‹ Œuvres complètes de Fénelon, archeveque de Cambrai. Précédées de son histoire littéraireChapitre 169 sur 271 · CAPIT ET C\ID.\ >ERPENTIS · texte numérisé non relu

CAPIT ET C\ID.\ >ERPENTIS

AxT.ii dua^ [taites insunl liomini inft-nsa^ . raput et canda. l traque ajiud Parcas inclaruit ; unde oliui inter eas magna fuit de piimaln rontenlio. Caput bucusqne i)r(rcesseral ; eauda Olympo ila querebatur : Hujus ad arbitrium quampinrimas leucas eonficio ; imm sperat me scmper ci obscenturam? Hallneinalnr. Sororem illi, non fanndam dii me assignarnnt ; codem sanguine erelas , l'Adcui sorte gaudere decel. Née mimis inest mibi \is noeiva . vencnumque [•ra'scns. En vola niea : .lidjete me vice lueA sftrorem anieire ; du\ ero solcrs , ne qnerela* sit locus. r.rudeli obscquii» drus niorem gessil. Heu , i|notir>s i)b«>(piiiim droriMu nobis nbfuil ! Itisani> iMMiinuiii \iiti>> ({uare nnn (ibturanl

FABLES DE LA FONTAINE EN PROSE LATINE

aures? Tuin t'acilins cvorato nninine , diix ille noviis , iii liice' iiu'i'idiaiui quasi iii Wivuo c;vtMitiens, modo impcgil in riiannor , moilù iii Imi)am pra'lercimtein , modo in aihoros. lia iiiidas ad St\{.nas sororcm doduxit.

Va' l'f'Miis t'o in crroi'c M'rsantiliiis !

FABULA XVI IL

AMMM. IN 1 r.NA. '

Di M pliiltisojihus (juidani asseni sensns esse fallaces, aller contra numquam eos Ibfellisse jnral. Rectè nlerqne. Jm-e mcrilo quideinainnt pliilosoplii , liomines sensibns ad jndicandnni inductos , errainros scnqjcr. ^'e^nm . si emendefnr ohjecti iniaiio ratione distantia' , medii aml)ientis, ori;ani, deniqne machina» quà ntininr ad spectandnm , nnlla erit sensunm deceptio. Nalnra ha^c sapienter ordinavit ; aliqnando de liis fusé dicam. Solcm spectn ; qua'nam est iigm-a ejus? Corpus illud inmicnsum bine videtur tripedalc ; at sede in sua cominus illud si inlueres , ô quantus natnrœ oculus! Distantia conjicio magnitudinem ; angulo lateril)nsque quasi in manu illud dimctior. Yulgus crédit solem esse planuni; in globum hoc siduselTmgo. Immotum sislo, tellns circnm njovefnr. Ut brevi dicam , oculis mois contradico penitus; nec illudentes oculi sanai menti officiunt. Menspassim aspecie veri verum seponit. Non obsequor oculis forte minus caustis , nec auri tardiuscube ad renuntiandos sonos quos liansit. Baculusfractusinaqua, reclus estmeain mente. Ratio prreest, remque définit imperiosè. Sic oculi passim mendaces , nunquam mendacio mentem prœvertunt. His si lidein adbibeam, errore communi . in orbe Lun;c videre est faciem nndieris, Num id verum est? Minimr. Unde igiturbi'ec species? Loca salebrosa sic illudunt oculis. Nullibi faciès Luna» plana est j hic montibus aspera , illic planitie polita est. Hinc fit utumbrœ lux immixla delineet modo liominem , modo bovem , modo elepbantem. Quid siniile nuper evenit in Anglia. Perspicilibuspositis , novum apparuit animal in hoc sidère. Omnes exclamant : 0 miraculum! Tanta supcrnè mutatiofacta magnos portendebat eventus. Forte tôt reguni acerba bella sic prœnuntiata fuerant. Accurrit rex ipse , rex barum artium nobilium faulor. Ipse in Luna monstrum intuetur. Sorex latens pone vitrumborrida pru.'oinebal bella; rident cuncti. 0 gens beata!

Quandonam et Francis licebif bis indulgere studiis? L;iureas messes Mars nobis demetit ; bdstiumet terga darc . cl dccliniu'e pra^lia ; nosli uni lai'cssere : namquc \ictoria , amans Endos ici. vestigiis ejus inba.'ret. Hujus faclisapnd posleros dari erimus, Xtn'dum Musa' nos desel'uerunt ; pacis gaudia in b(dlo sup[ielunl ; ergo paxsineluclu desideralur. llàcfruilur Carolus^ Foret ille in re militari fortis et peritus; nunc Anglos aliis demulcet jocis gralo in otio. Ycrùm ô (]uanla Ibura incen(lerentur bnic numini , si tanlds sedarel tiuuullus ! Ouid dignius sagaci ingenio? Nonne placidinn Augusli regmmi trépida Julii fuhniuanlis l'acla ada'fiuavit? 0 gens beala , quandonam pace licebil , et nos vicissim decoris artibus operam dare ?

E LIEEO OCTAVO.

FABULA L

MORS ET MORlBUNnUS.

Sapientem ex improviso iMers nunquam occupât ; seipsum admonet , ad profectionem semper expcditus. Tempus illud , ebeu , totam amplectitur vilam! Coinpnta séries annorum, menses , boras et momenta ; omnia ba^c falali tributo debentur ; bœc est ditio Mortis. Primum instansquo regum nati lucefruuntur, interdum vitam eripit. Objice summimi genus, opes, formam, virtutes animi, ipsamque juventutis ilorem ; Mors absque pudore omnia diripit. Aliquando orbis ipse ditabil eam. Nibil est quod plus nos fugiat , quod plus instet nobis imparatis.

Ssecnlo peracto, senex moriens querebatur Morfem inunaluram adventare. Ab intestato , inquit, et imparatiun , actulum me vilâ migrarecogis ; ;equumne est ila festinanter mori? Expecla paulisper; unà protisci suadet uxor. Adliuc superest mibi abnepos quem fortunisornare cupio ; sine me œdes meas perficere. 0 deacrudelis, quantîmi instas! Tuni illa reposuil : 0 senex, non te ex iniproviso adorior. Immej'itô meani culpas impatientiam ; numquid centum annos natus es? Ubinam Lutetise duos, in Gallia dccem inveniescoaetaneos ? Oportuisset , inquis, te admonitum iri , ut promp-

^ Clinrles II, roi (VAnylcteric" , i^loil reste* nt'iitie «lans la ijiifirc qui M- icnniiia pai la [iai>c de \inH'(jui' , l'ii 1678.

FAlil.KS IH'. I.A InNTAINK TN rimsi: I.VTINK.

liùs i»l)st'tjncroris : iiiM'iiissom li.ri'cilt'iii Mii|iliiin , nejioli'm lumis altliiciilciii , a>iU's alisoliitas. Noiinc uiliiiuiiitus i'uisti diiiu l'aliscc-ltaiit lic- IkMos st'iisus , lîctiuaqiie labaltanl . cxliaiistis liriiiii^'t'iiiis siiiritilnis? N\'c iillra }:iistal palaliiin ; olisiinluit amis : niniiia lo tlt'liciiiiil ; IViistra tilti laiiilidi nik'iil soirs: lioiia ncc jaiii tua ili'sidi'ras. Oiiiiu's t'oa'qiiaU-s atil cNliiiclos , aiit iiiorit'iili's , aul a'|j;rotos exliiliui. .NiiiiKjiiid liac luit admonitio? Scn«>.\ . silonsprolicisi-fit'. (Jiiid ivipultlica.' inkivsl ulriiiii tcsleris, an iKui?

Mors rottt' diceluil. \ t'Ilcm lioiiiiiios o \ila quasi i'\ coin ivio suiLTi'iv , lios|)ili iriatos airt'iido , rolledisciuc sarcinulis. Huanto euirn spalio se decedeniem qiiis morari polcst ? Murmuras , Ct stMicx? Aspici' juvenos ruiifrentcs falo . decoraiu quidcui . at oeiiam l'I crudtdoiu njipotoiilcs niorleni. Frustra iusauionUMu iiicro[)o. Ais nio iiividii iiK'oiisultiùs : qniproxiuit' inorluuiu ret'i'rl , UKM'Ii rclurtatur pcrlinariùs.

FABULA II

Ol'.ESTOR ET SLTOH.

A siMMo mauo usquf ad vesperam doranfal»at sulor. Mirus aspoilu , niinis audilu canorani \nc'ein inodulahatur, quoquani septeni Sapienliuru heatior. E regione viciuus praxiivos . canlu somnoque carel)at : a'rario pra'fectus orat. Si rorl»"' sub priruaui luceui interduru dorniilaliat, sutoris cantu cxoilalus , conlinuô (|ueiTliaturdo providentia suporna . uiiuus sollicita dori'lnis iioslris, ciiin somuus uticibaria in Ibro nusqiiam \a;niret. Cantorein arcessit domuni splondidani : Qiiid tibi lucri est animi . in<piit . o boue (iregori? Anuui? Ivlcpol , non ila foniputo, i-csjtondi't voie miuiicà l'rstivus sutor : iiequc »*a fuit uucjuani au'oudi ratio. Itarô diei accunudn diein ; salis superquc est niodô cxtronuKu anmuu attin^raui : uuicuique diei suus ob- \eiiit viclus. — Krgo (piid lucri diurui? — .Modo plus, uiodo minus. At (]ua ^tum alioqui satis amplum immiumiiit i'i-sli dii'S , quibus auuus iu- Icrvcrtitur ; testorum olio iugruit [iauperies. Huic iile noccl pra-mullitudine ; et pastor sanclis recenlibus ad calcem boinilia.' nos sem[>er molestât. Uisit qua-stor candorein o|jifii-is. Ilodie. irKjuit , te soliij insidere volo. (jentum liusce accipi' lUJinnios. \'eriim serva caulissinit'' qnàni poleris, ne deliciant nbi maxime opiis t'orrl. l'uni visas est sutor sibi \idero onines gazas (juas ad usum luiminum tclhis a ci-ntuni

auni> prolidit. honunn repetif : in cejla subterraut-a rciondit nunnnos , sinndipie gaudia. Nie ultra i ccinit . amissil \oce , comparatisquc aMiiumarum causis. DilVugiunt sonnii levés ; bospiles subeinit cm a' , sus[)iciones terrnrosque incpli. Uiu explorabat ; noctu. Icle Iranseunle. fi'lem argucbal lurti. Tandem mist-r adil di\itciM . qiK in Iniii minime canlu e\(-itabal. Tibi lui smt, iiupiit . iiil.nisti nummi ; restitue soinnos laciles, dulccuMpu' caulnm.

KAIll LA III.

Page 1