MANDATA
Mandatum pro Collegiorum lustralione. .
Nos Cabolcs Rolliîi , reclor Unlversitatis Btudil Parislensls, omnibus présentes lillerai Inspecturis, sai.üten. Es quo rcriim Academie regendarum commis** nostre fldci cura est, rail precipuam hujuscc nos tri rail* nerls partent esse legum academicarum tutelam, semper in animo bahuinius publicarn collegiorum lustrationem aggredi; idque jamprldem à nobis opllml quique vlrl tacltà voce cl communibiis trolls rcposcanl. Ul ergo justls rorum prccibus cl offirio nnstro fmiamus salis, solemnes ac publkas collegiorum luslratlones propcdlem Deo ju vante auspicabimur Quum aulcm Isla solcmnltas non ad inancm pompam Instituts sit, sed ad tuendam in collcgiis discipline severl talon , necesse est haberi in manibus stalula slngulorum, ut patcal ‘crventur neene. Itaquecx ronsilio depulaloruni, et Unlversitatis nom i ne, mandamus ne pracipintus unlvcrsls ac singulls gymnasiarchis , ul accuralé desrrlbi curent statiita sua quum vetera, tùm recenlla, cl fundalloncs ; caque inira men- *em ad nos dcrcrant . subsignala manu gy mnaslarche, procuratoris , cl duorum c bursarlis anliquiorum , qui lestentur collata fuisse ca diligenter cum eiemplartbus, nihilque omissum fuisse aut celatum. Confeclisverô collegiorum luslrationibus, bec oninia deponentur in tabulariis Uiiiversitatis, Inde extrahenda quotiescumque opus fucrll. Et quoniam opllmus est cuslos disciplina.*, ac tnagister oflkii labor; monitos jam nunr Academie alummis volumus, cujuscumque comlitionissint, coram nobia studiorum ralionem reddituros . ac prccipuèeorum qu* in suis quisque scholis edocti fuerint. Cujus admonitionis nostre ne fortè ignorantiam pretexant, Mandatum istud ronvocaüs alumnis suis singuli gymnasiarchæ perlegent. Datum In edibus nostris Laudunels VIII idus apriles, anni M. DC. XCV.
Mandatum ad disciplinant Académie* pertinent.
Nos CABOLdsRoLLiif.rector univers! studii Parisiens!*, omnibus et singulis présentés lifteras inspecturis, salütem. Quum ea sit natura legum etiam opiimarum, ut longo tractu temporis , et bominum incurià paulalim obsolescaot , novisque in dies eisurgentibus viliis quasi sullocenlur : necesse est in omni republiai beoe consti-
tuté veteres sublnde renovari leges, aut etiam Instilui nova* , ut rectum ordiurin evaganti lircntie frænum injiciatur. EA de causA placuit præclars Facultatl Artium statut per nos quedam ad disciplinant Academie pertinentia, caque, ne quis ignorantiam pretexat, alTixis ad Collegiorum valvas tabulis promulgad.
1. Igitur quodspeclat ad tragerdias quæsub anni flnem exhiberi soient, vebementer improharnus, atque adeù in collegia Universitatis admitti votamus perversam 11larn consuctudinem , que aliunde In nostros mores Invecta grassari In Academiam quoque furtim molitur, perversam, iuquam, consuctudinem producendi in tbcatra cum Ingcuuis et honesti» adolescenlibus inlmus, conuedos, saltatorcs, liistriunes, scurras, et alias ejusmodi publiras pestes, quibus bonus mores corrumpi utinam falsd jaciarctur. Pretcrcà quuin divInA lege cautum sit: Me induatur mulier veste virili , nec vit utatur veste flrmined , abominabiiis enim apxsd Deum est qui facit hæc: vetamus quoque ne In poxterum muliebres personæ tragœdiis inserantur. Parumne multa rniseris adolescentibus pericula imminent . nisl etiam nos ipsorum custodes ac magistrk nova lubrice eorum etatl et nimiùm ad vitia prône olfendicula proponamus? Acadrmia institiiendis moribus non minus studet quàm forrnandis ingeniis: imrno pietatis quàm doctrine priorem ac potiorem haberi curam jubet. Hùc tendat necesse est omnis maglstrorum labor, scholarumque cxercltalio, ut adolesrentium tcncre mentes, traclureque altiùs quidquid primis hisre ar.uis irnbibcriru, chrislianA pietalc iinbuautur. Exblbeanlur ergo tragœdle ad exereendos juvcncs . eosdemque solemni prendorum distributionc exritandos { quanquam fortasse aliud quid et utilius pueris, et maglstris ipsis onerosum mlnùs in earum locum substitut possit). Al spirent in iis omnia morum sanctitatem et innocentiam ; procul absint inde sordes et amatoriæ nugæ ; earum argumenta, si fleri potest, desuinanlur e sacris codiclbus; Oeri autern possc prêt lare et féliciter recenli el illustri exemplo vidimus; denique conspiciatur in ejusmodi declamatiouibus prisea ilia majorum et verè aurea simplicitas, ad ulilltalem omnia, nihil ad ostenlalioncm refcrentium.Hæcde tragœdiis ; que si quis violare audeat, hune pœnis academicis mu le tari jubet preclara Facullas Arliurn.
2. Quum eorum qui in Academiam admitti rolunt mores non mlnùs quàm doctrinam cxplorarl couveniat.
plaçait candldatos maglsteril in artibus, antequàm stu- I diorum etamen subennt. deponere inlcr manus amplis- ' slmi D. rerions tcstimonlum, quo de eorum moribus ' constet; subsignatum quidcm a gymnasiarrhls , si bur- | aarii et alumni erunt, nul in collcgiis degent; si verè extra collegia, ab aliquo noie piobilatis viro. Erit aiitcm fldei et prudenti® amplissimi D. rectoris, si qua forte lis orta fuerit ob demgata a gymnasiarchis ejusmodi lesti- | monia, recté neene factum fuerit judicare.
3. Oceasione cujusdam privai! bominis. qui suo nutu, sine aucloritate Academie, lanqiiain legitimus profeisor, publico programmai, coque latino promulgn it se in collegio L'niversilalis matheseos precepta Iraditurum ; vetamus ullas aut récentes m hulas cxcilari, aut aboleri veteres inconsulté pierlaré Facultate Aitium : gymnasiarchis verè edicimus, caveant ne quid in posierum taie accidat, neve aliquis prêter professerez arademicos in collegiis et publicis scholis docendi jus sibi arroge l.
4. Quum totius académie! corporis stare dignités non posait, nisi debiius capili reddalur honos; eadeiu preclara Facultas Artium vetat ullam in collcgiis haberi publie am exercitalionem ad quam non invliatus fuerit amplissimus D. rector, qui unitersis studiis præsidel; eiquejubet honoris causé duplices tbeses, aut duplex programma pro anliquo more ofTcrri, discipulosquc el de re a maglstris diligenter admonerl. Datum in edibus nostris Laudunensibus kal. ocl. ann. Dum. M. DC.
Mandalum ad consecranda studio sacra Scripturœ récitations.
Nos Carolcs Rollin. rector universi studii Parisiensis, omnibus prasentes litteras inspecluris, salutem. Jampridem a nobis viri boni efflagitanl ut, quam pluribus In collegiis privalim aliquol professores piam consuetudinera usurpant, quolldlanà Scriplure sacre rccitaUone suorum sludia consccrandi, ram nos publiré et commun! lege sanciamus. Id quidem ipsa Academia , pletatis non minus quam doctrine parens, tacite quodam modo Innuil, durn imprimts jubet, ut pueri à magis tris et litteras simul discant, et bonis moribus imbuantur. Mine statl apud lllam et crebrà iudicti dies, qulbus intermissa studia uni relinquunt piclatl locum ; bine anliquus ille rnos siugulis In sebolis diebus sab-
bali pueros doctrine Christiane preeeptis Instltueudt; bine denique laudabilis consuetudo inilium et finem prelcctlonum duccndi a chrislianis precibus; quibus ni addalur quotidiana Scriplure sacre quaniuUcumqoe mentio, hoc velut divlno sale reliqua puerorum sludia condientur. Petamus sane a profanis srriptoriboi srrmonis elegantiam, et ab Us verborum optïmam supellectilem muluemur. Sunl Ista quasi prciiosa vas» que ab Ægyptils furari sine piaculo licet. Sed absit ut Id iis (quemadmodum ollm Augustinusde suis magisiris conquerebatur) inrautls adolcst entibus vinum errons ab ebriis docloribus propinetur. Qui autera polerimus id vitarc periculi. nul tôt profanis ctbnicorum bonunura vocibus inscratur di\in« voi. rhrislianisque scholis, ut decet, quotidie inlersit immo presideat unus hominum magister Christus. Nec timendum ne divinus Ille |tceceptor rcjicial à se pueros. qui Ipse, dum in terris degf rcl, parvulos ut ad se venirenl lam amanler invIiabaL Sdlicct elas ilia simplex, docllis, innoerns, plcnacandorls et modestie, needum Imbuta pravis artibus, accipiendo Christ! Evangclio maxime idouea est. Sed proh dolor! brevl lllam morum castitatcm inficiet bumanirurn opinionum labes, seculi contagio , consueludinlsque imperiosa lex ; brevl omnia trahens ad se blandii cupiditalum lenodis xolupta*, tenerum puerilis innoccnlie florera pervertet, nisi contra dulce illud vewnum adolescenlium mentes severls Christs preerptb tauquam ccelcsti antidoto muniantur. Debrnl igitur magislri puerorum animis, dum patientes culture sunl. quotidie divini Yerbi scmlna commlttere; que si In i» hac primà étalé radices egerint, diviné Christ! aspirante gralié, fruelum dabunt in tempore suo. Nam plantare. irrigare, magisirorum id munus est; dare mo incremcntum, unius Christi. Nos ergo, ut optJmorun virorum desiderio et munerl nostro faciamus salis; et consillo integerrimorum censorum preclare Facullatis Artium, quorum operfl in lustrandis nuper collegiis usi sumus, banc legem indicimus singulis collegiorum professoribus, ut in posterum seleclasn sacré Scripturi, presenim ex Evangeliis aliquot senlentias quotidie dlscipulis memoriter ediscendas proponaut. ilsdemquc divini illius libri, qui verba vite eterne contioet, quioi maximam fie ri polest, reverentiam inspirent. Datcr in edibus nostris Laudunensibus v kal. ocl. ann. Dura. M. DC. XCVI.
GRATULATIONES
Gratulatio illustr. archiepisc. Paris, de Harlay ».
L'benti semper animo, ncr sine quAdam incredibili Ictltin et alaciitnlc. conspcdum luumsublrc solel Academia Ptrisicnsis, archipræsul illustrissime. Non veretur reperire Isthic, ut sæpe fit apud magnatc*. nixum arrogant! suporrilio fastum, rlatosquc spiritus. Apud te bonitalem omnla cl humanilatem spirant. Sdlirel ista tua proprin quoilammodo et peculiarls virtus est. od qunm et naturA faetus , et consueludlne excrcilus, non mirum si omnium in te animos et amorrm rapis. Non hoc tibi < onferre poterant nec summa clarilas generis, ncc ista preclara ingenii vis, doctrine uberla», fandi eleganlia; non denique llle Ipse debitus jamdudum virtutibus luis romane purpure fulgor. Faciunt quidem ista ut coli tu ab omnibus debeas; bumanltas verô tua ut non possis non amari. Uec uua cetcris omnibus que in te plurima eminent, condimentum quoddam cl pretium addlt. Per banc apud te nobililas summa cernilur, sine suprrbiA, eicellens erudilio sine ostentatione, eloquentla singularls sine fustu, suprema prope dignités sine arrogantiA. Per hanc in omnium atiimis leni quidem, sed eà msgis t fficaci imperio dominaris. Per banc denique Academie nostre paratum semper apud le patet, et certissimum in tuA auctorilale présidium. Mereturtlla ccrtè (liceat de optimA maire AcademiA paulô jactantins apud te loqul). meretur ilia rerte favorem tuum. eô fortassc magts quod bunc importuné bumillterque non flagliat. Quo minus 111a nunc honoribus et
1* GAXETTE DK rSABCI.
De Pari», le a décembre 1 fl»5.
L'»rrhcv*qne de Paria a /té complimenté, auieant 1a oouinnc, par ilirtriri compagnie»; cl le *6 de ce moi*, l'Unirer— •il/ y alla en cnrp». 1« aieur Hollin , recteur , accompagné de* doyen* de* Faculté* et de* prneoreura dea quatre Nation*, t»u» eu babil de cérémonie, lui fit un dircoura latin, fort éloquent, auquel ce prélat répondit de aime et fort obligeamment pour ^TJaivtrnlé.
graliA poil et, boc tu dcbcs el faverc Impcnsiùs; slquidrm vera liberalitas pratuita est. Quanquam hodiemâ die nihtl a tesibl Ipsi Academia, sed loti regno parem, parcm, inquaiu, a te postulat. Tuum est, quum slsquodninmodô consttlutus Drum interet rnortales, vota nostra et tolius Galllæ non offorre solum, sed grata efliccrc supretno bellorum et paris arbitro. Quant ergo pacem humana vis et armorum Irrlti conatus impetrare nequeunt, hanc speramus fore ut preees tu®, lacrym®. tuæ, plctas ac fldes tua ab irato Deo tandem extorqueat.
Gratulatio ad***.
Quas hodiernà die fudisti pro nobis ad Christnm prêtes, supremo Numini fore acceptissimas, et lut singularis pietas spondet, venerandc p uitifei, et patronl nostri præcellcns apud Dcum gratia rerte pollicelur. Dum llle in terris degeret, quanquam sanctissimA statim educatione munitus, ex aspcrrimls juventæ salcbris, ad quas plrrumque solet Incaula adolcscentlum caslitas naufragium pati , salvus ipse et incolumis evasisscl, sic lamen mundl blandlentls illecebras, sic vel Ipsam huntanœ contagion!* auram metuebat, ut non nisf receptus tandem in tutas diu desiderat® solitudinis latebras respirare cœpcrit Ubi mentem jam plané liberam jugi pietaiis pabulo nutriens, corpus verô jejuniorum asperilate castigans nique In servitulem redlgens, rerum bumanarum prorsùs immemor, unique Intentus Deo, dulclbus oratlonis, sileotii, poenltenti* delieiis pené dix! saginatus et cbrius, angel icam potius quàm bumanam vilam ducebat.
At ecce abstractus repente âcarâ solitudlne, aut, ut veriùs dlcam, a se ipso avulsus, ad Bitoricensis ecclesi® reglmctt invitus ac relticlans voentur. Fit magna muUttio loci, non ingenii. Solilarli anirnum sub pastoris habitu retinens. Inter publions omnium applausus sibi ipse drspertus ac vilis. in summA apud omnes sanctitalis famà suc nunquam non saluti tremens, continuos ardui minlsterii laborcs privalU pccnltentic austcriUli-
bus cumulait», lanquani public» sut gregis vie U ma féliciter oerubuit.
Cunctis llle jampridem periculis libcralus, nostra non ignorât, ncc despicit. Jadamur hic niiserl ambillonis fluclibus, avarilia- curis, contentionum æstu, voltiptatum illecebrâ, inanis gloriolæ studio. l’rofnnorum auctorum leclio, quA per tolam fera vitam conterlmur, nescio quA nos contagiom* clam inûcil, profanosque nobis paulatim alllat spiritus; hoc est ab cvangrlicâ humilitate, à chrislianâ paupertate, a lidei simplkltalc, à pielatis infantiA prorsùs abhorrcnles. Hcc sunl nostra prlvalim pcricula, venerande pontifes; quibus si nddamus publicas Ecclesiæ calamitates TuncsUs hiscc lornpuribiis. ubi antiqua fides et reiigio in dubiiim et in discrinten adducitur; quas non tuæ pietati grattas debemus, qui adversùs tôt inalorum procri las luarum nos precurn eflîcaci præsidio munitos esse volueris?
Gratulationes habita- dum C Rollin res honorancUr Gallorum .Yationis proruraret. Anna 1717.
Opportune mihi non ml nos quàm jucundè accidit, prxtor illustrissime, ut prlvalos grali animl inei sensu» cum publicis honorandæ Nnlionis Gallîcnnæ volls hodle mlscere possim. Ego in illustri Pelelerlorurn famiiia et contubernio enutritus puer, paternisque illU'trissinit avi lui curis ad bonas artes inslilutus, si quid oxindc in studio lltterarum profcci, si quod in Academià nosirà nonien obtinui, si post oxhauslos aliquol laborcs hone-to nunc et dulcl otlo fruor; impritnis autem siquis in me gus! us est rerum optimarum , si qua religionis nolitia. si quod pietatisdesideriurn, totum hoc generi veslro debcrc me et quotldie mer uni suavissime rccordor, et liodie daté occasione non possuni non palam profiteri. Scio inter domeslira exempta quæ te uudique in feraci virlutum fami liâ circumdant, unum libl, prætor lllluslrissime, præ esteris cordi esse, pcnitùsque aninio insedisse, viri illius præslantissimi, quem In multiplici vil® statu et condilione, in privatis pubiieisque muniis, in secundis adversisque rébus, in curiA et in aulà, inter surnmos et imos, apud principem et popuium in slrepitu negotiorum et in solitudinisotio, cquabllis et perpetuus, et sibi semper conslans Vlrtulis ténor ad extremum usque spirilum prosccutus est. Illius tu singularem animi modestiam , morum mansuetudinem , scrmonis alTabilitatem, in tuendls amiciliis constautiam , in colcndis liueris litteralisquc hoiniuibus acre sludium , in audiendis liligatoribus Invictam patientlam, in reddendo jure æqui et recti tenscem aulmurn, singulas denique illius in omni genere virtutes nobis redivivas exhibcrc conaris, dulcis rnaritus, bonus parens, obsequens Üiius, amlcusacer, dominus liberalis, )udex incorruptus, et in bis omnibus sincerè et solidd cbrislianun. lise sunl vert bona tua, prætor illustrissime, quæ per me tibi Natio Gallicana libentissirné gratulatur, et üeri in dies auctiora cioptat. Cupit ilia ut déferré posais ad tribunal supremi illius judicis qui jusUttas hominum judicabit, tacitum illud conscicnti® testimonium, quo in Scripturis sacrls utitur vlr sanrUssimus : f'Iebam quondam super eo qui afflictus erat; et compati ebatur anima mea pauperi. Benedictio péril uri super me t eniebat , et cor vidua consolants sum. Justifia indutus sum si -
eut vestimento. fausam quam ne tetebam diligentissimè invesligabam. Conterebam molas iniqui , et de denlibas illius auferebam pra-datn. Oculus fui etreo tt pes claudo. Pater eram pauperum; eram mvrenlium consola for.
Quid tibi nostra liæc Parisina civitas, quid sloguli hujus urbis ordines debeaut , prætor illustrissime, neiiio non vel ipse expertus est, vel publlco more audiit. Tu privatorum od»a plebisque rixas amicè et gratuite componis, nd procurandam civilatis pacem itirredibilium Uborutn , «llflicul latum , molestiarum, jurgiorum patienlissimus helluo. Tu nocturno pariter et diumo Irmpore ades ubique ad auxilia clvium promptus et olacer. Tu ceu diffusa per lotam civitatein anima, nusquam nos præsens. omnia in offlcio confines , et evaganti rectum ordinem licentiæ metu legum et lerrore suppliciurum ubique fræna injtris. Tu denique erupluras srpæ, ni»i slatim comprimantur, In aperlain seditionem turbas, unius auctoritatæ presentis in ipso ortu exstinguis, sevienlis quanlumlibet prrieuli audax et inlrcpldus contemptor. Al quid non privatim tibi nostra débet Universitas, pr*tor Illustrissime ! Incaulæ miscrorum adulescentium rastilati ubique tendit dolos Insidialrix voluptas, et tnullô mine quàrn ante e ffrænatlor audet apertA jam fronte et erecto vultu incedere. Tua nunquam nobis hartenù> h« in parte opéra defuit. Rogal obtes'aturque te non soliiœ Gai lira Natio. cujus nominc hue hodle prodeo. sed loti Universitas, ut, si fleri potest, tu ara bac in récurant, dlligentiam, industrlam, quotldie magls ac mugis sium
Quod in rcpublica rnunus obis, prætor illustrissime, lot sæpe -numéro diflkullallbus intriraium est. toi involutum tenebris, ut el reetè eicrceodo nulla par es» p«sit burnana mens, quanlumlibet acuta ad conjlciendam et sagax , nist quid aliundc luch et præsidii accédai Sdlicetquurn apud tribunal tuum non de fortunis solùmsed de capite et famé agatur, non mirum si ad ritaadam mortts et infamiæ pirnam, quâ nihll tetrtus homtni potest accldere. omnia mollatur reus. obfirmaltt*<iop perllnaciter ad negandum ita se simulationum, artifi ciorum, mendaciorum In volueris obtegat, ut nulla eislent certa et expresaa aceleris vestigia. In bis rrrom angusliis ut religiosus judex pené par periculum etbigiat vel dnrnnandi Innocenlem, vel ataolvendi reram, utquc ex bis latebrls rertô eruatur veritas, lumen inftrodatur necesse est ab eo cui renés et corda scrutant» nudi sunt omnia. Hoc ut semper magis ac magis menti tu* cmlitus præsidium ndsit, optât et precatnr hunoraoda Gallorum Natio, prætor illustrissime, dum tibi per tnt cereum hune offert sacro mox luminc accendendom.
Quum ejusmodi ait commlssa tibi jurls dlcuudl adminislralio, ut ex câ privatorum Iranquillitas et civil® fortunæ pendeant, cadcmque plcna sil laboruai, diflSeultatum, molestiarum, quas quotldie devorarl neces** est, in perfercndls liligantium clamoribus etjuigin; optât per me Ubi, propræior illustrissime, honoraoda Gallorum Natio, ut quæ haclcnu» tibi adfucruot iu ao-
glc
diendo patientia, in respondendo lenilas, in excutiendis causis diligenlia, in delegendâ verilatc sagacilas, in reddendo jure æqultas, si Berl potest, magis ac mugis in dtes augenntur.
Gratulatur per me tibi honoraoda Galloruum Nalio, vir ciarissime, non Uni acre ingenium quo polies, vim bene dicendi fardera el eipeditam quA excellis, maluritalcm judkii qu.v In te mues et usum longe antecedit, quam praclaram virlulis indulein, velut innatum aroorem «quitatis, promptaiu omnilius bene faciendi voluntatem, et sine quo estera jacerent omnia. imbuium à lenerks pie la te et religiune animum. Nibil aliud opta re p<i«sumus, tir ciarissime, quara ul ha?c in te bona •nnorurn accessions crescant el ronlirmenlur, ut âmes nostram Academiam virtutura non minus quara artiura parement, ni Hueras virnsque liMeratos nunquam non foteas, ni magis ac mogis pectus Irabuas nolitià leguin gallirarura, et jura libertatesque regui aertter tuearks, de nique ut optimum le semper et roagistrura et ebrislianum eihibeas.
Muntis advocati regii quod in Inferiore curià obtines, vir ciarissime, et ipsum perse gravisslmum esl, el munit plorumque ad altiores dignitates tiam. In comunere solet nobilis jutentus quasi magistrales lirociniutn ponere, ejusque fauslara eiercilationem reipublic® dare velut obstdem futur» in posterum industrie el probi- Utfs. Hahes tu proposita ante orulos in luA domo et familiâ maiimarum eteinpla virtulum, qnihus facile edtscas qui debeat magisiralus in adminkstrandis provlnciia regiam auctoritatem non fallu et superblâ Invlsarn, non aspero domlnatu gravem, non inhonesto lucri desiderio et injusiis pecuniarum exactionibus Intulerandam; sed patientiâ in andiendo, comitate in respondendo, »quilale In judlrando. sineerA cupiditate sublevandl miseros cl adjuvandi pnuperes, promptâque omnibus benefaciendi tolumaie. verendam non magis quam amabilcm et jucundam populis exbibere : qui debeat judei nullls tel terroribus tel præmiis ab oflicii religione deduci; jura libertatesque regni, patriae salutem, Bdei integritatem tel ipso libertatls et fam* perlculo consumer luerl ; et In publicA feré omnium vel pcrlidié vel ignaviA, solus stare contra torrentem, nec ab legum et veritatis defenslone, ni. si solA morte avelll. Ii*c Uî exempla irnitatururn. et tua egregia Indolcs spondet, vir ciarissime, et bonoranda Gallorum Nalio vehementer sperat.
D. Vittement rectori amplitsimo.
Plusne in le beneGcii conlulerit Academia quam A le invicem acccperit. si dicam in ambiguo esse, nec tibi nec itli injuriant fccissc videar, amplissimc domine rector. Ilia te parvulum excepil slnu, maternâque verè indulgentia per multos annos aluit, fovll liberalibusque disclpllnis Insliluit. Eadcm, ubi per multa expérimenta agnovtt te piclatis et doctrlnæ prxccplis abundc Inslrurtum esse, utrlusque exercerai» præbuil locum, quuni te et Dormano sacello ministrum, et eidem
cotlegio pbilosophum destina viL Nec salis; commis! t Ubi curam illius regenda: domûs. sub cujus umbrA faustls in penetralibus crèveras puer; ac demùm, quo nibil habet ilia majus, se Ipsara tibi gubemandam tradidit.
Tu verè, amplissimc rector, sic percurrisli va ri os bosru oflickoruni et bonorum gradus ut singulis per le non parùm acccsseril omauienil. Eluiit mira ducilitas in puero; morum illibata sanctilas iu sacerdolc; doctrinæ ingeniique vis uberrima in magistro; in moderatorc coliegii sic vigil et arrecta sollicitude formandis pauperibus alumnis, quasi esscnl totidem principuiu llberi; in rerlorc demùm qu« non virtus emicuit? lia ut qui antebac, tuâ quasi involutus modesUA, maiimâ lui parle lalueras, in hoc supremo magislraiu invitas ac repugnaus, cogcnte scilicet tuo in Academiam studio, totuni ipso te quodainmodù exscruissc, totasque ingenil. indusirix, cloquent!», prudentiæ vires libcriùs explicuisse videaris.
Congestis in le , quoscumquc bubebat, bonoribus, et tamen novls in dies tibi obstricta beucücUa, Academia dolebat eihauslam liberalilatem suam, nec quidquid reliqui habere se quo gratum in te meniorcmque animum tesurelur. Subvenil ei laboranli æquus virlulis judex et remunerator Ludovicus. Admotum te spei el educationi regiorum principum, iu mediamaule lueem, tuâ nequicquam i éludante inodesliA, advocavit.
Quis non, audiio hoc nuutio, et tibi et L'uiversiUti, et loti regno gralulalus est? Visa suutprisca florentis Academi* i empara reviviscere, quibus ex hac noslrA lie— tcrariA republicA, qu» semper fuit bonarum artium mater, ingenii cultrix , sapicnlis ei eloquenliæ parens, omiiiumquc magistra virtulum; quibus, inquain, tereporibus ex hac noslrA litleruriA republicA ad niaximos quosque honores facilis patebat aeces.su>. Adilum hune, quem perdiu acadcmlcorum hominum industriae clausum atque obvailatuiu tenuerat, dicamnc teu>|>orufn iniquilas, aut fxotiùs hominum quorumdam aliéna ac proscrirai nu»træ virtuti invideutium injuria, longo Undein intervalle) perrupit tu» farn» ceiebritas. Iniquam opinionem quæ de nobis, quoquot sumus , invaluerat, nos clamori ac pulveri scholarum assuetos.ad nihil aliud valere ampllus, latinique et groci se rm unis IncondltA supclleclili oncralos, linguæ autem vernnrula? innpes ac rudes, in patrià velut hospites esse ac perogrinos; hanc iniqunm de nobis opinionem egregiè refellit audita vox tua apud aularn illo percelebri die, quo tu missus ab Academlâ de pace gralulalor, regias aures, deiicalas illas qtiidetn nec laudis insulæ patientes, sic veilla le laudurn el elegantiâ sermonia delinilsti, ut omnium aulirorum ronsensu, et ipsius Ludoviei judl— cio, triumpharc per le de omnibus visa sll Academia Farisicnsis.
Habes éloquent!» tu» fructum, rector amplissimc, tôt» quldern Academie pcrhonorlGcum ac pcrilluslrem; tibi verè(novl enim intimos sensus tuos), tibi nec optalum, nec jurundum. Solus tu in commun! læiitiA dolulstk ; sic lu illuc proGciscentem vidimus , pené dicam quasi 1res in exsilium. Nec dubito quin ex suporbls Versaliarum edlbus sepe jam oculos rctorseris mrrrensad antiqua tecta; 'et quemadinodurn Hhacan illam in asperimis saxulis lauquam nidulum afDxam sapientissimus vir
piritur immortalltatl ante posulsse , sic tu Dormanl collegll parvulas ædes. hoc est altcram tuam patriam, prist.numquc vile inslitutum desideraveris.
Scilicel apud nos vit® ratio modesta et simplex, ambiiionis cl curarum cxpcr6; non imbuta fuco mendacii, non crudita artlficio simulationis ; convictus facllls Inter fldos cl pares amleos; h quibus non timeanlur insidix latentes in simulalione offlcii ; Inter quos liceat et sentlre quod velis, et quod senlias libère proloqul; unde procul absintfraus. Invidia, assenlio; denlquc ejusmodi vil* genus, cujus præcipua voluptas libri, antlci, colloqula. in primis autem, qui cetera omnin rondluniur, libertés. Non carcbil quidem aula promis bis toi commodls : vlros enlm habel ilia non paucos probliatc, fide, doclrinè. modeslià insignes. Sed tamen mutandom eril vil* inslitutum ; hiceuim diesaliam vitam offert, alios mores postulat.
Al Ista, siqua sunl, Incommoda abundè compensait quoiidianus serenissimorum prinripum conspectus. In quorum dlctis factisque omnibus, Immô elinm in vultu, cemere eril certa prxsagia futur* populorum felicitatis. In admlretioncm te rapient. et, ut novi te, ctiam pr* gaudio tlbi lacrymas elicient erumpentes In pueris acres ingenlorum igniculi, et quotblie in parvis etlam rebus sese exserens bona indoles, benefica , docilis; plena tenerrlmæ pletalis in Deum, omnia jam nunc religione metiens, nihilque magnum xstimans, nisi quod cum pketate conjunctiim est. Ah! cave diligenter, ampllssime rector. ne unquam illam morum castilatem tnficiat humanarum opinionum labes. contagio sxculi, consuetudinisquc imperiosa lex. Cave ne periculnsa siren adulalio, et omnia trahens ad se blandis cupiditatum lenoclis voluptas, tenerum pucrilis innorentix florem perverlat. Hos tibi alumuos suos, sic ctiiin ipsos nunc vocarc audet, iisdem brevi patron!* gloriatura; hos igitur illustres alumnos, cara pignora, spem felicitatis et publics et su* ilerum alque iterum tuæ (idei ac religion! commcndat Université*. Atque ut rharilalcm et reverentiam in illossunm signlGcct, prxslantibusque Ludovicl Magnl de te JudiciU ipsa respondeat, tibi rcc- j
torios fa sc es unaniml consensu et iocredibili al&critate prorogat.
Oratiuncula ex personà domini *** ad senatoriam dignitatem evecti.
Solehantolim Romani adolescentes, senatùs prtneeps illustrissime, prxs. il I . sénat. Claris*. , queinadmodùm caslrcnsihiis inibui sllpendils, ut parendo imperarc durèrent, lia eliam â parenlibus in curiam induci. ut publiti consilii speclatorespriùs quarn participes, senatortosjsm tune spiriius, dignamque terrarum dominis granutem induerurit. Eàdern mente nunc paternâ quasi dedaclus manu prodire hue audeo, ut, quoniarn Ineuntis xtatis Insritia senum constituonda ac regenda prudenlia est, sub umbrA et tutelA vesirx sapientie juventulis me* in firmitas dclitescat. Et verô ubi induis posslm baurire præcepta et exempta squitatis et justitix, quâm in boc augustissimo Thcmidis sacrario, ubi jamdudum virent corroborais longo usu juris et legum peritka, indefesm in drvorandis negotiorum molrstiis labor, in resolrendis litium ambagibu» mira ingenii et prudentix sasacius. slngularis animi magniludo, qu* nihtl ad oslcntationem, omnl ad conscienliam refert, drnique in perruropcndA iniquitate iiicredtbilisforliludoacconslantia? ubi vestrs judickls prxest vir ejusmodi quem animi major quàm gencris nobilkias, genrrosæ mentis indoles et sine fasluelala, et sine bumililate popularls; fandi vis et dignilas, qualis legum ac Tbemidis interpretem decet; amor justitix et public! boni sic pariter commrndant, vix ut slatuerc possis, urbine, an foro, an aulc babilior sit, vec acccptior. Elsk tôt lantarumque lure virtuium perslringi mentis aciem senliam . ignoscite, queso. $. P. J. etc., si faleri aulcam isto fulgore me terreri minus quant vesirà benignitate allici Quam loties optlmo parrnti men prestilistis, eamdem mihi spero non defuturam bumanilalcm. Si vos illius in obeuodo munere suo diligentiœ , fidei, integritatis, industrie nos puMiktet; en ille me suis formalum prcceptis et cicmplls, seccssum ipse etotium speelans, vobis offert toi in vos obsequii vicarium et «raulura.
