‹ Œuvres complètes de Fénelon, archeveque de Cambrai. Précédées de son histoire littéraireChapitre 145 sur 271 · RANA ET MUS · texte numérisé non relu

RANA ET MUS

Qui, ut aiuni, sperat cœtoros deludere, ipse se doludit. (Ut melius id aperironi, utinam licoret verborum exoletorum antiquà vi uti ! ) Yerùm , ut quo incœpi redeam, mus pinguis et obesus, qui nec Advenlum , nec Quadragesimam noveral, ad margineni stagni vario lusu genio indulgebat. Accedit rana suà linguâ dicens : Yeni domum , epulaberis. Continué promisit mus , nec fuit necesse ut rogaretur impensiùs. Jactavit tamen rana , ut magis alliceret , balineum salubre, voluptateni itineris, aspectu mira et varia paludis ad ripam. Aliquando, inquit, narrare juvabit dulcibus natis amœnitates regionis, incolarum mores, reipublicae aquaticœ administrationem. Hoc unum ei curœ fuit. Nalabat quidem , sed œgrè sine ope aliéna. Huic incommodo sic rana medetur. Pedem mûris alligat tenui junco ; ipsa innans paludi, ad ima gurgilis miserum hospitem vinculo depriniere nititur. Nec datam [idem, nec jus gentium violare pudet , inhians largis epulis ; namquo exquisitus ei videtur cibus ; jam prœdam devorare crédit. Ille deos testes invocat ; perfida ridct : ille reluclatur ; hœc enixiùs urget. Eo in conflictu , milvius errans, gyransque summo in aère , despicit miserum aquis fluctuantem. Irruit, arripit murem, vinculum ranamque simul ; duplici prœdâ gaudet ; pisce carneque in cœna vescitur.

Dolus acutior ipsi subdolo obest plerumque ; et perfidia in caput aucloris recidit.

FABULA XII

TRIBUTUM ANIMANTIU.M.

Fabula quaîdam apud antiques maxime claruit. Qua de causa? Id me fugit : hinc Icclor

FAHLES DE LA FONTAINE EN PHOSE LATINE

nioribiis attendal ; ego nciù tabulam !îim[)li(ilor iiarro.

Fama tiilil |ia>>iiii Ali-xaiuliuiii pciiiUiin <' .love , alloctaiilcm tolius oihis iiiiiKM'inm . jiis- ^i>M' goiitcs ciUdUjuot siiiil , lU'C luuia , suis geiiibus su|)|tlitc's advohi. Hoiniiium gemis, qiiailru|M'iliim . al» (.•lo[)liaiilo iim]iii' ail vortiiiciiliMii. ({iiiii cl |iiM'iiiiii, a\iiiin(]ii(> i'c'S|inlili( :i' acic>siiiiliii-. l>oa cc'iilum orilms soiiaiis, iiuvinii reu'is [)laciliiin odioil. t'.'iroifm latè iiuulieiis. Oinne gomi> bollnaruiu , ([ua' hue ustjuc uni sua? Icrilali obsequcbauUu' , lum lomporis juguiii ferre cleereverunt. E laliluilis proJeuut. cuuveniuut vaslo iii sallu. Ptoleaquain aliquaiidiu ilitccpUiverint, taudeui placuil liibuluni pendere , sui)plioemque legaUitn inillerc siuiiaiu. Sci'ipto aceepil maudala ; de li'il)ulii aulem precipua (ju;fslio tuil. Quid inunei'is? l'ecunia exigebalur. Mutuinu pclunl ab oHicioso rege, qui suis in liuibus fodiuaiUMi auii politus , omnia large conuiiodavil. Tribuli vectores ullio scsc pia'bcul inulus et asiiuis . equus et camelus. Unà xiam carpunt . cuui Icgalo siiiiia. Coliorti leo fit ob\iaui ; utqui boc nialè. ()[)portunè, inquit, occurrimus ; iter facieinus biruul. ù cmnites itiueris anianlissiiui. Ibaui seorsiin daluni muneia ; at muuus quainquain levé, me tamen oncrat : singuli vestrùni quartain parlein olïiciosè gérant, nec gravi onere pronieniini. Ego expeditiùs in lalrones, si incesserint . protinus irruain. Leoni pelila denegare insoHluni est ; crgo blandè excipitur, levalur , spretoque filio Jovis inagno , cuin publiée legationis danmo opiparè epulatur. Subeunt pratuni rivis irrigatuni , vernis(|ue consilutn fioribus. Hae in sede zepbyri eapfa- Lanl t'rigus , et pasccbant oves. Ucj)enle leo de inorbo queritur. Ferlirite . inquil. legalioncni ; eano igni nialè intus ui'or , berbasquc salubres liic quœrere est aninius ; vos properale. Hestituito pecuniain niihi ; nanique eà opus est. E\|)lieant sareinas, et leo ovans cxejaniat : O dii. (juol nuiinui e nieis iiuHuI.iruut ! Fleriquc parentes ada-quant ; nicuin est iucrcrnciituni. Onincs nununos ant salleni tcre oiniies diri|)uil. N'ectores et siniia pudibundi, nec ausi niutire, rursus iter taciunt. .lovis nalo iiiagnatn jaitaut (pierelain ; at injuria inulta niauct. Huid laeeret Ab'xander '.' Leo leoni adversus l'uisset. Adagiuui id |»i'oliibet : l'iralaconlli^'cntes sibi invieein ol'liciunt.

FAF.ri.A Mil.

EOILS ET CKUVl S.

Ent I ad lioniiiuiiM iisuin ab initio |)rocrcati non i'iieruul. Duni glande eonlenti, pri»ci bealani vilarn agebant, asini, e(|ui et nnili in silvis crrabaiit ; née, ut inoris est ajiud nos, videbanlur toi clitella', toi eplnppia. strata ornatùs bclliri, rliediu, pilenta : née frcquentia erant iiuptiaruni eonvivia. Tuin orta est rixa inler equuni et cervuni veluceni. Duni eursu cervuin allingere non possel . evoravil botninetii ul industria ejus utcretur. Ilotno iinnnsil ori IVcnuiii ; dorso insiluit , née recjuies nec niera donee ecrvus eaptus intcriisset. His gestis , equus gratias agit lioiniui , dioens : Praesto suni ut te adjuveni ; vale : redeo ad agresteni et solain sedeni. Necjue id tu l'acies un- (juam . respondit eques ; nielius erit tibi apud nus. Huis sit tui nsus jani teueo. .Manedurn ; beatus eris . nec unquani décrit strainen ani- ])lun).

Elieu , quid prolieit cibus exquisilior , dum abesl libcrtas ? Sensit equus se errasse ; at seriùs. Jani equile conslructnm parabatur; eapistro alligatus illie obiit. Félix et sapiens , si ignovisset injuriani ! nualiseumque sit voluptas ultionis, noli banc eniere pretio libertatis, quà ablalà CLctera vilescunt.

FABULA XIV

Vl'LPES ET HERMES.

Pi.r,RiyLE prooeres suiit veluti persi.n.e tlieatri ; Yulgus rude et l'aeilc suspieiens speeie eapitur. Hallueinatur asinus tidens niiniuni oenlis ; vidpes verô perspieax rem aeeuraliùs perpcndil , et sus dequo exagilat. Simul al(iue scnsil vile neseio quid oeculi magnilicis snl) involueris , impingit dieterium oliin ab eo lierois berina" injeelum. Hermès cavus erat , et ingens. \'ul()es laudans artis graliatn. <> t'ormosum caput , in(|uit , at uullum eerebrum !

n (iiianli uobilcs bac in re liernui' sunt.

FABLES DE LA FONTAINE EN PROSE LATINE

FAUl LA XV.

LIPIS. CAI'El.L.V ET il.F.DUS.

Capei.i.a, ilum il larpUiiii lieiliain |)iil)Osceiitem , ut depressa disteiulat ubcra , pessiiluin ()l)il(t ostio. Cave, inquit IuihIo , ne Jispcreas, reserando januam , iiisi pro siguo dicatur : Pereat lupus, alque cjusprogenies. Fortô dum Ikl'C dicL'ivl. illas transit lupus, Inec opportune rccondons aninio ; ncc rapaceni oonspexerat (.•a[)rll;i. Simul alque proCoctain vidit , vocoui nuitat, et Itlandè oral ut aperiatur ostiuin , addens grata verba : Pereat lupus , atque ejus progcnies. Spcrabat se sine niora iu|^n-essuruni. At quid IVaudis sus|)icans li;edus , rinià explorât. Ni pi;ebeas , inquit , pedeni album , non aperiani. l'esalbus (ut vulgo constat) insolitum est in gente luporuni. Hic stupetactus tani improvisa repulsà, ut venerat sic donmm rediit. Quo devenisset tandem sors hffdi , si lidisset verbis auditis à lupo ?

Bis cautusnil nimis préecavet sibi.

licus quidam. Doniinus vilbc bis januam appensis hanc Belgico-Celticam scntcntiam scalpsit : « Vos fortes lupi , ne malri credatis, dum chi- » mitanicm objurtial puerum. «

FABl LA XVIL

SOCHATES .KDinCANS.

SociiATKs olim uîdes cxtruens, audiit amicos carpentes opus suum. Altcr cubiculorum anguslias, nec tanto viro digna atria ; aller aDdiuni l'aoiem minus ornatam ; cuncti andron gyncc;eumquc inconcinnum judicanl. Qute domus ! cui viro ! Vix gyrari potest in ea. 0 utinam, inquit ipse, utut exigua videtur. tidis opplerelur aniif'is !

Hœc jure merito Socrates t'alsis injecil aniicis ; veri pauciores erant , quàm ut domuni totarn replercnt. Amicum se dicit quisque ; at démens, qui crediderit dantibus verba. Nomine amici nil irequentius ; nil rarius ipsâ amicitiâ.

FABULA XVI

Page 1