PIECES JUSTIFICATIVES

POUVOIR GÉNÉRAL DU CARDINAL POU'S, POV R RÉCONCILIER L'ANGLETERRE A l' ÉGLISE RO- MAINE.

Jl'LIUS PAPA III,

Dilecle fili nosier, salu'cm et apnstoliram benediclionem. Du (lu m, cum charissima in Christo filia nostra Maria, Angliœ lune prineeps, regina declarata iuissel, et sperarelur regnum Ângliae, quod saeva reguin lyrannide al) unione sanclae Ecelesise calholi<'ae separaium fHerat, ad ovile gregis Domini et ejusdem Ecclesiae unionem, jpsa Maria primum régnante, redire posse ; nos le, prxstanli virlule, singnlari pietale, ac multa doclrina insignem, ad eaindeui Mariam reginam el universum Angliae regnum de fratrum nostrorum consilio et unanimi consensu nostruin et aposlolicx Sedis lei;aiun) de laiere deslinavinius ; libique inier caetera, oinnes et singulas utriusque sevus, lam laicas quara ecclesiaslicas sseculares.et quorumvis ordinum regulares persoiias, in quibusvis eliam sacris ordinibus conslilutas, cujuseunque stalus, gradus, conditionis et qaalitatis exsisierint ac quacuuque ecclesiastica , eliam episcop^li, archiépiscopal!, et patriarchali , aul mundana, eliam marchionali, dueali, aut regia dignitale prxl'ulgerent ; eliam capiiulum, collegium, universitas, seu comnmniias forent, ciuarumcuiique lixresium, aut novarum sectarum ptofessores, aut in eis culpabiles,vel suspectas, ac credentes , receplatores, et fautoreseorum.etiamsi relapsx fuissent, eorum errorem cognoscernes, et de illis dolentes, ac ad orlhodoxam fidem recipi humitiler p slulantes, cognila in eis, vera et non licta autsimulaia pœnitentia, ab omnibus et singulis per eos perpeiialis (hxreses, et ab eadem fide aposlasias, blaspbemias, et alios quoscunque errores, etiam sub generali sermone non venientes sapienlibus) peccalis, criminibus, excessibus et delictis, neenon excommunicationum, suspensionum, inlerdiclorum, et aliis ecclesiaslicis, ac lemporalibus etiam corporis afflictivis, et capitalibus senlenliis, censuris et poenis in eos prxinissorum occasione, a jure vel ab hoinine latis, vel promulgalis, eliamsi in iis viginti, et plus annis insorduissent, el eorum absolulio nabis el divinx sedi, et per liiteras in die Ceenx Domini legi consueias, reservata exsisteret, in utroque conscienlix videlicet, et coutentioso foro, plenarie absolvendi, et liberandi.ac alioruin Chnsti fldelium consonio aggregandi : neenon cum eis super irregularilale per eos prxinissorum occasione, eliam quia sic bgati, Hissas, et alia divina ollicia, etiam conira ritus et cxremonias, ab Ectlesia eaienus probatas et usitaïas, célébrassent, aut illis alias se miscuissent, contracta ; neenon bigamia per eosdem ecclesiasticos, sxeulares, vel regulares, vere aut licie, seu alias qualitercunque incursa (eliamsi ex eo quod clerici in sacris constituti, cum viduis vel aliis corruptis, mairiuionium contraxissent prxtenderelur) rejeciis jei expulsis lamen prius uxoiibus, sic de facto copulaiis : quodque bigamia et irregulariiate ac aliis, pixmissis non obsiantibus, in eorum ordinibus dummoilo anle eorum lapsum in hxresin hujusmodi, rite et legilime proinoli vel ordinal! fuissent, etiam in allaris millbterio mi ni slrare, ac qua-cunqueet qualitercunque eliain.curala h. neficia, sxcularia vel regularia ut prius, duminodo super eis alleri jus qusesiium non exsisteret, relinere : et non promoli, ad oinnes eliam sacroset preshyteratus ordines, ab eorum ordinariis, si digni

et idonei reperli fuissent, promoveri, ac bénéficia ecclesiastica, si iis alias canonice couferrentur, recip>-re et relinere valereht, dispensandi et indu 1gendi : ac omnein infamix et inliakiliiatis maculant sivenoiam, ex prxmissisquomodoliliet insurgentem, penilus et omnino abolendi; neenon ad prislinos honores, digniiates, famam, et patriam, et bona eliam confiscaia, in pristinumque, et euni, in quo ame prxinissa quoniodolibet eranl, slalum resiiluendi, reponendi, et reinlegrandi, aceis, dummodo corde conlrili, eorum errata etexcessus alicui per eos eligendo catholico confessori, sacrameutaliter confitereniur, ac pœniteniiam salularem, eis per ipsum confessorem propierea injungendam omnino adimplereni, umneru publicaro confessionem, abjurationem, renuntialionem, et pœnitentiam jure debitam, arbitrio suo moderandi vel in loluni remitlenili. Neenon coinmuniiales et uifiversitates, ac singjlares personas quascunque, a quibusvis illicilis paelionibus el conveniionibu», per eos cum dnininis aberrantibus, seu in eorum favorem, quoniodolibet initis, et iis prxsliiis jurainentis- et bnmagiis, illorumque omnium observaiione, et si quem e^tenus occ isione eorum incurrissent perjurii reatuin, etiam absolvendi, et jiiramenta ipsa relaxandi. Ac quoscunque regulares et religiosos, etiam in hxresin hujusmodi ut prxferlur, lapsos, extia eorum regularia loca absque dictx sedis licenlia vagantes, ab aposlasix realu, et exconnnunicationis aliisque censuris ac pœnis eedesiasticis, per eos propierea eliam juxla suoruiu ordinum inslitula incursis, pariier absolvendi : ac cum eis ut alicui benelicio ecclesiastiro curato , de illud obtinenlis consensu, etiam in habitu clerici sxcularis, habitum stium regularem sub honesta loga presbyteri sxcularis deferendo, deservire, et extra eadem regularia loca remanere libère et licite possint, dispensandi. Neenon quibusvis personis, etiam ecclesiaslicis. ut quadragesunalibus et aliis anni temporibns et diebus, quibus usus ovorum et carnium est de jure probibilus, bulvro et caseo et aliis lacliciniis, ac diclis ovis et carnibiis, de ulriusque seu aherius spiritualis, qui catholicus exsisleret, medici consilio, aul si locorum et personarum qualitale inspecta, e.v defectu pisrium aut olei, vel indisposiiione personarum earumdem, seu alia causa légitima id tibi faciendum videretur, ut luo arbitrio uli et vesci possint, indulgendi eteoncedendi. Neenon per le in pncieritis duntaxal casibus, aliquos clericos sxeulares, lanium presbyteros, diaconos, aul subdiaconos, qui nuiirimomuni cum aliquibus virginibus, vel corruptis sxculariuus, eliam mulieiibus, de facto ea tenus contraxissent, cousiderala aliqua ipsorum singulari qualitate. el cognita eorum vera ad Cliristi lidem conversione, ac aliis circiiinslantiis, ac niodilicationibiis luo tantuni arbitrio adhibendis, ex quibus aliis prxsertim clericisin sacris ordinibus hujusmodi conslitulis, quibus non licet uxores habere, scandalum omnino non genereiur; cilra lain. n aliaris ac alia sacerdotum ministeria, et tiiulos beneliciorum ecclesiasticurum, ac omui ipsorum ordinuin exerciuo sublato, ab excommunicationis sentenlia, et aliis reaiibus propierea incursis, in- Juncta nid'- eis etiam uio arbitrio pœnttenlia salulari, absolvendi ac cum eis dummodo aller eorum superstes remaneret, de extero sine spe conjugii, quod inter se niairimoniuiu légitime conirahere, et in eo poslquam contractum loret, licite remanere possenl, prolem exnidc légitimant decernendo, mi-

i.ôi

ŒUVRES COMPLETAS DE M. EMF.RY.

seiicorditer ilispensandi : ac quxcunque bénéficia ecelesiasiica, tain saeculavia quam regularia, et quae per rectores calholicos possidebaniur , de ipsorum tanien rectorum catholicorura consensi*, seu ahsque eorum praejudicio, quicunque alteri bemTicio ecdesiastico ob ejus fructus tentiilatem, aut hospitali jani erecto vel erigendo, seu studio univrrsali vel seho'is lilterariis, uuiendi, annectendi, et incorpoi andi, aut fructus, reJiluî, et provenais, seu bonorum beneficiorum divi Jeudi, separ.mdi , et disiiiembrandi , ac eorum sic divisorum , 'separaturum et dismerabraloruin parlent aliis beneliciis seu bospilalibus, vel studiis aut scbolis, seu piis usibus similiier arbitrio luo perpeiuo applicandi et appropriandi. Ac cum posseSsoribus bonorum ecclesiasticorum (restUutis, prius si libi expedire viderelur, immohilibus per eos indebiie detenlis) super fructibus maie perceptis, ac bonis inobilibus consumptis, concordandi, et transigendi, ac eos desuper liberandi et quietandi : ac quidquid ex concordiis et transat lionibus hujusmodi proveniret, in ecclesia cujiis essent bona, vel in studiorum universalium, aut scholaium hujusmodi, seu alios pios usus convertenili, omniaque et sin^ula alia, in quse in praemissis et circa ea quoinodolibet necessaria et opportuna e?se cognosceres, faciendi, dicemii, gerendi, et exercendi : necnon Calholicos locorum ordinarios, aut alias personas Deum limentes, fide fn-ig'rtes, et lilterarum scienlia praeditas, ac gravitatemoruin conspicuas, et ;etate veneranda, de quamm probilate et circumspectione ac ehariiaiis zelo

plena Dducia eonspici posset, ad praemissa o ia,

cum simili vel limitât» potestate (absolutione et dispen-alione clericorum circa connubia, ac unione beneficiorum, seu eorum fruciuum et bonorum separatione, et applicalione, ac concordia cum possessoribus bonorum ecclesiaslicorum et eorum liheratorum, duntaxat exceplis) subsiituendi et subdelegandi : ac diversas alias facullales per diversas alias nostras tam sub pluinbo quant informa brevis confectas lilteras, concessimus, prout in illis plenius continetur. Verum cum tu ad parles Flandriae ex quibus brevissima ad regnuin transfreiatio exsislit, te conluleris, ac ex cerlis raiionalibus noliis notis eausis inibi aliquandiu subsistere baheas, ac a uonnullis, nimium foisan scrupulosis, ha-siletur, an lu in paitibus hujusmodi subsisiens, praedictis ac aliis libi coucessis facultatibus uli ac in eodem regno locorum oïdinarios, aut alias personas, ul pramiitlitur, qualilicatas, quae facultatibus per te juxta diclarum lilierarum continenliam pro lempore < oncessis uiantur, alias juxia earumdem litierarum tenoiem substiiuere et delegare posais : nos causant tuae subsisienliae in eisdem partibus approbanies , et singularum lilterarum pradictarum tenores , pnesemibus pro suffieienier expressis, ac de verbo ad verbum insertis, habentes, circumspectioni luiequod quandiu in eisdem, panibusde licentia nos ira niorain tvaxeris , legalione lua prœdiua durante, etiani extra ipsuni îegnum exsisteus, omnibus et singulis pnediciis et quibusvis aliis libi coucessis, el quae per pi absentes libi conceduntur, facultatibus, eiiam erga quoscuuque, archiepiscopos, episcopos, ac abbales, aliosque, ecclesiarum lam sa-cularium quam quorumvis ordinuni regularium, necnon monaster orum et aliorum régulai i'jm locorum praelatos, iion secus ac erga alios iuferiores clericos. uli possis, necnon erga alias personas in singulis lilleris prarJiciis îuovis h odo nominatas , ad le pro lempore récurrentes vel niiilenles, eiiam c ica ordines, quos i unquam aut maie susceperunt et uiunus consecraiionis.quodiis ah aliis episcopis vei arcliiepiscopis eliam liaerelicis et sci.ismalicis aul alias minus nie et non servaia forma eccleaiae consueta impensum fuit, elinmsi ordines et munus hujusmodi etiam c'uca aiiaris minisierium

te ipsum vel alios, ad id a te prQ lempore deputalos, libère uli, ac in eodem regno toi quoi libi videbuutur locorum oïdinarios vel alias personas, ut pnei ittitur, qualificatas, quae facultatibus per te, eis pro lempore coucessis (eilra tamen eas quae soliim libi ut praefenur concessae evsisluni), eliam te in panilius Flandriaî hujusmodi subsisiente, libère uiantur, eteasexerceant el exsequantur, alias juMa ipsarum lilterarum continenliam ac tenoreni subsiituere et subdelegire. Necnon de personis qiiorunicuique episcoporum vel archiepiscoporum, qui melropolitanam aul alias cathédrales ecclesias de manu laicorum etiam schisinalicorum, et pracsertim qui de Henrici régis et Eduardi ejus naii receperunt, ci eorum regiinini et administration! se ingesserunt, et eorum fructus, reditus et provenlus eliam longissimu lempore, lanquam veri archiepiscopi autepiscopi lemere et de facto usurpando, eiiamsi in baeresin, ut praeferiur, inciderint, seu antea hrerelî<;i fuerint, postquam per te unitali sanctae malris Ecclcsiie resliluii exsisterinl, tuque eos rehabililandos esse censueris, si libi alias digui et idonei videbunlur, eisdem métropolitains et aliis cathedralibus ecelesiis denno, necnon quibusvis aliis cathedralibus eliam meiropolilania ecelesiis per obiiuiu vel privationem illaium praesuluin, seu alias quovis modo pro lempore vacantibus, lie personis idoneis pro quibus ipsa Maria regina juxia consueludines ipsius regni, libi supplicaveiil, aucloritate nostia providere, ipsasiiue personas eisdem ecelesiis iu episcopos aul arehiepiscopos praeficere : ac cum iis qui ecclesias cathédrales el melropolilanas , de manu laieorum etiam schisinalicorum, ut pr;eferlur , receperunl, quod eisdem seu aliis ad quas eas alias rite transféra conligtrit, cathedralibus eliam métropolitains ecelesiis, in episcopos vel archiepiscopos praeesse, ipsasque ecclesias in spiritualibus et lenporalibus regere et gubeinare, ac nuinere consecraiioniseis hactenus impenso uti, vel si illud eis nondum impensum exsiilerit, ab episcopis vel arcliiepiscopis caihohcis per te npminandis suseipere libère et licite possini. JNecnon cum quibusvis per te, uipiaemiliilur, pro lempore absolulis el rehabililalis, ut eorum erroribus el excessibus praeterilis non obslanlibus, quibusvis cathedralibus, eliam metroi oliian s ecelesiis in episcopos el archiepiscopos piaeliciei praîesse, illasque in eisdem spiritualibus et lemporalibus regere el gubeinare : ac ad quoscunque etiam sacros et presbyleralus ordines proinovere, et in illis aut per eos jani licel minus riie susceplis ordinibus etiain in allaris ministerio ministrare, necnon munus coiiseciationis suseipere, et illo uli libère et licite valeaui ; dispeusare eliam libère ei licite possis, plenain el libérant apostolicam auclorilaiem per présentes coueedimus lacullatemel potes la le m : non obslanlibus constilutionibus et ordiiiaiionibus aposiolicis, ac omnibus illis quae in singulis lilleris praeteritis voluiuius non obsiare, taeterisqne conirariis quibuscunque.

Oaium Roune apud S. Petrum, sub annulo Pisealons, die 8 Marlii 155-i , ponlifiealus nostii anno quiulo.

COMMISSIO DOMINI REGINALDI POLI, LEG.VTI DE LATERE, DECANO El CAPITELO CANTL'AR. FACTA AD DISPEN- SANDUM CUM CLERIC1S, ET ABSLLVEND. EOS AC LAI- COS, SUO KOMINE.

(Tom. IV Concil. Magnœ Britanniœ, pag. 130.)

Reginal lus, miseratione divina, Sancta». Marise de Cosinedin sancta: Romanae Eeclesiae diacojius cardinalis , Polus nuncnpatus , sariciissimi D. î>. Papae el Sedis aposiolicaj ad serenissimos Philippmu et Mariam, Angliie reges, el universum Angliae reguum de lalere legatus, venerabilibus, ae tëmére exseculi bint , per uobis in Christo dilectis, decano et capitulu ecclesia;

l.'.ûô