neque Lutherani, cum Zuinglianos, faclis synodis, condemnarenl', cos assessores habucre, ncc œquitas sinebat a calholica Ecclesia baberi judices, eliam episcopos, Anglicos, Danicos, Succicos , aperta odia professos, quippe qui ab Ecclesia Romana ul iinpia, ut idololatrica , ut anliebt istiana recessissent ; neduin Germanise protestantis ministros aut superintendentes , qui ne quidem essentepiscopijCum sulis episcopis locum insynodo deberi universaantiquîtfts fateatur.
Sed lwc contentiosa omittamus : accédant discutiant, privalim examinent, œquas et coin. modas ex ipso concilio repetitas declarationes admittant, acta sua symbolica conférant cum synodi nostrœ decretis, pacilicum et calholicum induant animuin; sic Tridentinam synodum sibi quoque haud a?gre œcumenicam facient.
Aut. IV. — Summa dictorum ; ac de difficultatibus superandis.
Maxima difficullas , infixam pectori a cunabulis penitusque visceribus inolitam atque concretam excutere religionem: ingens opus,imo vero datum optimum, donumque perfectum , des-
1 Ephl. Lcon IT, Conc. Tolei. xiv, can. 4, v; Labb., tom. vi, col. 1219, etc. — 3 Lib. Conc, pass.
cendens a Pâtre luminwn *, nec ab homine extpectandum.
Et jam pro sua clemenlia Pater misericordiarum curandis vulneribusdeplorandaïdiscessionis duo opporlunissima remédia contulit : alterum, ut inlellectu facile esset perspiscerc pro secessionis causis multa nobis fuisse imputa la , quœ vcl niera commenta essent, vcl ex prhatorum doctorum opinionibus translata in Ecclcsiain , mimpiam approbanle ea , imo vero polius vel maxime répudiante , editis caslissiinis et utilissimis concilii Tridenlini prarserliui de juslificationc decretis. Quanquam autem a nobis horum magna pars non indiligenter pâli ■l'acia est , innumerabilia supersunt liaud minoris momenti : es quibus id inferimuSj his remolis obstaculis ac recognitis iis quai falso irnpulata sinl, facile coaliluram pacem, et proclivcin reditum esse oportere filiorum ad patres qui profecto nostri fuerunt. Beatum autem illum et a Domino benediclum pnedicabimus, qui çonvertet cor patrum ad fttios, et cor fdiorum ad patres1; cl ileruin alia Scriplura dicit: Et cou gregàbuntur filii Juda et filii Israël pariter, et ponent sibimet capui unum *.
Alterum remedium longe convenientissimum et commodissimum est boe : in protcstanlium libris symbolicis atque in ipsa maxime Confestione Augustana ejusque Apologia , Dco ita providenle, tôt ac tanlas verilalis catholicrc retentas esse reliquias, ut ex bisviri boni ad omnia nostra facile reducantur, rclicto illis (ilo,quo ex lorluosis ac deviis itincribus extricati , in andquas planasquc semitas revocari possint.
Id autem erit commodissimum , quod vix ulla nova décréta condi , sed per exposiloriam ac declaratoriam viam aptas et consenlaneas interpretationes atterri oportcat,ut Confessionis Augustana defensores ad se ultro rediisse et sua constiluta pandisse videantur.
Ncque necesse est ut universœ simul Confession* Augustana perGermaniam addictœ Ecclesias de bis in commune consulant : sin lantum aliqui , bono Deo inspirante, principes, qui fraterno et Christiano animo audiant, mei ditentur, sua quoque proponant (ncque enim ii sumus qui tantamrem uno velut ictu expediri possc credemus), suœ denique salulisipsi curam gérant, cœteris concilio , tracialu el cxemplo prosint.
Nos autem minimi, qui sane in banc parteni nostra vel maxima studia contulimus, indet'esso animo nostram qualemcunque operatam pollicemur ; et jam, Deo dante, in Historia nostra variantis doctrine Ecclesiarum protes-
., -, 17. - * Malach., ni, 6. - " Ose., i, 11.
tantium, multa retulimus, quœ aLulheranorum tlogmate dehortentur ac deterreant ; errores AÎdelicet gravissimos ac manisfestissimos, in primis hos quatuor :
I. Quod ubique professi se tenere antiquorum Patrum ac maxime sancti Augustini tutam, prœsertim in articulo de justificatione doctrinam, eam tamen sectentur, quam, fatente Melanchthone,hujus fidei post Lutherum assertore praecipuo, anliquitati alque in primis sancto Augustino ignolam esse constet.
IL Quod bona opéra, in Evangelio sub inlerminatione damnationis œternœ toties imperata et mandata, non sint necessaria, aut certe non ad salulem , quodque contraria sententia , Scripluris alque omnibus chrislianis probatissima , merito condemnetur.
III. Quod a fatalibus ac stoicis ferreisque necessitatibus libero arbitrio primum impositis, ad inflandas liberi àrbitrii vires , atque ad ipsum semi-pelagianismum publiée deflexerint.
IV. Quod auctore Luthero, in explicanda Christi hominismajestate, amplexi sint ubiquitatem, areliquorum Christianorum ac doctissimorum etiam Lutheranorum , ipsiusque adeo Melanchtonis sensibus penitus abhorrentem.
Quœ alibi demonstrata apertiorem in lucem educere in promptu est. Sed hœc sponte cornière, quam a nobis confutari malumus ; placetque omnino inire potius consilia pacis, et commodissimis quibusque rationibus mitigare offensiones animorum. Cœterum , illud in catholica parte vel commodissimum putamus, quod, cum de tantis rébus, seufidem.seu disciplinam spectent, an Romanum Pontificem, tanquam ad antesignanum, more majorum , referri oporteat , is nobis obtigit Pontifex , qui et doctissimus ac perspicacissimus, omnia docenda et agenda pervideat, idemque insigni pie. tate ad optima quœque promptissimus , omnia Christian» rei et paci profutura concédât.
EXPLICATIO ULTEMOR
METHODI REUNIONIS ECCLESIASTICjE
Occasione eorum instîtuta quœ illustrissimo et reverendissimo D. Jacobo Benigno, episcopo Meldensi, moderate non minus quam erudite ad eadem annotant placuit.
PROLOGUS.
Dici non potest quanta cum animi voluptate semel alque iterum ac ssepius perlegerim, quse ad Cogitationes meas privatus reunionis ecclesiasticse methodum concernentes, annotare studio curœque habuit iliustrissimus et reverendissimus D. episcopus Meldensis, vir non in Gallia duntaxat sua, sed in nostra etiam Germania dudum merito suo celeberrimus. Non poteram nisi egregia mihi polliceri, de doctrinœ catiwlicœ Expositionis auctore, lot episcoporum, archiepiscoporum, cardinalium, ipsius denique Summi Pontificis Innocentii XI, mùv vt à-ftolj, calculo comprobatse. Qua3 sane spei votorumque prsesumptio adeo me non fefellit, ut lectis omnibus cum cura, pro incolumitate tanti auctoris vota facere, Deumque venerari non dubitavenm, ut praesuli tam bene affecto, et a studio parlium tam alieno, pacem insuper et veritatem ex sequo bona lide sedanii, aatatem ad annos Nesloiis, boc est, quam longissime prorogare ne dedignetur.
Sciiptum ipsum quo dattinet, occupatum, id est prima ac secunda sui parte, in examinanda mea methodo, quam mullis dubiisvideri obnoxiam, in quibusdam prorsus impossibilem, uli arbitrât ur vir îllustrissimiis. Id mirum atque improvisum adeo mihi non accidit, ut mirarer potius, si, non
dico in omnibus, quod ne sperare quidem debui, sed in plerisque paria mecumsenliret. Eorum enim, qui abutraque dissidenlium parte, ad concordiam ecclesiasticam animum inhuncusque diem applicuere, observare licet, nonnullos zelum habentes, sed scientia ac rerum usu destitutum, palinodiam velurgere manifesto,velpostingentem apparatum, mellitosque verborum globulos,ac dicta quasi sesamoac papavere sparsa,datis uua manu qua3 mox alia lollantur, nihil tamen aliud denique intendere, quam ut ad preetensi erroris revocationem discordes suaviter inducant : alios conciliationem suam superstruere, datis quasi exconcessis hypoihesibus, qua3 ab altéra parte nihil minusquamadmittantur : alios in cothurni modum, qui cuivis pedi sit aptari potis, sub generalium quarumdam formularum involucro, simpliciorum conscientiis struere insidias, nec in re ipsa, sed solo verborum cortice pacem moliri : alios denique dictatoria quadam auctoritate, sua de pace consilia parti adversaeobtrusum ire, et pro illis tanquam pro aris et focis pugnare; hoc est, negotium pacis in novse lilis materiam convertere, et sic in universurn a via maxime regia prorsus declinare, seque necessitatibus non necessariis jugiter involvere.
Cum igitur, his diligenter animadversis, appareat in cassum laborare qui tramitem hune insistunt, rem alia prorsus via aggrediendam esse
