U2SÎ
natoriA majestatc dopositA. sol II os esse animi relaxandi eausA ronrhas et umbiliros ad Lucrinum Icgere. Nos juvaliat relie frustra metlrl oculis iminensam laté patentis in omncs parles Oceani vaslltatcin. Ludus crat, cootentà arriter arie oculorum , certarc qui* di-sitns longé naves medloque 11m tuantes Oceano per longa interjerla spalia aiquc interjae entes timbras , tuiujuam inter nubcs, prirnus apprehenderet AI irnprimis non poterarn sutiare me admkrando asttis ninritimo* statis quibusdam horisccrlisqtie legibusaccedentcs et recedentes. Afliricbnr kneredibili voluplalequum inlucrcr longé venientes tumidos fluctus, a losque aliis impositos magno impetu per lora confragosa ferrl , et repenlè ad arc nam cum ingenti fragore fraeluset inspuniam elisos, redire in se ipsos placide, sub. loque evanesccre. Dlccres pclagtis, quasi conspedo in arenli Del digito. revereri supiematn rondiloris sui mnjestatem; trepidumque repente refugere, mernor sc lllcel illius cdlcli, quod in Ipso mundi nascentis ortu semel acceptum Inviolatè serval : Vaque hue ventes t et non procédés ampliùs, et hic confringes tumentes fluctus tuoi. Certéquum ita subito recedentes su A «ponte fluctus ridobain. Ilbebat exclnmnre : Quid est tibi. mare, quod f’ugisii ?
U» sunt innoruc exdcmquc jurundbsimae voluptates. qus rnlbi molestiam obsterserunt ouincm præteriti laboris, vegetumque et alacrern ad novos labores c»sorbendos effccerunl. Vestrurn est, adolescentes, iisdem quoque anlmis ad repetenda studia accedere. Si unquam, hoc rerlè anno, opus est vohis ardore, studio, •lacritatc ad disrendum. Hloquentlatn quvrllls, hoc est ut pulcherrimam artlum omnium, sir et longe dillirilltmtm. Vellm igittir vos inter meqtie exardescat pulrbra rontentto laboris ac diligent!*, ut et vos scholir nnstrx dlgnitatem, et ego bujus palxstrx nomen stislinere possim : atque ita uirinque roncordibu» studiii laudein faraarnque tucamur Academix principis, quam ubirumque florentem non solùm sine imidià, sed eiiam rom gaudlo intuebor. Dixi.
Oratiuncula habita ad honorandam Galtorum natio-
nem , quum nominandus exset ab cA Pastor paro-
chiœ SS. Conta et Damiani *.
A sacro Cruels signaculo et invoeatione Sanclissimx Trlnitatis auspieanda consul hxr comilia , Sapiexiis- 8i»i Df.caîvi, prockbes Academici, qux Iota ad Chrlsturn , ad Eeclrsiam, ad Rcllgtonem pertinent. Nemo reslrùm ignorât agi nunr de substituendo pastorc In locam demortat clarissiml viri M. Nlcol //erbia, qui, dam viveret, prierai parochlx Sanctorom Cosms et Damiani.
Alebat ollm piè non magis quàm Ingenlosé perillusfrt* regina . enpere se ut toto regnl snl tempore . si lier! pwfcet, Immortales essent F.piscopl, ne srilicet eos des!gnandi formldnnda nécessitas si bl incrimhcret. Cuperem parlter, pace vcstrA dlxerim . Phoceres Academici, nt ! ad) alias derolutx essent rires eligendi orbe eeelesls ' pastoris, nec suffragiis nostrfs commisse esset res tam periculosa , tam anceps, tam lubrica , lu ntl ad xternam
1 M. Ilollin rtiil procureur de la natir<n <le Franc**, loriifq'd prononça ce diiconr», «|i fut imprime peu de lemp* aprea.
snlutem momenti. Non enim hodiern* deliberation! nn»- (ra* vuigare quld et solitum proponitiir, ubi posait esse h Ikqtiis vel ainicltlx, vel comniendationi , vol ulli humano affcciui locus.
Agitur otmilno divins res : agitur salus ammarum : agitur Chrlsii ipsius hérédités. Summus llle Pasior mtris bodie siitTrngib comtnendat tr.nlitas sibi a Paire oves. quas suo sanguine redemit, quas bic suo rorporr pascii, quibus seipsum mercedem in ccrlo destinai. Kiigit il le a vobls , non solùm ut cas nou liadalis hornini indigne, quod longèubcsta religione vcstrA. (iuirumque autem prose postulat Bénéficiant*, cui annexa est animarum cura , ex ipsà prirsumplioue redditur indiynus. sunt b«c ipsamei verba ex Articulb Sortant rtcéns ediiis exsrripta. ut et qu* sequuniur : qux diligenter otlcndiihs velim ; paucis enim rocibus nobis oflkiutn nostrum prxsrnbunt, quod non humanA loge aliquà . sed nalurali atque adeô inviolabkli jure nilitur. Bénéficia erclesiastiea semper conferenda sunt dijnioribvs . seu ad ilia magis idoneis * ; prtrserlim ubi annexa ut animarum cura. . Qui seras fecerint, peccati yracii rei sunt. i xigit igitur Cbrutu* à robis, non solùm ut om suas non tradatis hornini indigne, lion solùm ut ea$ homini probe, hornini pto, hornini digne eommitutis , quxquamvis magna cl rara sint, non Miflinunt tamen; sed ut optimum quemque , sanclissimum qurmqur. dignisslmum quemque prxflciatis huie muneri . quem m talem lionâ tide. et ex intlinà animi consrlcnlil. sine uilo humani afleclùs prxjudlrio norerilis : In quo persprru jamdudum fueril aliéna mens à lucro , à fastu, a superbiA. a dclidis; cujus bené nota sit indoles in sublevaadis pauperibus muuilica et liberal ia : cui insil nonmediorris rerum eccleslasiicarum scicntia . promptaque et eipedila dlcendl vis, utpotens sit exhortari indoctrinà sand, et eos qui canlradicunt arguere ' ; qui sit rhm> tlanâ prudeutis animi soierliA prardilus, ul possit in varias se formas vertere, omnia fleri ad iucrandas anima; prasti r bxc autem , et super b*c omnia, In quo sit «inféra et fervent pieta», relus ingens salutis animarum. studium acre verltatis, ardens amor Chrlstl et spons» cjus Kcclesiæ
Sclo ex ipsA nostrA Natione, feracissima prmsuntlom in omni généré vlrorum. ejusmodl pa*iorcm eligi powe. cupioque vehementer ut Ita rei saccedat. Sed si quld obsiiterit quominus, qui ex nostris dignissimi vidrtaolur. A robis designari possint, et foris occurranl dignlores; oro obieslorquc vos, Paocansn Academici. per conscientkam res tram, per spom salutis «ternxqux indf petidel, fier ‘augulnern animarum quem de manu vestri requitet Deus. ul ne intra angustos vel Nation» vel Academis nostr* fines hxrendum esse arbitremini. Benscale In aiiimum egregiam illam vocem Imperatorii romani, dignam Mnè immortali svculoram omnium meinoriA. Galbam intclligo. quum Plsoncm adoptarct. Augustus', inqoiebat illc Piaoncm alloqurns, m domo successorem quasivit ; ego in republicà... Est iibt fréter pari nobititate, dignus natu major . bac fortuné, «»•
* Art. 1 16.
* Art. 1 1 5.
* Tit. I, 9.
* Cornel. TjcÜ. Hi«t. 1, I J.
tu potior Mie*. VidelU «b et» non riignum modo, wd | dlgniorem. eumque non intra fn milia* limites, sed In loto impcrio quæri. Tudcal nos, bomines christionos, mlniis recta, minus ge ne rusa pro Christo sa pore, quant principcm ethnicum pro liumanA glorlA.
Exspoctal arrfcU spe et votis tola civltas, quale vos, qui estls maglstri iri Israël, cirterisquc ad pietaiem instituendis destinai!; quale vos exempt um, lu uegotio eertè ad religionem pertinente, daturi sltls. Eispeclat imprimis non sine gravi rurA et sollidtudine „hujus uosiræ dcliberatiouis rxitum, quo nos pastorc et poire gloriamur, Eralnenllssimus cardinalis Noalllus. Significatum ille vobis per inc voluit quanti totam Universitate ni, quanti præclaram faeullatem Artiurn, quanti pecullarlter faceret honorandam Gallorum Nalionern, cujus niaxkma pars è suis ovibus eonsiaret; vestra slbi jura, vestra privilégia fuisse baeleuus et fore semper pretiosissima ; ea ill«sa atque illibala servari telle, ideoque iieininem à se ne levi quidern indicio designari, ne quld liberiati vestra dclractuin esse videatur : unum se modo à vobis, pro suo munere pastorlset pal ris, unum se à vobis enlié ac vehcnientrr iterurn atque iteruin postuiare, ut velilis varanti ecclesiæ pastorem vlîgcrc quam fieri polo rit dignissimuni.
Eadem nobis à magistratlbus liberlas relinquitur, ncc ftablt per illos quominus religionem vestram et eonscienllain ducem sequumini. Sonatas prinreps i I lustrisMmus', suh cujus auctoritatis umbrA sibi vires et præsidium ambitus quæsieral, ipse auctor, Impulsor, ndhortalor fuit, ut tain grave munus, tantlque ad SBlutem aniinarum momeotl, non nlsl oplirno et diguissimo cuique nostra Natta couferret, eique suum suiïragiutn, suim omnem, quam . unique apud vos obtinercl, graliaui adslipulari voluit.
Erilniirus iste principum utriusque ordinis consensus documentant illustre postcris, ne vel matinales dcliberationibus nostris suani inlcrponcrc nuctorllalem velint, quarum modrralrix un» débet esse rcligio; vel nos magnatum prcnsalioiiibus iidein et couscieuliam uostram convelli patiamur.
Seeedile igitur, Sapie*tissimi Dix a si. Tuoceres Acauemici, in vestras tribus, de proposilo negolio dcliberaturi, postquam lamen audierilis «quissimum censorem. et brevioralioncSancli Spiritus opcmimploraverimus; meminerilisque Chrislum vestris dcliberatlonibus lestem et judieem inlerresse.
Prima supplicatiç aputl Sorbonam.
i\ deo. 1991.
Indicimus In ea tempora, audilores, qu®. si unquam, certe nunc iiaberi solemnem de more supplicalionem maiimè flagtlant. Ingruerunl Jampridrru in nos, et eüamnnm mnxirna ei parte inrumbnnt gravissima omnium malorum quibus conOiclari bumana condliio potest, bellum atrox. trlstis egestas, dira morborum lues, rerum verù acadcmiearum status profedô miscrahllis : que si quls ab divinA In nos ira proûcisri dubitet, I* non solùm commun! sensu, sed ctiaiu religlone careal ncccssc est.
1 Jojoii. Auloii. De Mi'tiur*.
| Non est ejusinodi bellum hoc, quo nunc Kuropam videmus omnem conflagrarc, qualia fortasse autehac plurima extiterunt. que ab exiguis prufecta Inlttls Invaluerunt paulatkm, landemque ipso trartii leuiporis debllituta faciles exitus habuere. Conerplum clam et quasi in tenebris furtim olttam hujus bol li ineendium exarsil derepentè ea vi roque inipetu, vix ut durare dlutius posse vldcrctur. Tota feré in nos armata subito et suis quasi convulsa sedibus Europn; Angli, Batavi, Grrniani, Ilispani communibus odiis armisque Galiiam noslram impotentes ; conslrata ulrin ue formidando elo«siuin apparatu maria; vastal» bostium Qorentissktns provincial, diruta solo oppida, in vastam et alrnm suliludincm conversa Germanoruin opulenilssitna regio : bcc cruenti bel li prarludia. Ncc dispar exitus. Quantum Inde terrà manque fusum sanguin!»? quoi millia morialium ferro ahsunipta? quis annus, quis locus, quod (lumen non iosigiii aliquâ bostium clade nobilitatum est? At cruor, c*de>-, dlreptlones, classium incendia, urbium ruina*, agrorum vastatlonrs, lise omnka totidem quasi nutrimenta belli sunl. quibus alitur, quibus fovetur, quibus in die* magis ac magis rccrudcscit; tantus divinA irA po~ pulorum Huirnos furor, tanta rabies occupavlt! Neque tam atroiis belli finis aut exitus apparct. Humana) providt-ntiæ clausa, abrupta. desperata omnia vldentur, uisi plat atus bonorum prccibus ac larrymis Deus ipse tandem succurrat.
Tolérant tamen ut< unique «quo animo Uta belli Incomnioda tolerari : imô juvabat etlam pro majestate regum, pro saiiclitate religiouis, pro salutc l.udovici a quâ nostra peudrt, pro ipsà incolumitate Gallis ali— quld perpeti : quanquani smgulari prudcntiA et virtute Ludovici nondum feré ad nos perveneral sensus tôt ma • lorum. At inveda derepentè unius auni calamltas Improvisa frumenti caritate et inopid omnia subito proslravlt. Atque ut propbuts verbis ular lindcmiatif no* dominas in die ira furoris sui. Omni* populus ytmens et <juarrt ns panem : dederunl pretiosa quaque pro cibo ad refucillandam a ru ma in. Defecerunt pra larrymis oculi nostri, conlurbala sunl viscera nostra, e/fusum est in ferrdjecur nuslrum super contritione populi, quum <lefi-eret parvulus et lac te ns in plateis oppidi. Mutribus suis dixerunt : Vbi est triticum ? quum defleerent quasi vulnerati in plateis civifatù; quuni exhalarent animas suas in sinu matrum sua rum. Misericordiœ Uomini, quia non sumus consumpti. Vidit u/jnetiouem nostram et misertus est. Al supcrsunl adhuc et aliquandiu supcrerunl quasi cicatrices et vestigia vulncrum ab iralo Dco nobis inflictorum.
Agros, urbes, provincios laie pervsgala est, pcnc dix! populata est egestas atque inopia. Neque defleuda tantum calaïuitas corum bominum, quos videmus grrgaiim circuire compila, circumfcrre débiliter per oculos cl ora civium paupcrlatcm suain, obsidere fores, persequi nos per vias, in ipsa tcmpla giassari, cl improbis clamuribus intcrrumpcrc ipsa sacra male perUnaces. Deplorai.da muita magis paupertas qux muta silet, quæ in tenebris obscura »o abscomiit, qu* lueem lurbamque fugitat. Sciliccl Induratc illæ quolidianis laboribus opilicuin m inus, et solilæ antchac bonestis sudoribus uxori ac liberis victuru quurilarc; olios«jam ac vacantes ob ta-
*«$> aiî4
lamilatem tcmporum. nequeunt ostialim od emendicandum pancm turpiler porrigi. lia sepe inler famelicos liherorum gregez. cum dolore et occuliis gcmitlbus, In allcolio reva loleralur famés. Nequc il lie conslitil paupertas : penetravit eliam opulcntissimas domos, cl In ipso luxu vesUmcnlorum ac superbarum edium magnifier ntl A dclitescil. Hoc autrui cœlcstis ire (lagellum eue, si ignoranius. miser! ; si negligimos. impii.
Quid! morborum b la vis ac quedom vcluli rontagio. que per urbes et agros aliquaudlu grassata. crcbils ac plerisque etiom rcpeniinis funertbus penè singulas pendrai il domos, nonne apcrlé clamai ssvire In nos iram •upremi Numinis, nos) risque ccrvlcihus aggrava la m incumbere ultrlccm Ipslus inanum? Quis mm per hosce mensrs privatam czpcrlus jaeluram est? qui* non doluit ereptum slbi aliquem subitâ nec rpinâ morte et adlnibus eut amlcls? Clrcuuisoiianl quotidie aures nostre trisilbiu nuntiis de morte aui perieulo propinquoruin. Veri nu ne circumdederunt nos dolore* mortis . et pericula infemi invenerunt nos. Quodnam autem cœlcstis iiæ majus indlcium quam quôd faialls ilia morborum procella Incubuerit presertim sancllssiinis Ecclesie ministris, raplisquc allquot in locis velul turbine aliquo pastoribus, mœrentcs ac dcsolatos greges afilixeril? Equidem quum crcbras lilas audio mortes sacerdotum Dei sanclissimorum, cernere mibi videur in manibus vastatorls angeli gladium ilium Domini, terribilcm gladium qui replet omnia morte, qui inebrialur cruore ac cædibus, qui dévorai carnes occisoruin ; juvalquc cum propbetA tali speclaculo utlonilum ac paventern eiclamarc : Omucro Domini, usçuequô non quiesces? Ingredere in vaginam tuatn, refrigerare, et site.
Academie verô nostre présentera statum, aut poiius soHludinern. nolite, queso, auditores, longiiis à me deplorarl. Date hanc veniam amori in illam meo, ut ne cogar optimæ malris vulnera dlcendo renoiare. {Juomodà sedet sola civttas, olim plena populo ? facta est quasi vidua domina gentium. Egressus est à fi lia Sion omnis décor ejus. Facti sunt hostes ejus in capite : inimici ejus locupletati sunt.
Inter lot angustias juslam Numinis iram placarc mcditanlibus, satis ipsl per vos intelligilis quo sit animi aflertu, quo studio pletatls, quo ardore fidel habenda bec suppllcatlo. Instruciis ordinlbus, et ad quamdara veluti pugnam arclncli paramus inferre vlm ipsl Dco, et ab ipso precibus ac lacrymls impetrare, Imô extorquere paeein illam, jucundam pacem, tandiù votis expetitam pacem. quam mundus dare non potest. Indu a mur itaque armaturam Dei, loricam justifie, scutum fidei, galeam salutis, gladium spiritùs. Procedamus quA decet reverentià ad augustum illud Sorbone templum, hoc est ad ipsum sacrarlum religionis, non tam superbarum edium magniOcentiâ quant incolarum pietate ac doclrinA célébré. Porlemus ante conspectum Dei pias Academie prercs pro religionc, pro GalliA, pro stlrpe omni regiA, in primls pro optimo parente nostro Ludovico. qui unicus regum acreligionis vindex, unleum Ipsc defensorem habet Deum : dei lile vires, dei robur. det S8nilatc*n; tôt ejus triumpbls cumulum addat, unde pendet et nostra et populorum félicitas, aubilem ac dluturnam pacem.
Secundo supplicatio ad atdem Deo sacram sub mtoeatione Sancti Joannis vulgô in gracia.
18 martil 1695.
Non morabor vos longo sermone. auditores. Qui Uni alaerlter, penè dlcam ê «ubstanliA vestrA. conlultstis ad sustinendns belli sumpius non Indigcib admonitions nostiA. ul lidem nunc in bac solemni suppllcatione ad impetrandum dlviriitùs belli finem preccs et vota conferatls. Hujus olüril satis unumqucmque admonoi prî— vata res et propria utilitas; que haud trio an sit apud plurimos omni allé re HTirarior. Sic cnim sumus plrrtque; parùm nos tangnnt publica; private rei jiciura vel levior ad livum urit Quanqunm hoc tempore non pnssumus ronqueri. Academie nostre gravius injunctum esse onus; si onus id vocandum est, quod et obsequio in regem, et pielali In Deum iribultur. Mullô plor» a nobis et graviora exigunt at que impétrant impertos* mentis domine sue rujusque cupidliaie», quibus quii non eliam ex opiimls viris vecligal aliquod ettnbiitum c* opibus suis solvll ? Juvat igitur sufTurari nonnlhil ; istis cupiditallbus, quod In belli sumpius Impendatur; juvat dctraherc aliquid commoditatibns nosirls, unde publions nécessitâtes sublrvcmus Et cerlé, si quid apud nos omor patrie, si pletas valet, si Gel II sumus, si vrrè christinni, débet vrhementrr unumquemque nostrûm aflicrre ista eogitatio : Dum tut milita homlnum pro salutc et incolumiiate noslrA vltam ac sangulncm profundunt, ego intérim securus ac qule'us pauculA largl- I Donc opum mearum vast tatem à regni finibus, incendium à nosirls urblbus, perniclcm ac ruinam à templls arceo. Hec cnim omnia nobis minitatur infensu* hostium furor; hec Ludovicus suA prudeniiâ. militum brachiis ac vlribus, nosirls verô subsidtis propuDaL Accedit hec quoque non medlocrls consolatio : munus Istud nostrurn, quantulumcumque est integrum et sine ullo interirimenlo perventurum ad réglas manus. Nihil inde decurtabunt, nihil inlerc'plent avide manus quorumdam homlnum quibus nihil satis est. Faxit tantummodô Deus. ul donum i lud quod hoc primiim anno libenter offerimus sit ctiam ullimum.
Tertia supplicatio apud Benedictinos Sancti Gertnani in pratis. 18 junii 1875.
Quam edem petiturl sumus bodlé ad supplieandum Deo Optimo Maxlmo pro publicis et prlvalis neccssiUlibus, auditores, ea est ejusmodi, que et precibus nosirb ciDcariam addere sanclitate loti, et moribus preclaruni etemplar suppeditarc posait pietate incolarum. NulU quippe domus est ubi acriùs ferveant studia doctrine, ubi major sit modestie locus, ubi solida magis ac sinctra pietas dominetur.
Dieatls hanc esse nobilem studiorum omnium ofBcinam. Suus illic unicuique pro variA indole ingenii proprius ac peculiaris labor, sua singulis ad seribendun destinata materies : hic Hebraice lingue asperitatern dévorât ; illc Gratis litteris totum se devovet ; aller relut Ægyptiis preliosa vasa subripiens, veterum auctorum profanas opes sacris litteris ac veritatî inservire cogit; aller vetustatis vel remotlssime curiosus scrutator. bi*-
torie lurent infert ; alii sanctorum Fatrum script» aut doc lis interprctationibus illustrant, aut aurtinra quâm antehac et cmendatlora in lucein edunt. Frodirent ipsi quoque in publicum sacri oratores, sineret solitudinis amor, uec cloquenli» famam extern concédèrent : at peroM turham ac strepilum. suisque lenebris et silentio inclusi malunt et sibiipsis perieulosam minus, cl Ecclcsic magis utilcm navare opérant.
Neque entm ii sunt qui vagi per urbem, fusi per domos, inserentesque sc rebus alicnis, et fainiliarum sécréta rimantes, tempus oliosc terant; mm ii sunt qui vani rumoris auram aucupentur, et itescio cujus gloiiolæ inani fumo se pascanl. An ta snliludo qunm religion servant, plurimum relinquit labori locum: solitudinis tædium levant inlei mixte laboris vices : studiorum illis merces et stimulus non propria fama, sed publics militas; quod alüd nutnmentum superids est, fit opud eos niodesi iæ incitanientum ; quanlô quisque plus doctrine adeptus est. tanto conspicitur modestior. Videitis ibi hommes summA virluiis et doctrine famA oelebies et conspicuos, penè dirait) ignolos sibi ipsis, et ingciiuâ qiiàdam siinplicitaie mentis verè puero*. In eorum vultus In dit tis , in lactis elucel modcstia ; nullus de se ipsis scrmo, nulla ustcnlaiio irgeiiii, nullus cxlerorutn contemptus. Laudem verô sic fugiunl et icformidant, ut ceieri appetuni.
Nec luiror nthil sibi quidquaiu arrogare, qui Intelligtint omne dation optimum et omne donum perfectum d- sur-non este, detcetulem à pâtre iuminum. Multô plus enitn illi, reor, orando piofinunt quant sludmdo; felices, quibus nullum vacat à labore aut pletate tempus ! Jejunioium penè quotidianA con-ueludinc domita et velul subacla mens, studiis rneltùs vacat; studiorum honeslA et innocenti voluptate tecrcaïus anintus alacrior ad officia Christian* pietatis redit; ita nec pietas studiis, nec sludia pietati ofliciuni.
Hcc beatorum hominum vlta . hcr illis propria laus; à qui nos quantum absumus? Dolcnter magis quam contumeliosé dicam. auditores; non amamus salis studia litterarum ; seu priv no nimis lurro inhiantes. seu temporum calamitatc debililali ac fracli , seu lerritl nonnullis. qus devo'ande sunt. dtfflculiaiibus. abjecimus nobilcm laboris cmulationcm. Qui siabit luterim Academie noslre decus et exisliniBtio? Traiisicrint ad alios opes, dignilates, potenlia, gratis : etiamne studiorum gloriam nobis erkpi patiemur. partem unicam, que jam super*» t, sed longé pretiosissimam ample illius Itercdiiatis quam à majoribus accepimus?
Nolitn tamen sic laboris et studiorum xmulatioiicm inter nos arrondi, qnidquam ut de modrstiA, que sic nobis convenu, detrahatur. Nam plcrtquc sic surmis; si quos nobis natura ingrnii igntculos largitn est, si quid doctrine aut fam* peperil labor. facile vatto fnstu Intumescimus. Quanquam quid illud est, quod nobis tanto» apirltus facit? quid oratorla Tacullas? qui! poetira vis? Metiri svllahas diligenter, pedes numorare anxiè, scrvare voeum discrimina . verba alia alii* consuere bine et indè veterum sentenllas et voccs rorradere In unum opus, et malèdissimulata furta in laudem Ingenii ac gloriam verte re. Qucso vos. auditores; si his tantoperè glnriamur. quàm miserl sumus ac ridiculi ! Non puderc poilus i debeat ejusmodi nugis tantum temporis, tantum laboris
perdere; lorquerc et eieruciare animum ad entendant vocem aliquam ; contra littrrasac syllabas inlerdùm dics integros irifeliriter et tnutiliter luclari ; consumer e totam mentis vint et aciem in hoc tngrato et stenli labore, et duram alque indoctlem memoriam repoli lis ntillies et ad nausoam usque decantalis vncibus onrrare? Ue nug» sunt, he ineptie, quibus nos viles homunculi, sed loti fastu lamentes, superbimus.
At desinent es.*e nuge et Ineptie, si bas religio et pietas conseoravil. Hec enitn rebus \el minintls et abjecilssimis pretium et dignitatrm sddil. Uanc igtlur icrlcmur, auditnies. banc pre cæteris uttam iuvesligemus : ingrossi ædem illam, quam velut doctrine, modesrie, pietatis illustre dornictlium licol intueri; pnstquam publiais ncccs'itatos Dro Optimo Maximo contint ndaverlmus, régis chiislianissimi salutem . régie prosapie incolumitalem , iranqnll litatem populorum . frugum ubertatem ; ad ChrMunt conversi unicum magistrum et doctorem et preerptorem noslrum, bis prophète vocibus utamur, toniiatem, et diteiplinam, et scientiam doce nos.
Quarto supplicatio ad Yictortnam eedem.
5 oct. 1005.
Nesrio quomodn et sacre hujus supplication?» celebrilati, cl hominum acadcmicorum volis congruum magts videtur. auditores, ras dnmos pclere que antiqult »tc suà quamdam pre se majestalem ferunt , et ob amorem studiumque litierarum peeuliari quâdam nnbiscum atllni— tate ronjunguntur. Talem esse eam edem quam hodic petiluri sumus nrrno vrstrùm ignorai.
Fucrunt hec velut incunnbula vagientis adhuc seque piimùrn in lucem exserrntis théologie : fa us is Ibi sub pcnelralibus docioruro bomknum fclicibus curis et pio l.i bores vires paulatim ac robur assumpsit ; sub bis tectis ccepit ilia conflueniibus underunique populis oracula sua panriere ; ita ut dici quodammodo possil natalls hec théologie domus, cui et originem foré suaru debuil . et illius incremenla gloriæ quant nunc apud nos obtinrt.
Ner defuerunt exindc célébrés virtute et rioetrinA v iri , qui hanc preclaram existimationem sustinerent. Famé sibi à majotihus quasi per manus traditx relinens domus. sumrnorumquc singulis eiaiibu* hominum fer.ix , semper secum ipsa certavit, ne lungo iractu temporis degener aut effirta viderctur. Quàm ibi constantcr excultj fuerinl sludia doctrine, testatur dives ilia et illus* tris hibliothefii doctis semper bominibus païens, quam ego jure dixerim publicum Academie noslre atque etiam chlialis thc>aurum , communemquc studiorum et erudtlionis olUciuant.
Siat illic suus quoque arlibus nostris bonos, nec Ibi Muse hnspites et peregrinn sunt; imô tanquam in suo florent ac domiuantur. exrulte diligenter ab eo viro qui lotus est poêla. Pocslm llleqnidem summarn In laudern cxlulit, sermonc pur us. verbis felkeUsimè audax. sententiis pres«ns et clegnns, carminum majestale non miniisqttam lenitate rommendaliilis; parùm mihi tamen effrrisse viderettir. nisi eanidcm poesim religionis sanctitati servirc dorulssct. Per hune éjecta è lemplis nostris latinl sermonis barbaries; per hune Inductu sacris can-
«•'fe «««
tibus nmr» dUi^s si mu I ft majestas digna Deo quem célébrant. Pro quo illitis in nos omnernquc Eccleslam immorlall bénéficie» non possum hic non prccnrl præstaniisslmo porta*, ut quos suis car minibus tam dignè ceclnlt, eorum slt et vlrtotls conrlans imltator, et fellcitatls perprtiius cornes.
Quod port inet ad proprias Virforine dormis ieges, noruiamipie vivendi, ilia studlorurn eicrcitntinnl mailmè congru U. Æquabills apnd cos cl simplet vil® ténor, sibique constant qtialit ab Ineœpto processif, et In unit r.mi partent nlmiiis. Non atieril ibt vires corporls du rut horridc prennent!® rigor; non frangit mentit et nrlcm nlmliim lata molllties. Communia vicias, nec ferc à vulgari abhorrent; serval® tnmen diligenter nncturn® preces, et pciluiaeMer retenta veteram lernpnrum laudabilis Ilia consuetudo medii nocte surgendi ad conlitenduui Deo, salis arguit re lin en tes antiquitatis vlros »ibi Ipsis non parcere.
Austeritas vil® permlttilur ibl potins arbitrio singulorum quàm imperatur. Nam In IIIA communia vit* mediocritale, llcct tnmen sine ull.l c®lcrorum inviilid, aul sine jactationls meta . asperlorem seetnrl tlam. Videas ibl, qui Inuocenti «implintate inorum, docllilate meniis sernper in obsequlum prouà, fervore pletalis in dios ardeutisslmo, modotid assisteudi ad aras pené dlcam angelici, latente et arcanA jejuniorum ausieritatc, denique orctA solitudinc et rigido Mlentlo, fuino-® llllus et sanclæ domùs quâ se ni*slra tuutopere non iinmcrito jactat ætas, laudem plurimi* aülunc «nuis consiaiiter xniuletur.
Adcamus ergo cum fiducia ad ejiismodi tam sauctam ®dem. precesque nostras quA decel pi cia le ei lide. pr®sertim in bis dirGcillimorum temporum angusiiis, potenll Deo etercituum , cidemque psclt Domino ofleramus. i lame mu s in cnlum. et miscrebitur noitri Deus noster. Inimici fj u idem veniunt ad nos in nwllitudine contumaci, ut disperdant et spolient nos; at (m pelum eorum ne timuerimus. Si Dominus tiobitcum sit, pugnclquc pro nobis bellator fortis. conteret eos an è faciem nottram. Tua est potentia, -uum regnum. Domine; tu es supra omnes gentes : da paeem. Domine, in diebus nostris.
Supplicatio habita apud Bernardinos.
Die 30 jun. 1096
(.lui n u per Ludovico Magno vestrùm omnium nominc solrmne laurium vecligal utcumque pertolvlinns, auditores; debemut nu ne eidrm longé aliud offirii genus, mullôquc pretiosius vecligal siuguli persolverc; publions ad Deum pro ipso cjusque regati familià prccationes iutellig i. H®c est rnatime sincera sludil et obsci|uii nostri in negem CbrisiianitMmum signilicatio, qunlem cl principis Academi® solida pietas, et ipslus Ludovlci non fucata religio postulat. Nam quant icutnquesitin colligoudis ejut laudkbus oraloris eloquentia, quid ilia démuni Ludovico Magno prodrst? Ad summum videri débet v élut œi sonans , aut rymbalum tinniens, cujut slrepitus brevem forlas.se audientibus alTerre vo- Juptaleni potest , ad aures verà regias ne quidem cunfuto sonilu pervertit; et, si perveniat, ut esse debout
christiani principis aures, omnemque ferè laudem respuentes, fbrtassé insuavis et molestus vldealur. Non loquor de ipsooratore, cul si quis inest religionls letuu», non tantusessc débet in conquirendis vcrboruiu ctsententiarum elegantiis labor, quanlus in cavendo ne, ut est veri falsique brève confinlim, oratlo sua à teritate déficelai et degeneret in aduialioncm.
Nibil ejiismodi meluendum est in hoc pielalit ofScio, quod nos liodh* chrisllanissimo prluripi persolvcre meditainur. I.icet lino necesseest, tolo a ni nui confisque et vodi affect u laudibus indulgere. sed divini»; summique Numinis niisericordiam loties jam cipcrtani rursûiii pro Ludovico Magtio lotis vtribllS iniplorare, praseriim in hoe lemporis artirulo, quum undique tsuiueivsi et fbrmldahlles eiercilos in procknctu et mutuo etmspeclu stanlcs agend® rci oppoituidtati imminent, avidàque cl inquiéta cisprclaliouc propinquorum eventuum, unde pendrt hujiiscc bel là eiitus, arreclo* in te tolius Kurop® oculos convertunt.
Instat qiioque et promit alia non ruiuiis orgeat nécessitas, qu® nos saltcm pixleritl rct ordatione adroonere oflicii nostri religionisquc debeal, Trucluum irm impelraiida cœlilus ubcrlas et copia. Quo sumus nu per redavti angustiarum unius annl luInmUatcr que pesli», qu® rladcs, quis hoslium furor tantum potuii impoiUre vastitatis. quantum inlulit brevis i*ta nec opina slcrililas? Oculi omnium in te *pcrant, Domine : et tu dat escam illis in tempore opportune». Dante te Mit, colligent : averlente autem le faciem. turbabuntur.
Dis de cauiit, aliisque quas nemo vestrùm ignorât, hodic supplicalum litius Imus veto In ram ædem que, remota a tumuitu, et in mediA urbe solitudinis laudrnt rctinens. preclbus facicndis videri débet aptissima. lunam divini Bernardi et cjus discipulorum rxemplo dis* camus piriatis ardorein cum doctrin® studio conjuagere! lira ti itli solitudinis amutores et incolr, qui alita ima vallium aut sylvaruni prorundilales habitant, rclicto ad tcinpus seccssu suo in Academiain nos tram rommigraut ad etcolendos doctrin® studio anlmm commigremus paulis|irr ipsi quoque in eorum domntn. quant in urbkbus unieam habent , iblquc bauriamo» amorem solitudinis, qu® et sludiis et plctati panier convenit.
Supplicatio ad'**.
Quam ardentibus volisjamdiu paeem omnrs etposc»mus, en Ilia tandem é longioquis montibus ostenderr se nobis incipit, audilores oruatissimi; jucuuda pat, terris arnica pat, hominuin præsertim litteratorum Iranquillitatl neccssaria pax; cujus vel ipso nomine ac pene dicarn odorc rccrcatajam («allia . imô omms laté Europa quodammodo rcvivUcit. Enimverô salis superque senti* mus |uitl slt bellurn. I)eus immorlalis ! quis momtil il* lius furor? Seeurn trahens domorum Incendia, urbium airages, agrorum vastaUooes, Internedones populorum. omuia laté populdlur, homines pnus amieos, signo repente dalo, in mutuani pernitiem armai; agris colonos. oppidis cives sponsls coujuges, matrltms notos , omnibus quietem, tranqn i 1 1 iLalrtn , bon a , forlunas crfpit- Quale igilur bonum est, quam pr®staus et cœloslc donum solida etdiuturna pat, qu® sola toi malis mederi polcst!
Ilia codent temporeetarraa ex manlbus, ctodia ex anltntsextorquet. Ilia rpgallscilirrt hymcnxo rom Un ta. > loti* urbes, viclort quietctn, populis conconilan. sccuritatem pclago, agrls frrlilltaiem. erlibus decus, dcnlqur ip»l etiam religion! splendorem restituit. Hnnc verô sublia* felirltatis, nisl nos failli onimiis, pené certain evploratamque spem, oblalam nobis co ternpore, quo novus bellorum Ttiror, abrupt!» desperathque paris ronditlonlbus, quasi ex inteero recrudesrerc vidrbatur, banc, Inquam, subits tranquillltatis spem cumani drbemus. audl tores? Hui 111 i. in cujus manu populorum et regum corda sunt: qui ex Ipso tempesfatuin sinti repente serenltatem educil; cujus vncl venti et mnrr obediunt ; qui legem hanc furcnil hello pariteret xstuanti pelago ponit, hùc usque vente*, et non procédé « amptfùi. et ibi eonfringet tumentes (luctus tuos ♦ (Juernadriiorium cnim in xstu maris cetnimus loupé vert i entes tuniilos llur tus aliosque aliis Impositos magnn luipetu per ioca confragosa Terri, et repente ad areuarn rurn ingeiui Tragore Tractos et in spunrnm ellsos, quasi ronsprrtn in arenâ dtgilo Del redire in se ipsos placide subilôque evanescere ; ita bellorum furor, quum s <t vil violcnliùs, nullisque hominum artibus vii'.-tur pin ;rri pusse, jubenle Deo, subi tù ponit ac seil.it ur. Conlirrnet hoc tantummodo Dcus quod opéra tu» est in uobls. Id ab illo suppliritcr postulaluri pergitm s in eain rrdem qux illustribus maximarum virlutum cvcmplisct odore adbuc fragrani, pietatis fuiui non ul limas tenet iu bar principe rhitate partes, sivc pastoris vigil uitissirni arlitosé pielate, acri et indefesso labore in curandis ovibus, mûris antiqui salutarl scientid, lenerrimo amore in pauperes ; sive cliam viciniâ sam la* et cruditæ domus, que ecdcsiasilcx discipliii* (enax, sanæ doctrine custos, solide pietatis magistra, bacleniis in publicum n-llgionis commodum maxinié florult . magisque ac rnagis in posterum novo duce rellorcscil. Sed antequam eô perganuis, peto à vobis ut, etc.
In comitiit rectoriis. Die IG der an. 1G95.
Perindc esse nunc quidern Inlclligo. audi tores, litterarlara haucre rcmpublicam regere, et gubernare in pclago ratem. Quô ma pis è poilu recédas, et in alluin progrediare Ion pi ùs, hoc sc vastius apcril mare, gravioresque pro< elle imminent. Convenu minus fartasse publics ulilitatl solitus llle naviganrii cursus annui temporis inclusus brevlore clrculo; at gubeinatori cerlé ipsl ad privatam securllatcm aique etiam ad gloriam magis convenit. Tempus istud. Tatcor, eousumilur fcrc inlcgrum in ipsorcrum apparatu; dum aptanlur rudes, dum vêla pandunlur, annus est. Nihilominùs tamen polest gubernator , peracto féliciter illo qualicurnque cursu, in portum redire mronutus ac tnumpbaus. At idem si cursum iterare vel Ipsc cogitât, vcl etiam ab aliis cogilur, meritô cxrlaninri polest : Onaris, referent in mare te novi fluctufl O quvl aijis? fortiter occupa portum. Nescio etiim quo Talo novi tune invidlx flutus suborluntur, qui transversam bine indc, si ücri possit, violcntls motibus ratem agant. Suut qui è portu benc tu U nimirùtn laritis rumoribus et malignà interpretalionc carpcre trient gubernatoris prudcnliam ; nonnulli etiam sibi ipsi placentes nimls, cl nlmis Tastidiosé dam-
nantes aliorum industriam , «vidé et e*c4 spe videnlur gnbernarulo inhlare, suamque etiam Invills operani obtrudunt ac vcmUtanL Quld inter fsto* motus gubernalor? Aflixus daro queni regendum suscepit. et in suam artem Ittleolu* unité, sinit rirrurn sc fremere impotentes ventes, vanamque rnrnnrls au ram spi'rnens, coilem teiiore naviin immotus Ipsedirlgll. Non llle tamen publirà aucloritate revnratus perllnarltrr creptam urgebit vlarn: imô ul nauTragii semper metuens, tlnridé et quasi Invitus navigat, stalim arque é ripé signum redrunifi exiulerlnt. quorum Id jurif est. prompt us et nlaccrln portum remeablt, statirnque gtibrrnarula Isrlos dimiltet. non sine voila tamen, ut ea tradanlur modesto et prudenil vlro, qui id muneris mereatur nec ambint, plu-quc in alieno consilio quant in pmprld IndustriA reponat spel. Ilaec nostra mens, auditores; vestra qux sit voluntus inox indlrabitis. Intérim, etc.
Itenasci rnihi quodammo lo visa sunt prisca florentis Acadernia* terri poru, auditores, dîiiu nos clarissinto Meldeiiiiurn anlisliii Hossueto inleriuptum aliqaandiu munus arademicuin communibus suiïragiis modo contulimus. Neque enim nobis mcdiocriler gnitulanduin arbitrer, quod pnlucrimus tôt honorurn iiisignibus il!u>lrcm virtim ipsi quoque novo dccorare titulo. Nuper ei regum maximu , plaudenle onmi !.atio, rcgcmlaru cominisit, cujus ipse quotld.iin ulurumir fucrat, regalcm Navarre domurn, auliqiitiui illud cl illustre .Musarum doniicilium, præstaiitissimis semper ingeniis Teraccm stholam, nobilissimam sedem Academix nostra*. alque etiam ejus veliiti quamdam appciidiccm, ubi vigeut orme» boita arles. parique studio simili excoluulur. Eide.n seipsam Iiodie tucudain ultrô commiltit regum lilia nnbili» l’ni— versitas. suaque illi servanda Iradil jura et immutiilalcs. velus scilicet patrimoniiim, quod illi surnmorum pontilicum pia liberalitas itnluNit , grande quondam cl prxpotens, quuin nostra vigerel auclorilas; nunc, ut sunt rerurn humaiiarum vices, male tirmuni ac vix cohœrcns. tempor unique injuria miseiubiliter deTormatum* Revorala nunc tamen in u-uin qualiscumque istadignitas, et ingenli spe Aradcmiam recrearc débet, nec medifM ri voluptate Bossuetum ipsum aflicict. Amabit ille proTecto.amabit dici dcfeti'Oralque \ index Academix. et eriiditorum vorai i pnter ; amabit esse médius quodammodo ac seqoester regem inter et Academiam, per quem cl Academie vota ad principem.et principis in illam benclicia deferantiir. Sperat cnim Acadernia, nec immérité sper.it. se sub lardi nominisauctoritate et tutclé non iiukIô inrolumcin et illxsarn, sed etiam in posterum macis ac magis illustrem fore. El verô quis cain meliùs libcnliiis tueatur? I.iltcratos bomines fovere netno bené polest. nisi qui litterarum ipse studio Terveat. Quod aillent genus est litleraturx, in quo non sit ille versatissi mus? Yasto et rapaci iugenio simul universa complexus, sic incubuit altioribus disciplînis, ut minime neglexerit intimas : sic perlegit ac volutavil am tores sacros, ut etiam profanis animum deierit: sic latina* lingux delicins ac veneres conseclatus est, ut nec grave divilias, nec hebtaiex asperitates reliqucrit. Nuit! historix tain abditi sinus et rccessus, quos non pcrlustraril autiquila
tis curiMui rimator : nulle disputationum tam implicite et inlortx ambages, quas non acri judicio facilé dis— cutiat . nulla etiam mysteriorum tam ohsrura piofunditas. qui non intclligentic sus lumen quoddam inférât, audax scd prudcns sorutator caliginosc illius noctis. quA Deu* futur! temporis exitus pressos esse voluit. Quid? idern sive ad parenlandum mortuis beroibus prodit publicus virtulis laudator, sive ad conlUendos veritalis bostes acuilslylum vindex religionis arcrrimus, ut lonat. ut fulgurat. ut ornnin riicendo permisret! non ille quidcm incrs et frigidus orator, nec in inctiendis velut ad imussiin syllabis. aul ronseclandis sententiarum acuminibus misere amius aut adductis verba in antilhesis pueriliter librans; sed ma-rulæ eloquentis viribus polens, animiquc impôt u et sublimitalc reium quas t racial velut raptus extra se. atlonitos quoque aliorum nnimos percellit ac rapit. Talis serenissimo Ludovic! Magni filio dcbcbatur magisler, tali> prirnxvx rcgum Hlie vindei et palronus. Finit Deus, ut pulchra ilia et amahilis scncrtus. quam ille non molli in olio iners et languidus trahit, sod sacris usque laboribus exerce! actuo.-us senex, quotidié magis ac magis rcflorescal. diùquc Melden*is ecclesia pastore vigilantisMmo. religio aceriimo vindice , Academia palrono sul amanti$.-imo perfrualur.
Comitiis rectoriis. 23 jun. 1690
Plusne sit opporlunilaiis quam inrommodi in istA lege et consuetudirie. que libérant Academia* potestatem relinqnit tertio quoque nienseeligcndi novi rotoris. quuin alias sxpè antebac. turn maxime po-tremis hisre diebus agitare mccuni animo contigit, uuditores clarissimi. Fateor equidem; si quis forte sit rcctorio muneri cupide cl pertiiiacitcr inbians, si quis invilis bonorum sufTragiis ad banc dignitatem occullA fraude grassetur, dare potest locum ejusmodi viri furtivis ernatibus tam crebra mulatio.ejiisque avidam arnbilionem arrectasque spes novis subinde slimulis irritare. Sed preterquam quôd stat sernper sua Academie auctoritas, nec ei invite ac relurtanii quisquam emcndicalis aliquot Imminum sufTragiis obtrudi potest; pcrrnrn accidlt qucmquam esse ita cupiditatc honoris obrecatum. ut ad hune moiiatur contra bonorum omnium voluntatern perrumperc Neque enim temeré crcdendum rumoribus est, quos vel timida uonnullorum et suspirax credulitas. vel doccple mentis error. vel nimius etiam amor. et peuè diverim Inrousulla in amieos bcnevolcntia potest eieitare. Potest hoc (amen conlingcre, et illud inest iucommodi in eA consuetudine de quà loquimur; scd multis nliuudc utilitatibus rompemalur.
Injertum est prudenter boc cupidilati et ambitinni frxnum. Qunnquam enim pan'un honestus sit, nrr valdc diuluruus virtulis magister timor, neseio tamen quomodo etiam optimum quemque diligentiûs in ollicio continel. Qui tam crebrô sibi redrlendain admiuistrationis rationem meminit, uibil quidquam temerc aggreditur:adhibet comiHurn sapientiurn, omniaque prudenter et circumspectè administrai. Non superbe et arroganter agit cum iis. quos brevi judicc* fore suos previdel. Non nbuiitur auclorilale su A, quippe qui cogitet non lutn sibi commissum miinus esse quam ereditum. seque inox ad privatani conditioncm redlturum. Denique satius
e«se arbitror, et magis c re Academia, posse interdum etiam bonos rectores ante tempus è loco dejici, quam neccssariô per longius interval lum relineri maloi.
In bac incerlA comltiorutn loin pesta te quid agendum rectori? An débet segni innoccntiA contrntus, persegoitiem et ignaviam omittere qux sui muneris sunt; dresse potins utilitati publics et oITicio suo, quam in se nonnullorum querelas. luimicitias, simultates, odia conritare; servlre temporibus, studiis obsequi. conniveie quorumdain hominum vitiis, dissimulare eornm negligeutiam, tolerare cupidilatcs; provldere longiùs, et sagaciier odorari quis sibi prodesse, quis nocerc possiiî bic multùm in FabiA valet, ille VelinA ; cuilibet hic fastes dabit, eripielque curule cui volet importunos ebur. A page tam indignas, tam humilcs curas ab reetore princlpis Academie, hetiuende aut amillcndx dignilalis parùm solliriius, uniusque oflicii et publics ulilitatis memor, débet rnmitiorum evcnlus vobis unitersi» Cl Academia* relinquere.
Ad primam conflrmationem. 16 dec. 1691.
Cupio jam prHem elTundcre apud vos animi mri sensus. auditores, palamque in hoc ccleberrimo conventu vobis non prasentl» solùm, sed etiam anteacie vitœ rationem paucis exponere. Abslraxerat me à jucundissiinA consuetudine vestrà, matrtsque Académie siiio. ratio valetudlnis mes, qux novem aunorum contlnub laboribus nondum quidem labef>«cta omnino et exhaasta, sed tamen affecta jam et labescens. tacite admonebat. si sanitati potins ronsullutn vellern quam fort uns. maluriiis ut receptui canerem, ndbucque integer inoptaluai libertatis cl otii portum convolai cm. Fatebor cquidrm, auditores, non sine dolore animi maximo cegcbarrtllnqucre optimum parentem Academiam, qux me pwrum aluerat, qux s ilutaribus doctrinx v irlutisque pi*ceptis instituerai; qux si non inagnis opibus, al «frte prxclaris ad rccté sunviterque vivendum artibus instrmerat ; qux denique hoc. quantulumcuinqur est, »* quid tamen est. nominis alque famx conciliant. Liber igltur tandem aliquando. et mibi ja»n relictus uni. intmersl me lotunt penitus in jucundain lectioncm velcrum iitriusque Dreux auctorum, avideque et quasi l°®“ gam silim etplcre cupiens arripui libros. quos dlslridu» publicis curis, et ipsx offleli religione Impedilus, si* pcrstringcrc leviter et quasi dellbare potueram. I*,fr cjusinodi piivstam everrilationem. natabat pectusincredibili gaudio et voluptale perfusum ac rodundaus, nrc dulcibus sludiorum illet ebris poterat saturari. IdenlWf® tamen ex privato il lu seccs.su rctorquebam oculos ri anirnurn ad optimam matrent Academiam, quam commun! calamitote lemporum, et Insuper privât! non nullorum discordiA pessum Ire magis ac mag‘* 'rhf~ monter angebar.
Flacuit lindem vobis, auditores, ex 1111* me in banc Academia lucem cvocare. Menliar si me in» lum cl reluciantcin htic cornpulsiim esse gloiicr. J ut Ita superbe de inc sentiam. At delatum esse hune summum honorcm , nec valdé eu pi en II , net teuus ambienti , testis mibi privata conscient!* , 1 ‘
vesira omnium de me opinio. Debueraullnmen mu me ab boc cousilio delcrrere. Audieram multorum *
mam et existimationem , donec privati vivcrenl , florenlem et Intégrait), ad hune dignitaiis quasi scopulum allisam m isera bi II ter periisse. Intclligebam quàm præceps et lubrirus eisel ejusmodl locus, In quo dtligentia plena simultaium est, negligentia viluperalionum, *cveiitas odiosa, periculosa lenilas : erraio nulla venla, rertè facto exigua laus ; suspiciones liber® . malignæ interpretalionrs : dcnlqucdiflUili» admodutn pacisconco:disque ratio inler varia multorum sludia, ac sæpc contrarias ii'doles.ljbi obsistcudum nliorumcupidalibus, non •ervlendum suis; public® utilitati consulendum, privatorum tamen aliquatenus indulgendum voluntati; dévorants multorum molcsli® , exsorbend® dlflïcul laies f rumorrs perferendi , subrunda cliarn sa*pe odla. Use. inquam, debucraut me ab isto inunere suscipiendo doter rcrc Malul tamen sludiis \e>trls, audiiores, <|uam YOlunlati me® obsequi. Miscepi lubens oiius hoc gravlssimurn, quod mlhl imposltum e>se volulstis.
Ncc possuin continerc me, quin grattas ilerum vobis agam. quam fier! potest, ampllssimas, non tam oh collatarn mlhl supreniam Acadcmi® dignitatem , quam ob slngularem omnium vestrûm ergà me bcnevolcntiam. Mlhl enlra ceruere visu» sum, nisl me proprius fefellit amor, prônas In me omnium volunlatrs, elîusa sludia, gratulationes slnceras, consenllentcm amoris et Ictltiæ signiflcatlonctn. His autem fateor non posse me non vehementer afRcl. Honorlbus quidem vestris, quanquam eos, ut fasesl, plurimi sstlmem , squo animo tamen earere potueram; cosdemque, quandocumque vobis placeblt, non solum non Invitus nec msrens, sed eliam lslus et alacer dimlttam : vosque jam nunc præmoneo, sic opinari me , vestrum esse , si noster vobis non sit ingrat us labor, nec suspecta (Ides; vestrum esse, inquam, In vos recipere inrerlos plerumquc et per ambitum intricatos exltus comiliorum, de quibus vel leviter solllc tum esse et 8n\ium ( Ignoscite , audiiores , si paulô liber iùs loquar ) mihl semper visum est indlgnum viro bono, touque Academie injuriosum. Nostrum est dare operam ut officio fungamur : cetera ad publicam omntnô curam , ad nos minimé pertinent. Honorlbus ergo vestris, répétai» Ilerum . aequo animo earere potueram, nec frul possum diu : al amor iste vester in me singularis, ists benevolfiiti® signiQoaliones , ista sludia ut firma et perpétua sinl, oro vos atque ohsecro, audiiores; si nemlnem unquam 1rs!, si nulli dicto aut facto injurius fui , si vobis et singulis et univmis placcre sludui. Ego verà quodeumque laborc, vigibntiâ, industrie eflVcere polero , id totum vobis polllccor. Meminero a*ternùm Juiisjurandi quod ex boc eodem loco , lisdcm vobis prcsentlbus, etAcademl®, eiprivatim alm® Facultatl Artium pr®>titi inter manus clarissiml vlri ante me rcctoris, cujus utinam ut dignltas, sic etiarn vlrlutes in me transmittl poluissent. Non ego perfidum dix! sarramentum : vii a me potiùs quamüdes In utramquedeseret : nec aliam laborum mercedem postulo, quàm utquæ me hue prodeuntem excepil vestrûm omnium benignitas et bene- Yolentia , eadem hoc munere disccdcntem prosequatur.
Audiistis inter supplices serenissimum Lotbaringi® stlrpis principcm , abbatem Harcurianum : adolesccntem, si quls unquam fuit, optim® spel, dignissimumquo
profe ctô qui à vobis slngularl quAdam indulgenlià foveatur. 1s animo quam généré nobilior, virlullbus quàm avis lliuslrior. hoc habet ab claritudine gentls , ut coli debeat; hoc ab suc bonitale indolis, ut aman. Vii® innoccntiâ puer, ælalis flore adolescens, virtutis et ingenii maturitaie vir, morum gravilate et prudcntiA penc dicam senex, et suis tpse titulls, et nostrâ omnium laude major est. Mc ille jam nunc Academlam noslram veretur, ut matrem suam : sic publiais pra^ceptores rolil, ut parentes : sic idem, qux prinripis et adolcsccnlls somma laus, sic amat studio, ut pauperes soient. Turpe scilicet crodnt, quibus nascendl conditione anleccllii, non coscfem vlrtutc et doclrinA superarc l-'ortunalus ille quidem quôd inter longum avorum sericm Lotharingios, (ïulslos, Harcurinnos nunurans. quasi nativa laudum incilamenta reperiat domi ; longé tamen fortunatior, qui nactus sit ejusmodl matrem, que supra muliebris sexùsconditionein clalo , spernensque blandientis aulc illecebras, veram nobilitatem putal servira Deo, et educandis unicé Intenta liberis, eos aerl vigilamiA rt plusquain materna sollic Itudlnc iterum sed Cbrislo parturil. Tali spe virtutis preditum , tali elucalione instilutiim, si quid apud vos ponderis habet eommendatio nostra Ilerum atque iterum vobis commendo adolcscentem , qui destinalus aris, non ccrco, ut plerumque sit, et fortuito nasrendi ordinc , nul InconsultA parentum ambitionc, sed bonltate indolis, et Inlegritate morum, futurus est aliquando summum et Ecclesi® lumen, et Acadcmi® noslræ dccus. Quam ergo illl immuniUtem et claritas generis , et valetudinis inflrmltas asseril, banc dum Illl concédé lis, facile, precor, ut aliquid valuisse apud vos commeodatio nostra videatur.
.Ad secundam Con/frma/ionem.
21 mart. 161)5.
SI honcslum esset vcllc in medio cursu suseepturn onus deponere, audiiores; id ut nunc mlhl facere llcerel , pené vos doprecarer lubens. Quo propius accedit tcrnpus III uri deslinatum habendc palam orationl de Ludovico Magno, hoc gravlor me et jusiior tacite invadit melus, ne dignitatem oc famam Acadcmi® prinripis panim commode tuerl possim. Terruerat me primiim hue accedcntem difllrultas rerum Acadcmi® geiendarum, proplcr novilatcin et insolentiam rei: at nescio quornodo assuetudlne ipsA iste paulatim evanuit timor. Scilicet In administrandis Acadcmi® negotiis, prêter dillgentiam et fldem, quam nemo non vir bonus dehet de se ipso præstare eonfldenter, deslderatur quidem prudenti® vis et judicli malurilas: at ea cui desint, potest ab aliis mutuari. Adsunt bene multi inter vos perfuncti summis honoribus virl , aut . quod mihi gloriosius videtur.qui sæpe oblatos pr® modestie recusArunt; A quibus in rebus impeditis consillum , in obscuris lueem implorare liceat. Et hoc fateor subsidio s®pius ac libenter usum es» me Al in scribcndA oratione longé aliter se res habet. Quanquam abundat Academie nostra vlrls ingenll laude et éloquent!» ac doctrine famé prestantibus. nullurn ferè bac parle subsldium exspectari potest. Ingenlo quisque suo utatur necesse est. lia relictus mediocritatl me® , teneor tamen ad tuendum Academie decus , grande quid, et sublime et exrelsum medilari, Accedit
llluü quoque, mihi sané ad exlstimalionem perhouoriticuni, ad laborcm vcrù arduuiu cl grave, quod slve proplcr abundunliam o:li, quo uiealTluerc lion diflilcor, ii ii 1 1 15 aliundc cutis distra< tus , sive proplcr public. mi cloqucntiæ profcssionein , qui defuucUis sum baclenus fartasse non outniiio iiifelicllcr, nés io quid à me plerosquc exspeclare video. Non mihi décrit animus, audi tores. Enllar lahoie cl industrie penè dicam ultra vires m< as, ncc Academia Parisiens!* . ul opibus cl gratis, sic prise à cloquenliæ famé cxcidisse vlc'catur.
Ad tertiam confirmationem 23 junii 1605.
Exsolulus oncre dlcendi gravisstmo, et volute perlculosis vadis féliciter einersus, non sine quidam incrediliili vxluplalc mentis proximum jarn portum intucor, audlton s. Quanquoni enim cursus illc noslcr salis hactenus pim idc fluxit, nec aspcrls fuit objectas tcnipcslatlbus cl proccllis, tarnen ilia ipsa ncgotiorum quolldiana jaetntio non cnruil oninino suis inolcstlls ac laboribus. Ncc nunc quidem, quum jam sub ipsum flnem proposai cursus advento, omni curé cl solliciludine animus liber est. Palet ccrtc prompla et fudlis ad portum via, si sequl vellm; possumque rcllquum illud onine tempus, quod ad cxplcnduin anuuin superest. In tranquillilato cl otio degere. El id profectù, si me ipso éon-ulam, amplccinr libens. paris enim ctoiii non illlfcratl aman* tior me iicmo est. Scd public» potiiis utiiitaii cci»ulcndum reor quàin indulgcndum propri» vuluntali. Non tgnorn, si deslinatuin opus aggredior. paralam mihi invidia; nubem et procellam; audio etiam laciturn murmur futur» tempestatis velut prænunliuin; scd strldcant venti, sœdal procéda, nibilominus cirptuin iter tenebo. Mihi foi té oecasio defucril, non décrit animus. Angustia* temporis non sinent longtùs progredi, sed mihi salis est stomere rcliquis viam. Hoc si potuero assequi, videbor fcclsse oilicio meo salis : sln minus juvabil ccrtc tentasse rem optiuiain, vohbquc cl boni» omnibus probassc incuui in Acadciniain acre studlum, et optimal» resliluend» veteris disciplina; voluntalem.
Quod à nobis jampridem vie i omnes boni vcbcincnler cHlagiiant, ut pubiicain coUcgiorum luslratiuncm auspiceuiiir, id tandem aliqiiaudo conseculi sumus, auditorcs. Obslileraut bacleuus muita huic eonsilio nostro, ul fciè somper accidit iu rebus optimis; parùm etiam abfuil in ipso conalti ingressuque rcruni, quin spes nmnis uosira slalim irrita lieret, bonoruiiique exspcctalio faileretur. At moras omîtes «lUlicullatuui vieil aiMoritas et coiistantia unius viri, cui, non dillilebor diu dicerc, Acadcmiæ salus et dignitas muliô quain nobis ipsis carior est. Oppressus ille mole ncgotiorum pené infinité, sic tamen rebus noslris incumbil, quasi uuus esscl é nobis. iiilcrdum sibi ipsi subirascilur vir optimus nostrique amaiilissimus, quod studio iu matrem suo, sic enim vocare Acadcmiam solet, nequaquam salis officia sua respondeunt, dolc'.que non possc eam suis manibus in eo statu digmlxti* et Tarn» collo cari, in quo deccrctesse principcm tolius orbis Academiarn. Cupil sallcm lapsam, sise iiegligentià uosira, sive injurié teuiporum, imillis in locis discipliuam erigere.
Vocal hoc uegotium et opus suum, quod ut ad effectuai pcrducai, non erubcscit scnaiûs princcps pené dican fieri supplcx, su&quc auctorilatis iinmcuior dignalur misecre imperio p recel, lltamur ergù tam apertf cl obvlâ illustrissimi viri bcniguiiale et gradé. iiiiusque iu tuendis Acadmii» rebus arreda et vigil diligenlia languorem nuslrum et quasi torporcm paululùiu excitei
Ad claudendum Reclorict dignitatii annum.
10 octobris.
Kxocto tandem annui hujusce magistrales lempore, auditorcs, æquum mihi videtur ut ego vobis Cl adnih nistrationis me» ratiouem paucls reddam, et gratias agani ob liemliciiini in me vestrum slngulare. Acprimùm net » sse est veniam à vobis postulent corum que à rnc per imprudcntiani sut forte per igtioi « iiliaœ pcccata fuerint, qualia licri non potest quin mulla per annum integrum pr»scrliui sic mihi imperito rcruni girendaruin cxciderint. Namsclcns quidem elvolens nibil admissi ejusmodi cujus nunc pceuilcre me debcat. Niius conscient i» me» tcslimonio, coram vobis hic libéré prolileor, uiliil me freisse odio aut gu lia cujusquam; tiihil privatis impuUum inimiciiiis, qu» mihi nulle sunt aut fucrunt utiquuiu; nibil denique pris aü lucri et commodi causé, cujus ratioucs publicls rebus liiseri iiulanieponi mihi semper turpe visum est iudigoum liomine libcralilcr instiluto.
Pr»po>ilus admiuistrationi rcruni acadcmicarum, reperi conslitutuin in ils, pertinaei curé, laborc, cl vigilantié » lah>siun decessoris nid, ejusmodi ordinem, qui si jam pridetn apud nos cvstitisset, ûorenteni nunc opibusque praqiollcntcm Acadcmiam haberemus.
Prospéré mihi conligit ut in huncce uostruiii amium nul læ incurrerint ncgotiorum diffint liâtes, qu» ciquisilnm prudciiliain desiderarent. Cœtcrarum rcrum, si qua* à nobis non infeliciler ad» sunt laudeni omnem cl graiiam dcbco consiliis seniorum è vobis homiouruque prudenlissimorum, quorum sapientia et malin lias nostræ juicnluti preluxit semper in omnibus negotiis cl quasi pra'fuil.
R cru agçrcssus fueram, ut mibi vldcbatur, eicmplo vaille ulilcm, collcgiorum incolumitati prorsiis uercssariam, oiTicio ac niuncri meo non covcuientera solum, scd dinin imperatam ; ccrtc bonis omnibus desideratissirnam Nescio quo fato bonis plcrumque consiliis ohstalur : pcccare iinpimé licci, impunê violarc legcs; easdem non licct impunê defendere ac lueri.
Quod perlinel ad publicas adiones, quarum oeccssitalcm nobis imposult Kcctoria dignitas, si non impittfperos successus habucre, absit ut id industrie u«-‘* projiriisque virlbus ipse tiibuam. Seutio fuisse illud singulare munus divin» in nos benkgnitalis; ruihique læiandum veboinenler arbilror quôd Acadeuii* pi*" ceplis instiluta vox visa sit non dedccorasse omuioô iliius fornam et auctoritalcm.
Fuissct annus istc quo me hâc illustri purpuri decoralum esse voluistis, mihi quidem in omni viti auspic» I lissimus, nisi inter acadcmicos honores incurrens mains I optioiœ cl dirislianA siniplicUalc amaulissimc, funesta mors me non improviso quidem. sed tamen acerbis-
simo, ictum vulnere orbitalis In inedio quasi triumpho prostravissei. Orbatus tali maire, cujus plam in instltuendo me, et plusquàm inalernam soiliciluilinem nuuquam obllviscar, quô jam allô cotifugiam. nisl in rommunis omnium noslrôm parentis Academie sinum. liane ergo matrern nunc unicain agnosco cl ampleclor : buic alTectum onineiii ineum; quantular unique surit, industriam, laborem, vigilias, curas; buic loluni me in omnem vilain devoveo ac consccro.
Nisi me failli auimus, videur propensam bonorum omnium in me bctiignilatem inlucii. licnè est, proceres academie i; grattas vubis ugo et singulis et univers!*, quam ticri polesl, rnaiimas; frucluni habeo, quetu unum optaveram, magistralùs anipli«sirrii, veslratn erga me opiimc volunlatis prupenskonem ; nibil ampliùs uro, nisi ur sldbilis iiia cunstansque sil cliam erga privalum. Expedit serururn jam ncc ingiorium privais tranquillilatis portum ingredi; ucc opUndum videlur rursùs incerti et penculosi maris jactatione me comniiltere. Adducius impcriu vesiro. cui non parère duxcrim nefas. gravissimum boc onus suscepi : iilud uunc idem studio et vuluntate. si modo permitUUs, Istus et alacer depono; Deumque totà mente dcprecor, ut quidquid acturi rsils bodiernà die, fuustura id, felix et fortunatum Acadcmis reddal.
En aliquandô demùm oiïulsit niihi ceriê jam pridem optalissinius dies, quo lierions fasces deponam, meque gravissimo laiidem oncrc liberrm. Cupcmu vehementer nibil in inc sui splendons auiisisset ista purpura, et in quam ego floreiiiissiinam acccpi rumine bujusdignitalis gioriam, hanc aller! iutegram iiiibaiamque transmilterem. Equidem labore, studio, vigilanlkà, Cide, quanlùiu in me fuit, eiiixus sum ne omnino Academie decuri, et bencvolenlid iu me vestrà indignus viderer. Id ne sim uliquâ ex parte asscculus, veslrum debet esse judicium, auditores. Unum ego de me ipse, conseicnlis leslinionlo nixus, protiteri pO'Surn quodjainsæpeatilchac signiiicavi palarn. in administrandis Acadcmis uegoliis nibil me fecisse odimicujusquam, nibil gratiâ, nibil spe, nibil privaii commodi causâ; sed ad publicarn Acadcrnl® vestrùmquc omnium iitliitalem consllia et facta retuli.*w*. Videlur auiem optima hær de vobis bonè men-ndi volunla* mereri saltem, ut cl mlhi nunc condonctis qua* per imprudentiam aut aliter à me pcccata fuerint; et, quam ego laboris jueundissimam mercedem e*se rluco, vestram mihi in perpeluum b.-ncvolenliam pr*steits. Utrumque h vobis et postulo et spero, auditores, quidquid nonnulll hommes furiim moliri vidcanlur. Noque enirn possurn non publlrè conqueri de quibusdam hominibus, quorum in me slmuitas aperiius crumplt quam ut enm dissimulare posslm ampliùs. Eslo, dolorem lüi «uum nescio quem ulclsei euplenles, contra fas.eonii : orem, contra vestrùm omnium voluntatem R «florins mihi fasces ante legitimum lempus extorquerc tenlaverini; quoniam hsc unum me spcctabat Injuria, patienter baeteniis et moderatè tuli. At etiamneex ràdcm oITu inà contra amicos meos, hoc tanlùra nomine quia amico me utuiitur, fraudes et insidi® comparabuntur? Quodnam ergo tantum concepi scelus, auditores, quum labentem Academie disciplinant erigere aggressus aura,
quum ad eam tueudam lot cura», lot labores, toi soiliciludlues, lot molestias devoravi; quum priyatas omnium icstiùni utili tntes eiiam contra velere samicos defendl? quodnam. inquam, tantum concepi sccius, ui «miels mois non solùm non prosit, sed etiam obsit et crimiui detur amicitia rnea. Ab>it ut hsc ad vos universos querela periincat, auditores ; paucorurn hoininum est fsihcc de qud conqucrJmur conjuratio. Vos c meis me Icucbrls ai1 banc surnmæ dignitalis lueem extulistis : vos quandiu hoc muricrc functus sum, lion obscuro favore ctincertis benrvolenthe signis, sed, nisi nie fallit animus, publies et aperu optirnæ voiuntatls signiflcatione récréas lis : pro quo singulari vesiro in rue beneûcio nibil nliud possurn quam gratins vobis referre amplissimas. meque vobis et commun! omnium nostrûm parenti A rade mi® per omnem vitam addictissimum fore polliceri.
In comilii» centoriit apud Maturinentes.
Die 27 oc t. an. 1695.
Onsorlum munus et olim apud Romanes ad incolumitatern rcipublic® necessarium videbatur; et nunc apud nos liabcrclur gravissirni q noque momenli, si muncra et dlgn liâtes publie,*! tantum ulllitate mcliretnur. Pcnrs iilud nempe stat tutela et observatio leguro, dis— ciplinc, jnri», ordinis : quibus vigenlibus. Iloreai nécrosé est quali.M unique respublica; neglectis, corruat pauUtim, penirusque dissipetur. Abunriat quidem nostra hxc liiteraria respublica ingenti multiludine leguro oplirnarum. quas allas aliis quotidié cumulari nescio an sit nobis perbonorilicum : neque enirn snnum ac vegetum corpus loi rcmediis indigeat. Sed exelamnre cum Fiacco libet : Quid leges sine moribus van® proficitinl? Equidem inirari >«pé soleo loges, quibus reprimuntur irnproborum conatus, scclera puniuntur, borninurn etiam potentissimorum coercelur vis et audaeia. ipsas esse ail eô per se intirmas, inertnes, sine viribus, obuoxias injuria* et coutemptui, et nisi accédai aliundc vis et auctoritas, nuilius fort* apud plcrosque hominum moroenti et pondons, finie auiem. rogo vos, polesl et débet iliis acccdere vis et aucturilas. nisi ab iis qoi earum custodes et qua>i futures sua condilionc consliluii sunL A pma lis hominibus, poslquam sine ullo par* lium studio, sine ullà giatià aut iuvidià in communi sua consilia conlulerini, nibil exigere possis umpiius. Non ita est de iis qui aliquo munere publico per fini— guntur. fn corum tidc cl vigilantid ccleri conquiescunt : eorum «liligenti® leguni cura et defensio coinmittilur , grande depositum! Surit il li tanquarn ocull publici. qui nisi semper arrecti cl vigiles iu quameurihque partem agili motu se convertaul, eorum letbalis sopor loti corpoii la béni et pernieiem imporlabit. Agite igilur , pi erres academici : laies nobis bodiernà die Censures eiigile : facile enim potes lis in tanté copia homiuurn rquilate et sapientiâ præslaulium. Nam si ullus unquam annus, bic ccrtè talibus viris indiget, quorum nos prudeuiibus consiliis et iudefe&so labore iulustrandls, ut speramus, propcdiern coilcgils ulainur. Date nobis viros qui apprirné inatructi sint legura academicarum nolitià; qui earum siut ipsi fueriutque semper obser-
vantissimi; denique qol nullâ personarum babltâ ratione. et publics tantum saluli, non suis ulilitatibus indulgentes, valcant perrumpere Iniqultatcm. et in Ipsis etiarn, si neccsse sit, amicis constanliam animi et firmitalem experiri.
At si veré cupimus Universltatis decus ac famam tucri , proccres acadcmici . sit unusquis<|ue uns rùm oporlctsibi ipse rigidus censor, asperque evactor oflicil. In bac litterarid rcpublicA haberuus singuli, scu domi, seu foris, sou privalim, «eu publieè, destinatas ngendi vices et prsscripla munia. Quantum* is simus ipsé coïtditkonc nostrà liberi, nemitii lauicn nostrùrn licel suo arbitratu vlvere. Ex legum importa et nutu pendemus univers! Use norma, lise ngula, hæroflhii prescriplio, tolius vils nnstræ rnagislra elmoderatrii esse débet. Quam dum privatim pro suis quisque \ iribus diligenter ac rellgiosésequitur, ex iilà singularum partlum, licét in ornekis longé disparibus. quasi conspiratione et concordiâ, ut in cantu ex dissimili dlversarum vocum sono , cisislii mirabilis quidam conccnlus, quo omnium animi rapiunlur. Contra, si qui» sit ofDcii sui incuriosus et negligens, ut in (idkbus si qua dkscordet et à céleris dlssentiut, preclarum ilium totius corporis ordinem et velut barmoniam pessuindat ac pervertit. Ilaquc non possum salis hortark vos, proceres acadcmici, presertim ex quo regid libeialilatc vcstrls fortunis abundc provisum est, ut vestrum tuende disciplina sludium magi» ac magis in dies augealur : ut ex iis qua Academie legibus præscribuniur, vel minima violare sit religio : ut quisque slaiis horis suam scholam et stationem obeat diligenter, nec quisquam sud culpA romniiital, ut prlvatorum ncgligciitta in tolius Acadcmiæ dedecus ac ruinam vergat. Silo cnim , et id vos credo monitos oportere. In noslros mores, in dicta, in facta diligenter Inquirl, et plurtum in nos oculos. Al de bis nirniùm multa in pra»cns.
Agitur hodiornà die de creandis Censoribus, proruratores ornalissimi , proceres académie!. Magm profectô moment! res, et undc omnls Acadcmia dignités ac fama pendeat. Scilicel ejusmodi est ista, quam nos incolimus, respublica litterarum, qua se non defendat armis, non vi et auctoritate lueantur, non pracellenti gratta aut egregiis opibus poli cal; sed praclaiis lantummodô legibus, ac sapiemibus Institulls glorictur. Hacest relicta nobis, et quasi permanus tradita àmajorlbusnostris pretiosa haredilas, quam nos uilnarn qué par est rcligionc ac diligcntié conarcmur postcris Integram illiba tamque traderc. In bis legum noslrarum monumentis vi vit vigetque, aJhuc rediviva quodammo>lo ac sibi ipsi supers tes. prlsca ilia et vencrabilis Universités. Nullis ibi apparel concertalionum nuctibus ac proccllis agilata, nul lis distracta studiorum ac voluntatum dissensionibus, nullis vit iorum sordibus inquinala. Parem omnia et concordiam spirant ac loquuntur in bis legibus. quarum inventrix provida majorum sapicntla; modem t ri x, privatorum æquilas; finis, publics militas et salus. Procul Inde absunt rerumpublicarum pestes, a vida bonorum
ambitio, imminens semper et incubans privato lucro avaritia, alienis commodis atquc ctiani virtutlbus invldens livor, privais inlmicliie, malignx interprétait) nés, obscure odia, occulta* simultaics. lia ut. quoücscumquealmæ Facultatis Artiura vetera instituts mecum atteutius considero, exclamare cum Tullio libeal : 0 preclaras leges, si cas servaremits!
Ut autem religlosè serventur, labor munusque Censorum est. Pcnès eos stal publics moruro, legum, ac disciplina* tu tel a. Neque cnim cxisliment vanum sibi nomen atque inanern tilulum iridut. Jurejurando, quo nihil babel religio sanrtius, fidem Académie obsiringunt suam, se in defendendis ejus institulls omnem operam, industriam, laborem posituros. Debent igilur jurisjurandi memorrs quasi in spécula slarc semper attend et erectl, ne qua fraus subrepat, ne qua vis et injuria sanctissimls Academie legibus inferalur; ne qnls c« sut ignorant iA preiermiltere, aut inrurta negiigerc, aut petulantià violare audeat. In primis caveanl netewe est, ne vel minima violari impunè palianlur. Sic enlm est bumanum ingeniura : ab infltnis ad summa progredilur : in istks, que lcvis>lma videntur. fil quoddam quasi experimcnlum. ut ad majora grassarl dclnde liceat. Magnas enlm illecebras habet impunités peccandl: farilè serptt ac disseminatur conlagio rnali; que si»emel prescriptos equitatis limites impunè iransilierit, nulhs cobiberi frenls, nullis revocarl viribus Jam poterit.
Quicumque igilur censorium In se munus admittunt, provldcre diligenter debent quantum et quàm grave susclpiant onus. Sibi quippe ipsi jam tune novam quasi legern indicunt innocenlie, continentie, modération!* , equitatis, virtutumque omnium. Neque enim acerrimus vindex alicni esse ofDcii potest, qui non sit seven» exactorsui; nec reposcere ab alils vite morumque ralloncm, qui suorum ipse non possit reddere. Nobis autern gratulandum vehcmenlcr orbitror, quod multos habeamus prenantes integritate rnorum et prudcniü viros, quorum Ûdei ac religkoni hoc munus lutô cotnmittl possil.
Uodiernis comitiis quid locum dederit, cl jam nostis omnes, Sap. Dec. etc.; et vobis mêlais cxplicabit senpia ad me rccèns epistola à vlro clarissiino Besoigne, Doc* tore Sorbonlco, quam spero fore vobis omnibus aceeplisskmam...
Vocatus ille Sorbonæ ma tris judiclo, aut potiùs divin» providentke jussu, ad futurum regimen utriusque illltis Dorcntissime domùs, que ductu et auspu iis vi ri ornai vfrtutum genere clorissiml jamprkiein toti Academie, imô toti Gallicane Ecelcsiæ dccori et præsldio est. comm iss uni sibi à vobis munus inter manus v est ras repouit. Novus ergo vacanti iterum ecclesiœ Pastor à vobis uominandus est. Mcminlstis adbuc procul dubio, quam poblico applausu , quàm cfTusà gestiensis animi letilii et gratulatione factam primo à vobis nominationem viri omnes boni per unlvcrsam lnté civi totem comprobarint. V est ram islam laudein cumulale nunc, Proc. Acad., alium, si polesiis, etiarn digniurrm cligcndo. Nihil bodic vobis commune , iiibi I vulgare , nihil médiocre ante oculos obversetur. In isto delectu faciendo circumspirite
animls vestris, ubleumque tandem illud occurrat, quidquld cogitari potcst maxime perleclutn , et sublime , et eminens : erit euim illud adhuc multo infra rei, de quA agitur, dignitaicm. Hoc famæ vestræ, hoc publiée cxpectationi, hoc imprimls Chrlslo ipsi debclis, hodiernæ dcliberationls rationcm quondam a vobis rcposcituro. Peusitate. queso, diligenter apud vos, et seriA animorum estimatlone pondérale, quam vim habeat ista Pauli metuenda vos ad Timolbeum : Munus cilà nernini imposueri». neqle commi mcavf.hi» peccatis alibnis. Quicumque scilicct ductus humano afleclu aliquo, vcl re non salis diligenter perpensA, vacanti ecelesi® suo hodie suffragio præfeccril hominem, non dico iudignum, sed minus dignum, hoc est minus aptum et habilciu, in se ipsum rceipil quecumque ab il lo pecrala fuerint : et quid peccarl non potest ab homine mediociiter probe et experto in lam diflicili et arduo regiinine animarum? Si forlè pasior llle tepidus et langue»» fueril, si minus pielate et zelo fervens, si lucri sui magis quàm salutis ovium cupidus, si Iranquillitatis et otik amans, si laboris et periculi fugiens, si non salis doctrinA sanâ rnorum et dogmaium imbulus; si sine curA, sine sollieitudine , sine vigilantlA; si, ut prophetarum verbls utar, pascal semelipsum, lac comedat ovium , et carurn lanis operiatur, gregem aulem suum non pascal, idolum poliùs quam pasior ; si quod inflrmum est non consolider quod cegrolum non sanel, quod confraiium est non alliget, quod abjectum est non reducat, quod perierat non querat; si denique, cô quod non sit pasior, dispcrganlur oves, fiantque in rapinam et dévora tioncm omnium bestiarum agri : sanguinem animarum requiret Deus, non solimi de manu illius pastorls, sed de manu nostrA , qui talent suo gregi cuslodetn prefecerimus. Hoc est peccatis allenis communicaie : quod srelns et flagiliurn à nobis longe obsil! Ergone, ut privato alicui, ut amiro, ut etiam Nation! nostre graliliccmur, horum crirninum nos rcos in omnia saoula ofTere» us ? nostra obnoxia tapita toi execrallonlbus, que in scriplurâ legunlur contra malos pastores, objicicmus? ilonos iste vulgô dicitur, jus quoddam excellens, singulare privilegiuin, nomlnare paslorcs aliquot in EcclesiA Parlensi. Est istud poliùs, crédité mihi , Proc Acad., grave et meluendum omis ; est penè ineluctabilis peccandi oc< asio : est perniciosa pler unique danli pariter et accipienii largiti *. I imam igitur licerel jam noue . eicur lion iiceal, si nihkl nohis preli'isius est quàrn salus animarum nosirarum. in altelurn aliqucm adeo funesluiu pondus oxonorare, et liberare conscientiam noslram lam justo et legilimo metu ! Testks mihi Ch.Ulus est, hcc A me dici sine ulloinquem quiiiii vcl muons, velodii allée ai ; sed charitaie tantum et studio veslre salutis omnium, proccres académie!, quos ego ut socios et fratres sincerê d.ligo, ui magotros impensè vcncror, ut patres et benefaclores nunquam non ex animo colam. Secedile igitur in tribus veslras de proposito negotio drliheraturi , p< stquam ta nu n «qui— simum censorem oudicrilis, et brevi oraiione opem divinam imploraverimus.
Domine Jean, ostium ovium. per quem, siquis iniroierit, salvabitur, bone pasior, qui anitn in luarn p.tsuntl pro ovlhus luis : miserere popnlurum , qui sont aiPicti et jacenlrs sicut oves nob habentes paslorem. Mes>l» qutdem mulla, operarii aulem pauci. Rogamus ergo le T8 AIT* DES ÉT.
Doininunt messis, ut mltlas ipse nunc operarium in messein luain. Tu, Domine, qui corda nosli omnium, oslende quem elegcris actipere locum luinlsterü bujus. Qui vlvis, etc.
Oralio habita à M. Carolo Roi lin redore, apud Ma turinenset. die 11 decemb. anno 1720, antequam Univertilat supplicatum iret ad adem Sorbonicatn.
Quod accldcrc iliis solel, qui fumosas majorum suorum imagines et rorutn præclarè racla crebrô ante oculos habenl, ut ipsi ad parent laudis cuiulationem inflammali altiores inde animos ac splritus capiant, dccani sapirntlssinii, procuratorcs ornatissimi, procercs acadernici : illud idem mihi quoque vêlera annalium nostrorurn monurnenta revolvenll contingere fateor, prie sérum ex quo ad tcnenduni lillerariæ hujus reipublicæ clavum vestra me aut toritas longo post intervallo revocav il. Rnpior extra inc, et incrcdtbill virlutis ardore succendor, quum attendus mrcum ipse considero. que vila , qui mores majorum noslrorum fuerint : per quos viros , quibusque arlibus, et parta , et tantls paulatim incrcmeutis aucta sit illius gloriæ possessio, quam per tôt sccula ad nos usque integram ililbatamque transmlseruni.
Quxnum aulem , rogo vos. cl cujusnam gencris fuit lam præstans, tam eminens Académie nostre magnitude? An ilia vel super bo fastu édifie iorum. vol prœcellenlis gralix meluendA potenlIA, vel dividarum aut Inanis gloriole vano fulgore nitebatur? liée, que sola ferèapud inortales. nunc presertim, in pretio habentur, quàm lloccl semper ilia præ animl celsiludinc fccerit, tesiis perpétua illius inter summos honores modesüa, et religiosè servais pauperias illis etiam lemporibus, quibus sola et sine emulis littérature Imperium obtlnens, facile poicral ad ablgendam psuperiern, si banc prubro duxissel, uti favore principum. Alii immensas opes et imnianes redilus undecumque et quomodocunique coopérant. Academie nostre laus est nullatn unquam lilUratorum hominum socielatem exstitisse, apud quam tantus ac tam diu pauperlad ac parcimonie honos fucrit. Quam laudcrn ulinnm nobis non extorqtical iufelicis hujus scculi rontagio, et glisccnüs magis «c magis in dics pravæ eonsuetudinis irnpcrlosa lex ; contra quam nos decet, si quid adhuc académie! spiritùs rctinere volumus, prlsrA vlctùs, cullùs, habklùs simplicitate ac modestiA constanter luctarl.
Sed, ul ad proposilum redeam, in quo sita Igitur fuit vêtus Academie nostre magnitudo et gloria? Prestare céleris lande ingenil , doctrine copiA prepnllcre. antiquâ inlejrilale innrum et innocentiA conspici, ju voues ad sciendam et pietatem exemplo non minus quèm preceptls fingere , irnprimis rerd inviclA animi fortitudine sacrum évite doctrine pignus et depositum tueri : cas majores nostri divillas, ram bonorn famarn, veraraque nobllllatem putaba il.
Vuitis, audilorcs, spericm vobis aliquam et quasi redivivam imngincrn fingere vestre prisiine dignitatU? Advcriite animum ad dla ternpora, quibus majores vestrl de fidok negotiis c tnsulebantur à principibu<, à rrgibus, A presulibus, A Romanis po idiicibus, ab ipsis etiam
SS
generalibus Conciliis : tune enlm in contemplu non cral sccundus Ordo. l’erlegile honoritîras lllorum ad vos eplstolas, et vestra ad Ulo» responsa, pk-na nobilti illius tirmllatis et constatai®, que religionis defensores decct. Revocale in annuum, utalla benè multaomiUam, concilia ConslantlcnseetBasileense, in qulbus noslrorum hominum eruditlo, pietas, ûdes, studlumque indefessum tuendæ vcleris doclrluæ, lantam Unlversitati Parisiens! famarn ronciliarunt. Ut fille trdenlibus omnium volls expociabantur legati vestri! QuA gratulatione et lellilè, quàm obvils prinripum «c presulum salutationlbus venantes exclplebantur! Qu® auctoritas, quod pondus eorum dictis incrat, quum adslanlibus Putribus srntentiam aperiebant suam! Intérim verù quàm arrecta apud nos et sollicita expectatio corum qu® illic agebantur! Quàm crebros legimus fleri solerc in hoc ipso loco conventus, ut legatorum noslrorum epislol® de rebus apud Coneilium agltalls pnlain recitarentur ! Quàm fréquenter cclebrata nornlnc et jussu Universllatis sacra, ad implorandam divin® miscricordi® opem, vel grallas ei agendas!
Scilicet hoc ycrècordl habebant; boc negotium ducebant suum: ad boc sc institutos memincrant, ut sartam tec tain patrum fidem tuerentur. Nullus ndeô labor, null® difflcultates. nutl® Impens® graves ad id videbantur. Singuli Academlœ ordines, non sarer ordo lantùm, sed juris, sed medlcln® facultates, sed una que* que quatuor Nationum, legatos habebant apud Concilia, eosque ibi suis quisque sumptlbus boucs te et liberallter sustentabant.
At quam putatis legatos illos expeelavisse mereedem lot laborum, lot pcriculorum, qu® protuendâ religionc susclpiebant? Audite, quod nunquam ex annulibus nos tris, nunquam ex anirnis hominum academirorum excldere oporteat. Sacrl Theologorum ordinls dectis, Parisiensis Aeadeuii® et Eccleskæ lumen, Coustantiensis consllii vox et oraculum, toto orbe christiano percelebrls llle Gersonlus, rediit ex eo concilie plenus quidem honoris elglorlæ, plenus illustrium in Galliam et Eccleslam meritorum ; sed idem exhauslA propter defensionem fidei rc domesticA ad exlreinas redaelus angustlas. Tlmcns ergo redire In hanc urbem cruentis fadlonutn dissldiis miserè vexatam, faelusque apud Lugdunum ex cancellarlo ludi magister, lia suadente etiarn procul dubio Christian® humililalis inslinctu, ut ejus facta1 salis tndicant, rcliquuni vile terapus inter
1 a Ukc pia et religion coiuactndo, quam com parvulii toto
pauperes pueros, qulbus prima âdei elementa tradebat, pauper ipse consumpsit. AdeA tune ante omnia rellglo poncbalur : adeô propter iliam nec oneri, nec pudorl vel ipsa paupertas erat!
H®r est tnajnrum noslrorum gloria, audilores, h*e omni auro pretiosior ha-reditas; amor paupertatls, ainor religionis. À qua lnude quàm non degeneravit oostra Unlversltas, tcsiis esse posset vel una domus ilia, quam s ii rit us hodie supplicandi causA petituri : qu® sub illl superbarum cdlum magnlflcenliâ. quam ei invli® ac diu reluclanii Richeliana liberalitas addidit. antique aimpliritalis reiinens, et novitil fastùs inimic.v, pauper Sorbona appellari usqup gloriatur; que ingenii. doctrine, pietatis laudesic cminens, latcre in umbràquerit, et uni religion! laboressuos cotisée rat.
Sedquid ego aliunde exempta quæro? Vobls, vobli ipsis , dccani sapientissimi , proeuralorrs ornatissimi, proceres academlci ; vobls fnqtiam, meritô gratuliri possum renovatam postremis bisce temporibus majorun noslrorum In tuendA veritate fortitudlnem , et relebri islA nppellalione ad futurum generale eoncilium , (( oblato nuper supremæ Parisiens! curie ad Ponlisaram sedenli llbello supplice, quo slgnlticaslls initi rccètu parti vos esse prosus exsortes, flrmUerquoinhærere Appellation! ad quain velut ad ancoram fidei tulam tt jt rnurm confugistis.
Quid Jam superest, nlsl ut unanimes, uno ore, et loto corde Deum Optimum Maximum deprecemur, ut ipse concédât ercleslæ sue, quam mundusdarc non potesl, pacem; ut ipse religionis et regni negolia pro suà io nos benignilate componal ,- ut sevieutem in fr a 1res nuatros metuendo pestis flagello iram, uobisque ipsis im* minentem, plaratus avortai ; ut principibus nostris. te seretmsimo regeutl, cujus immortalia kn AcadcmltB nostrnm benefleia nunquam oblivlscemur, dei judicart populum injustitiâ, et pauperes in judicio; présentai vero, ut spem Galliæ et ecclesi® pupillum regem, ipt* pupillnrum et regum pater cl custos, sub timbra alorum suarum protegere non dcslnat; eumque ad populorum salutein, et rellgiouis lutamen diu ac féliciter regnare jubeat.
vit» decurio habait Cincelltritu, effWit al, qnum libi Bortem immînerc pnrienlucfwt , onan |unatoi, quoi de ■ u cJcn <ii«i Puait Logdaneaaia quotidic ad tnl«chi»*nd«B tv gereaolcbat, Deum Optimum Muimum pro te ia hn »«b orare, et coram Sacrounctn a (aria Sacramento iapiu iwnwH cicUmirt iodaierit : Mon Dieu, mon C routeur, ayez piW * votre pauvre serviteur Jean O ers on, r
