ET DES AUTRES DOCTEURS PROTEST AN S
SUR LA POLYGA^HE (a).
Au Sérénissime iPrinee et Seigneur Philippe, Landgrave de Hesse, Comte de Catzenlembogen, de Dietz, de Ziegenbain et de Nidda, notre clément Seigneur, nous souhaitons avant toutes choses la grâce de Dieu par Jésus-Christ.
Sérénissoie Prince et Seigneur,
I. Nous avons appris de Bucer, et lu dans l'instruction que Votre Altesse lui a donnée, les peines d'esprit et les inquiétudes de conscience 011 elle est présentement ; et quoiqu'il nous ait paru très-difficile de répondre sitôt aux doutes qu'elle propose, nous n'avons pas néanmoins voulu laisser partir sans réponse le même Bucer, qui étoit pressé de retourner vers Votre Altesse.
II. Nous avons reçu une extrême joie, et nous avons loué Dieu de ce qu'il a guéri Votre Altesse d'une dangereuse maladie, et nous le prions qu'il la veuille longtemps consener dans l'usage parfait de la santé qu'il vient de lui rendre.
m. Elle n'ignore pas combien notre église pauvre, misérable, petite, et abandonnée a besoin de princes régens vertueux qui la protègent; et nous ne doutons point que Dieu ne lui en laisse toujours quelques-uns, quoiqu'il menace de temps en temps de l'en priver, et qu'il la mette à l'épreuve par de diflérentes tentations.
IV. Voici donc ce qu'il y a d'important dans la question que Bucer (a) Cette ijièce et la suivante ont été traduites par Bossuet.
242 HISTOIRE DES \ARlATIONS.
spicit, quantum différant iiniversalcm legem condere, vel in ceiio casu graviluis de causis, cl concossione divinà, dispcnsalione uti ; nam contra Deum locum non habet dispensatio.
V. Nunc siiadcre non possumus ut introducatur publiée, et velut lege sanciatur perniissio pluros quàni unam uxores ducendi. Si ali{]ui(l hàc de re prœlo committeretur, facile intciligit "Vestra Celsiludo , id prœcepti instar intellectum et acceptatum iri, undè multa scandala et difficultates orirentur. Considerct, qucTsumus, Celsitudo Yestra quàm sinistré acciperetur, si quis convincerelur banc legem in Germaniam introduxisse, qua3 œternarum litium et inquietudinum (quod timendum) iulura esset seminarium.
VI. Quod opponi potest, quod coràm Deo œquum est id omninô permittendum, boc certâ ratione et conditione est accipiondum. Sires est mandata et necessaria, verum est quod objicitur; si nec mandata, nec necessaria sit, alias circumstantias oportetexpcndere, ut ad propositam quœstionem propiùs accedamus : Deus matrimonium instituit ut tantùm duarum et non plurium personarum esset societas, si natura non esset corrupla; hoc intendit iîla sententia : « Erunt duo in carne unâ, » idque primitùs fuitobservatum.
VII, Sed Lamecb pluralitatem uxorum in matrimonium invexit, quod de illo Scriptura memorat tanquam introductam contra primam regulam.
VIII. Apud inlldeles tamen fuit consuetudine receptum; posteà Abraham quoque et posteri ejus plures duxerunt uxores. Certum est hoc postmodùm lege Mosis permissum fuisse , teste Scriptura, Deuter., XXI 15, ut homo haberet duas uxores : nam Deus fragili natura; aliquid induisit. Cùm verô principio et creationi consentaneum sit unicâ uxore contentum vivere, hujusmodi lex est laudabilis, et ah Ecclesiâ acceptanda, nec lex huic contraria statuenda; nam Christus repetit banc sententiam : « Erunt duo in carne unâ, » Matth., xix, 5, et in memoriam revocat quale matrimonium ante humanam fragilitatem esse debuisset.
IX. Certis tamen casibus locus est dispensationi. Si quis apud exteras nadones captivus ad curam corporis et sanitatem, inibi alteram uxorem superinduceret, vel si quis haberet leprosam : bis casibus alteram ducere cum consilio sui pastoris, non mtentione novam legem indu-