CAPUT XXIX

Profertur testimonium cardinalis Pétri de AUiaco.

Eximius ille praesul et theologus, qui Constantiensis synodi prœses fuit , procul dubio alienissimus erat ab omni adulatione erga Romanam Ecclesiam, ut mox patebit. Hœc tamen habel : Petrus,

DE SUMMI POMIFICIS

« apparente sibi Christo, et eidem révélante, sedetii « suaiii Koiiiaî traiistulit, et ibi fai-tusest Romaniis " episcopus. Et ita ex tune, in Petro et suis suo- " cessoribus duo episcopalus coneurrerunt, vide- " licet universalis Ecclesia; et particularis Ecclesiae « Roniansc.... TJnde ad bunesensuni negare Ronia- « nam Ecclesiam esse caput omnium ecclesiarum, n est iiajreticum , sicut etiam negare summum pon- « tificem esse caput Eeelesiae'. »

Uxc vero subjungit ' : « Hujusmodi sacramen- « tum Domimis ita ad omnium apostolorum offi- « fium pertinerevoluit, utin beatissinio Petroapos- « tolornm sumnio , principaliter collocaret, ut ab «ipso, quasi quodam capite, dona sua, velut in « corpus omne dilïunderet. » Ea de causa concludit datam esse Pa|)ae pleiiitiuUnem potestatis t/iioad totimi mimdum. Hinc asseverat quod cardinales etiam non episcopos prxcedunt episcopos. Quibus positis, sic arguo : Hœretieum est negare sedem apostoiicam esse caput omnium ecclesiarum. Ergo iliud dogma, sciiicet banc sedem esse universalis Ecclesiîc caput, est dogma lideicatbolica. Atqui fidei dogma débet esse quibuslibet temporuni punetis sequaliter veruni etconstans. Ergo nullum unquani assignari poterit tantulum temporis intervalium, in quo iliud dogma non sit ex fide certissinium. At vero si liacc sedes aliquid hœretieum a tota Ecclesia credendum defuiiret , eo temporis intervalio quo bœc inipiadefiiiitiopersisteret, verîe fidei docendae non esset caput et organum, inio contagiosseetyirulentœbKveticorum traditionis caput et fons esset. Tum certe Dei non a Petro, quasi quodam

capite velut in corpus omne diffunderentur;

sed contra ab eo capite ad extrema quasque membra virus bœreseos difdueret, neque possetabseindi ingruens baîc pestis, nisi membra quamprimum caput aut resecare , aut depriniere et corripere studerent : qure quideni est formœ a Christo data; manifesta inversio.

Sic pergit cardinalis ' : « Licet papalis dignitas « a Deo sit, unde ab liomine nec major nec miiior « fieri potest; tanien usus plenitudinis potestatis, ad « excludenduni abusum, potest concilii geueralis « auctoritate restringi : ideo antiquo jure institutum « est quod Papa professionemfaceret, etc.... » Optinie quidem liœc dicta fateor. Tamen si sedis apostolicœ potestas suprenia est ac plena, persona Papic a coneilio emendari potest , ne hac plenitudine licentius abutatur, inio etiam tenetur persona Papa;

'De Ecoles. Conc. etc. auctoril. i pari. cap. i; in .IpjKiid. Op. Ccrs. t. Il, p. '920.

" Ilikl. cap. II, p. »32, 033.

* Jbid. n part. ibid. p. 945.

confessioneni fidei palam einiltire, ne contra fidem ipse fiât ha'reticus. IJa-c autem addit ille auctor ' : •• Non expedit Ecclesiae, quae habere dicitur regale " sacerdotium , quod ipsa regatur regimine regio " puro, sed mixto cum aristocratia et democratia, " etcapitur bic democratia generaliter, etc.... quia « licet regimen regale sit optimum in se, si non cor- « rumpalur, tamen proptcr magnam potestatem Il quœ régi conceditur, de facili regimen dégénérât '1 in tvrannidem, nisi sit in rege perfecta virtus, qua; " raro et in paucis reperitur. >■ .Aperte cernis hic agi tantum de pcrfecta personarum virtute, quœraro et in paucis reperitur. De cœtero potestas sedis apostolicœ adstruitur, ut regia et monarcliica. iVunc autem quaero an fieri possit unquam vel minimotemporis puncto corrunipi ac deperire. Potest quidem quanis monarchœ persona mori , insanire, sua denique potestate aijuti : sed regia sedes, sed monarchica ha;c forma nullo temporis intervalle cessare potest. Quamobrem cardinalis liœc adjicit ' : « Esse « optimum regimen Ecclesia; si sub une Papa eli- « gerentur plures de omni et ab omiii provincia, et « taies deberent esse cardinales qui cum Papa et n sub eo Ecclesiam regerent, et usum plenitudinis « potestatis temperarent. >> Niniirum vult ut persona Papae ab ipsa sede apostolica in suo regimine temperetur.

>"unc vero ulteriora expendenda sunt. » ConOr- « niatio in fide, inquit 3, de qua dicitur quod Ec- . clesia non potest errare, juxta iliud : Petre ro- « gari pro te , ut non deficiatfides tua; illa non 1 est in Papa, quia hoc non est dictum de fide per- « sonali Pétri , cum ipse erraverit , sed de fide Eccle- >< siœ de qua dicitur : et port x inferi non p> xvalej n bunt aduersus eam , sciiicet Ecclesiam ; non enini ! « dictum est adcersus te , sciiicet Petrum. " Cunr I tanti doctoris venia dicere non vereor, ipsum eo ! loco tantillum allucinari. Enimvero Petrus duni r.hristum negavit , metu . non errore , vietus est ; et (lumaPauloinfaciemresistentereprehensusIegitur, disciplina;, nonautem fidei ; conrersationis, ?io« autem/;/a'(/(ca/(o«/6-, ut Tertullianusnionet-*hceclabes fuit. Quinetiam ipse cardinalis fatetur eodeni loco ^, quod " nec ex textu, nec glossa apparet, quod Petrus « fuerit liœreticus, nec erraverit errore baeresis. » Sed cardinalem sic pergentem audire est : « Igitur. 1 inquit'', spéciale privilegium est, et singuiaris •' Ecclesiae auctoritatis , quod non potest errare m

' De Ecclcs. etc. auctor. ibid. p. 9ia.

* Loc. mox cit.

3 Ihid. iii part. cap. i , 949.

* .idi: Manion. lit). I, cap. \x.

5 Ubi supr. cap. iv, p. 959.

6 Ibid. p. 949.

AUCTORITATE. CAP. XXIX

« fide. Quod privilegium aliqui extendunt ad Roma- « nam Ecclesiain , aliqui ad concilium générale , ali- I. qui vero soluin restringunt ad auctoritatem uni- « versalis Ecclesiœ : sed non potest extendi ad .- Papani , etc. •> Itaque Petrus de Aliiaco expresse iJocet hanc infallibilitatem non passe exzendi cul Papam, scilicet ad personani Papœ; sed exclusa !iac infallibilitate personali, triplicem inducit seutentiam. Prima est eorum qui eam extendunt ad riomanamEcdesiam;secundahanctr\bu\tyenerali consilio; tertia hancrestrhigitadauctorita/em Ecclesiœ. Rêvera promissio spectat universalem Ecclesiam, quse constat capite, et nieiiibris capiti cohœrentibus : cum autem caput imuiortalis hujus corporis nunquam possit non esse caput vivi et sani corporis, neque corpus unquam possit esse incolunie, si caput sit emortuuni; liinc lit incoiumitasuniversi corporis complectatur necessario capitis incolumitatem, et indeficiens in docendo fîdes, quœ toti corpori promittitur, sit indeficiens in capite. Porro concilium non est pars necessaria et essentialis hujus corporis; siquidem usu et experientia patet nunierosissimas synodos ab universalis Ecclesiœ corpore fuissejure merito reprobatas : at vero sedes apostolica utpote totius Ecclesiœ caput , est membrum principale et essentiale totius hujus corporis , ita ut corpus ipsum , amputato hoc niembro , incolume esse non possit.

Sic vero dissent noster cardinalis ■ : « Sicut ple- « niludo potestatisestingeneraliconcilioreprœsen- « tative , ita aliquo modo , licet non œqualiter, est o inRomana Ecclesia, qui ipsam universalem Ecn clesiam reprœsentat ,et in condendis ecclesiasticis « juribus , seu canonibus , ipsius vices gerit ; et hoc « sibi competit, ratione sui capitis, scilicet Papœ, « quihuic Ecclesiœ specialiterprœest;... etideo llo- « mana Ecclesia dicitur sedes apostolica , quia in ea « sedet Apostolicus , id est prœsidet apostoli Pétri « successor. » Itaque geminam hanc universalis Ecclesiœ reprœsentationem assignat, videlicet générale concilium et sedem apostolicam. Jure merito autem dicitsedemapostolicam non œqualiter reprœsentare totum Ecclesiœ corpus ; eniinvero concilium générale constat capite et niembris , nimiruni apostolica sede et multitudine antistituni. Nihil autem est mirum si sedes apostolica sola, ac seorsim sumpta sit inœqualis concilie, quod ipsammetapostolicam sedem, cum tantaantistitum multitudine complectitur ; luce quippe clarius est, concilium niajorem reprœsentationem oculis prœbere. Sed concilium in hoc aliquid minus habere dixerim, quod si ab eo sedem apos-

' Ubi supra, p. 951.

tolicam secluseris , ea episcoporum multitude est tantuni pars integrans universalis Ecclesiœ; sedes vero apostolica sit per se pars esseutialis : neque enini corpus sine capite incolume esse potest.

Verum quidem est cardinaleni eo loci sœpissime ita argumentari : Co)icilmm est nwjus Papa, cum sit totum, et Papa sitpars ejusdem.Hxc autem argumentatio evidentissime nullaesset, si loqueretur de concilio cui sedes apostolica non prœsideret. In bac enini suppositione, Papa non esset pars ejusdem concilii. Quinetiam constat concilium , uti jam sœpe dietum est, non esse corpus universalis Ecclesiœ, sed solam hujus corporis reprœsentationem. Observandum est denique, ut jam monui, concilium, si ab eo secreveris sedem apostolicam, esse tantuni partem integrantem corporis Ecclesiœ; hanc vero sedem esse partem essentialem , utpote ipsum caput. Itaque si loquaris de universali Ecclesia, vel etiam de concilio generali, cui prœest suum caput, nihil est incommodi , si fateamur totum esse majus sua parte. Neque dici fas est , caput errans a toto reliquo corpore posse unquam condemnari. Sic enini su[iponeretur ambas essentiales hujus sacri corporis partes posse dissilire et dissentire circa fidem , quod forniœ a Christo inditœ aperte répugnât. Igitur liquet générale concilium posse solummododamnare personani Papœ, non autem damnare totam apostolicam sedem. Hoc unum rêvera adstrui voluitdoctus cardinalis, nempe ut persona Joannis XXIII darnnari ac deponi posset in Constantiensi s3iiodo , quœ tum temporis coacta erat.

Hoc autem diligenti observatione digimm videtur, quod cardinalis dixerit promissani infallibilitatem, soli Ecclesiœ universali, non autem generali concilio , tribui a nonnullis. Hœc enini habet ■ : Ta- « nien, secundum aliquos, hoc est spéciale privile- « gium universalis Ecclesiœ, quœ non potest errare « in fide, licet hoc idem pie credatur de concilio « generali, videlicet quando innittitur divinœ Scrip- « turœ, vel auctoritati quœ aSpiritu sancto inspiranda , alias sœpe errasse legitur. » Rêvera concilium quantunilibet numerosum, nisi accesserit capitis auctoritas , et reliqui corporis consensio, non habet plenariam universœ Ecclesiœ auctoritatem.

Conclusio autem Pétri de Aliiaco hœc est,suo tempori aceommodata , neque quidquain ulterius asserens ' : « Tam de jure humaiio quam divino con- « cedendum est Papam posse ab universali Eccle- « sia , vel a generali concilie eam reprœsentante , « in multis casibus judicari , et condemnari , et ab

' De Ecclcs. etc. auctorit. m part. cap. iv; ubi supra, p. 95». 2 Ibitl. p. 959.

.. CI) yd coiicilium iii iiuiltis casibiis posse appel- « lari.... Sic esset, ait, de ecclesiastiea politia, in « casu quoPa|)aperliseresiiTi maiiifestam, et tvianiii- II dciii apcilam, aiitaliud notariiiincTimen , conare- . tiir('ainsul)vertere.>'H;ccde|iers()iia tanliim Papre dicta esse iienio nonvidet, neque quidijuain aliud tuiii temporis disputatuni fuisse certissime constat. Hoc tainen sul)juiigit is auctor ' : " Si nullo exisa tente Papa, cardinales ohstinati essent, nec velo lent eligere, vel in Ecciesia seditionem facere vel- « lent , et eam hustiliter perturbare ; vel si a nova « electione essent a principibus tyrannis impediti , « aiit carceraliter detenti , vel oiiines niortui; vel si « Papa et cai-dinales lièrent liœretici mauifesti; «. constat qiiod si in talibus vel siniilibus casibiis « residnunicluistianitatis(quodtuncesset Ecciesia) <■ non posset conciliuin facere, et novuni Papam, " et aliuni clerum eligere... necesse esset perire et « deficere ecclesiasticam politiam. »

Negariiiiiidem non |)0test liicreticuni Papain posse ad arbitriuni lucreticus cardinales |]roMiovere, eosque omnes esse cuni Papa destilueiidos. At vero sedes apostolica, id est, Ecciesia cui prœest Petrus, tn lide docenda nunquani defectura est. Uiide necesse esset, in ea suppositione , ut universalis Ecciesia suo capiti consulens, huic Ecclesiœ labanti opeiu ferret, eaniqiie liberaret ab ea schismatica factione. At vero tune temporis, non obstante perâonali Papœ et cardinaliuni liacresi, residua esset Ecciesia et sedes quœ huic novitati grassanli strenue repugnaret, quemadniodum repugnavit, quando Liberius ab Arianis victus est. Tune nihiloniinus Pétri fides in sua sede non deficeret, neque Petrus de Alliaco, in bis sup|)onendis, supposuit unquani fidem bujus sedis delicere posse, et defmirealiquid ha?reticuni ; alioquin Ecciesia capite, centro et fundanicntocareret. Nanique evidentissimepatet, quod si Papa, cardinales omnes, atque oninis ille clerus qui sedes apostolica vocatur, essent b^relici, nulla esset in vera fide docenda haec sedes; unde nullum esset eaput, centrum atque fundamentum universalis Ecciesia;.