LIVRE VI, PIECES JUSTIFICATIVES, I

sîrpè contingit ut in fœderum et Imperii comitiis diu verser, ubi lautè vivitiir et corpus curatur ; quomodô me ibi gerere queara absque uxore, cùm non semper magnum gynaeceum mecum ducere possim, facile est conjicere et considerare.

IV. Si porrô diceretur quare meam uxorem duxerim, verè imprudens homo tune temporis fui, et ab aliquibus meorum consiliariorum, quorum potior pars defùncta est, ad id persuasus sum. Matrimonium meum ultra très septimanas non servavi, et sic constanter perrexi.

V. Ulteriùs me concionatores constanter urgent, ut scelera puniam, fornicatlonem et alia, quod etiam libenter facerem : quomodô aulem scelera, quibus ipsemet immersus sum, puniam, ubi omnes dicerent : Magister,prius teipsuwpuni? Jam si deberem in rébus evangelicae coufœderationis bellare , tune id semper malâ conscientiâ facerem et cogitarem : Si tu in hâc vitâ gladio vel sclopeto, vel alio modo occubueris, ad daemonem perges. Saepè Deum inter ea invocavi et rogavi, sed semper idem remansi.

VI. Nunc verô diligenter consideravi Scripturas Antiqui et Novi Testamenti,etquantijm mihi gratiœDeus dédit, studiosè perlegi,etibinullum aliud consilium nec médium invenire potui ; cùm videam quôd ab hoc agendi modo penès modernam uxorem meam nec possim, nec velim ab- STiNERE (quod coràm Deo testor) quàm talia média adhibendo, quœ à Deo permissa nec prohibita sunt. Quôd pii patres, ut Abraham, Jacob , David, Lamech, Salomon et alii plures quàm unam uxorem habuerint, et in eumdem Christum crediderint, in quem nos credinuis, quemadmodùm sanctus Paulus, ad Cor., x, ait. Et préetereà Deus in Veteri Testamcnto taies sanctos valdè laudavit : Christus quoque eosdem in Novo Testamento valdè laudat; insuper lex Moysis permittit, si quis duas uxores habeat, quomodô se in hoc gerere debeat.

VII. Et si objiceretur, Abrahamo et antiquis concessum fuisse propter Christum promissum, invenitur tamen clarè quôd lex Moysis permittat, et in eo neminem specilîcetac dicat, utrijm duae uxores habenda;, et sic neminem excludit. Etsi Christus solùm promissus sit stemmati Juda;, et nihilominùs Samuelis pater, rex Achab et alii, plures uxores habuerunt, qui tamen non sunt de stemmate Juda;. Idcircô hoc, quôd istis id solum permissum fuerit propter Messiam, stare non potest.

VIII. Cùm igitur nec Deus in Anliquo , nec Christus in Novo Testamento, nec prophetœ, nec apostoli prohibeant, ne vir duas uxores habere jiossit; nuUus quoque propheta, vel apostolus proptereà reges, principes, vel alias personas punierit aut vituperarit, quôd duas uxores in matrimonio simul habuerint, neque pro crimine aut peccato, vel quôd Dei regnum non consequenlur, judicarit, cùm tamen Paulus mul- •tos indicet qui regnum Dei non consequentur, et de his qui duas uxores habcnt nullam omninômentioncm faciat. Apostoli quoque, cùm genti-

bus indicarcnt qiiomodù pe gerere, et ta quibus abstincro dcberont^ ubi illos primo ad (idem receperant, uti in Actis Apostolorum est, de hoc etiani niliil probibuoriint, quod non duas uxorcs in matrimonio babcre possent ; cùni lanicii niulti gonliles fiieriiil (jui [)hu'os (luàni unam uxorcs babuorunt : JiKlTis quoque non probibiluni fuit, quia iex illud pormittebat, et est omninô apiid aliquos in usu. Qiiandù igilur Paubisclarè nobis dicit oportere episcopum esse unius uxoris viruni , similiter et ministrum ; absque nocessilate fecisset, si quivis tantîim unam uxorem deberet habere, quôd id ila prœcepisset, et plures uxores babere probibuisset.

IX. Et post bax, ad kunc diem usque in orientalibus regionibus aliqui Cbristiani sunt, qui duas uxores in matrimonio babent. Item Valentinianus iniperator, quem tamcn historici, Ambrosius et alii docti biudant, ipsemet duas uxores habuit, legem quoque edi curavit, quod alii duas uxores babere possent.

X. Item, licet quod sequilur non multùm curem. Papa ipsemet coniiti cuidam qui sanctum Scpulcrum invisit, etintellexerat uxorem suam mortuam esse, et ideô aliam vcl adbuc unam acceperat, concessit ut is utramque retinere posset. Item scio Luthcrum et Philippum régi Ângliaî suasisse ut primam uxorem non dimitleret, sed aliam prœter ipsam duceret, quemadmodùm /jrœfer propter {a) consilium sonat. Quandôvcrô in contrarium opponeretur, quod ille nullum masculum bœredein ex prima habuerit, judicamus nos plus bîc concedi oportere causœ quàm Paulus dat, unumquemque debere uxorem babere propter fornicationem. Nam utique plus situm est in bonâ conscientiâ, sainte anim», christianâ vitâ, abstractione ab ignominiâ et inordinatà luxurià, quàm in eo ut quis hœredes vel nulles habeat. Natn omninô plus animsequàmres temporales curandœ sunt.

XI. Itaque baîc cmnia me permoverunt, ut mibi proposuerim, quia id cum Deo fieri potest, sicut non dubito, abstinere à fornicatione, et omni impudicitià, et via, quam Deus permittit, uti. Nam diuliùs in yinculis diaboli constrictus perseverare non intendo, et aliàs absque bac via me prseservare nec possum, nec volo. Quare bœc sit mea ad Lutberum, Philippum et ipsum Bucerum petitio, ut mibi testimonium dare velint, si hoc facerem, illud illicitum non esse.

XII. Casu quo autem id ipsi hoc tempore propter scandalum, et quôd evangelicse rei fortassis prœjudicare aut nocere posset, publiée typis

(a) Quoi qu'en dise l'abbé Leroy, cette locution adverbiale ne renferme ni mystère, ni instruction secrète, ni « quelque mot du guet. » Prœler propter signifie littéralement, outre le pourquoi, inde'pendamment des motifs; ou dans un sens plus éloigné au fond, en dernière analyse, à peu près, plus ou moins. La phrase incidente présente donc le sens que voici : Comme leur consultation le dit, outre les raisons qu'elle apporte, ou comme elle s'exprime à peu près, dans le fond, en substance.