CAPUT XLII

Incolumis servabitur spiritualis poteslas, si nulla sœcularis affectetur.

Nihil est etiamnum quod pia mater sedes apostolica apud filios consequi non valeat, modo nihil sœcularis in eos potestatis sibi arrogare videatur. Procul esto suspicio hœc infelicissima; et onuiia adhuc nobis intégra supersunt. Dum vero principes sibi metuunt ne Ecclesia sœcularem principatuni sibi subjacere velit, ipsa etiam spiritualia sensini vario prœtextu usurpant. Olim in conciliis, Ecclesia sinuil et reges, de mixta religionis ac regni disciplina, mirificaconsensionejus dixerunt. Sic édita sunt Caroli i\lagni quœ appellantur Capilularia ; sic etiam in conciliis destitutos ab utraque potestate principes legimus. At vero sensim ex eo niere fkixit periculosissima regum consuetudo , ut de ecclesiastica disciplina promiscue ac de sua suis in edictis passim statuant , et episcopis circa munus mère episcopale imperitent. Visne diligenter secernere spiritualcm potestatem a sœculari , quandoqui dem comniïxtio illa nociva est; intuere , quœso, llorentem inter martyria Ecclesiam. Tum certe totam

tUicatum eleclione , « alto dolore pressus , quem molesla fe- « bris secuta est, nil iiitentatum reliquit, ut eligentium volun- II tali resiblerel; nec cessit, nisi postquam quatuor insignes « tlieologi, coucordi judicio, validissimis ex causis judicarunt, « non sine gravissimi ciiminis labe oblatum ipsi summum catholic;e ecclesise, pontilicatum posse dimilli. » ( Edit. fin ! ■ Cornélius vim passas est ut episcppatum conclus tj-ciperel, ait S. Cyprianus, ad Antoniau. Epist. ui. (Édit. Fen.

DE SUMMl P0?{T1HCIS

spirituulcm in ;inimas juiisdiclioneiii libère cxercuit, iieque (|iiiJquaii) teiuporalis auetoritalis sibi arrogai-e visa est. O si quid siiiiile aune sortirelur spoMsa Cbrisli, pra'diis, opibus, vililnisque liiijus liiiiiidi ilii;iiitatibus iibens spoliaretur! Tuin iiuda ac libéra arguerel peccatores cum omni imperiu • , disciplinam cœlesteiii instauraret, aureosprinncsuœ xUlis mores revocaret, et munduin judicaret cum apostolis. Tum intrepida, orbis imperalori diceret eum Tertulliaiio ' : « Non te terremus, qui nec ti- -. memus... Colimus ergo et imperatorcm sic quo- « modo et nobis licet, et ipsi cxpedit, ut lioniinem « a Deo secundum. » Tum sponsa œque ac sponsus diceret : A'bîiWÊnJ minisirari, sedminislrare^; tum et : Hegnuni meum non est de hoc mundo -i. Sponsa œque ac sponsus intrepida voce diceret : Data est inihi omnis potesfas in cœlo et in terra ^ , scilicet ad docendos et sanandos pcccatores. Reges , si cbristiani et suivi esse velint, huic spirituali potfstali, (lerinde ac iiilima plebs, liuie auctoritati omniuo subjacent. Hanc in asserenda Ecclesiœ libertate magnanimitatem mirifîce prœ se tulit Augustinus, dum Africœ proconsulem Donatum in Donatislas acrius iuvectum sic monebat^: « Nolleni Il quidem in his ufllictationibus esse Africanam ec- « desiam constitutam, ut terrenœ ullius potestatis » indigeret auxilio. >> Itaque multo plus Ecclesiee metuebat ex auctoritate principum, sensim sine modo crescente , quam ex bœreticorum fraude et audacia. Keque vero dixeris sine principum tutela et palrocinio enervem atque imbellem jacere. Suntne obliti homines Ecclesiam per trecentos annos destitutam, oppressam, discruciatani , omnia vicissc. liijinna scilicet mundi elegit Dcus, ul fortia quxque confundall . Vœ homini quiponil carnem l/rachium suum *! Vœ illi qui Christi crucem évacuât! Quod si principum opem loco promissorum substituas, et opus divinum humana industria et potentia perlîci speres; iterum audi Augustinum v : « Onerosior est quippe quam utilior diligentia, Il (luamvis ut magnum deseratur malum , et mag- " num teneatur bonum, cogi tantum liomines, non « doceri. » Idem sanctus doctor ait Cbristum omnia suadendo perfecisse. Si homines cogi, si metu trahi, si ambitions allici velis, uno principum patrocinio utere. At vero si suaderi , si intus moveri ,

» Ad Scapul. cap. ii.

i Matlh. XX, 2S.

4 Joan. XVIII , .30.

5 Matth. xxvm , IS.

* Ep'ist. c , al. cxxvii , 11' I , t. II.

'/. Cor. 1,-2.1.

^ Jerem. ,\vii, h.

9 Epist. c, n" 2, ul)i sup.

si ad amorem accendi cures, principes pios coie, amplectere in omnibus, ils obseipicrc cilra discipliiKe.detriiiientuin. Sed \oluiitales non nisi voluntario afl'ectu régi possunt : niliil in voluntatc nisi persuasionc ctDcitur. Uuo sunt quibus pari studio consulas necesse est. 1" Omueni laicorum suspicionem amputa, ne putent Ecclesiam arrogare sibi regnum in reges. Quamobrem Ecclesiam solam jurisdiclionem mère spiritualein modcsta exerceat, nisi forte qnibusdam iu locis sœcularidonetur. 2° Spirituakni auctoriteni ita servari, et in lulo poni oportet : ut nullo priiicipi liberuin sit eam usurpare.

Itaque palam et ingénue fateantur ccclesiastici, id quod a sancto lîernardo dictum est ad Eugenium papam, dum loqueretur de Petro : Jryentum et aurum non est mihi ; quodautem habeo , lioctibido '. Sanctus doctor ait ^ : " Nec enim tibi ille dare quod « non liabuit potuit. Quod liabnit, boc dédit, solli- « citudinem super ecclesias. ÎSumqnid doniinalio- « nom .^ Audi ipsuin. iVow dominantes, ait, inrlero, « sed foima facti gregis. Et ne dictum .sola humi- « litate putes, non etiam veritate, vox Domini est « in Evangelio : Reges gentium dominantur eo- « riini, et qui potestatem habcnt super eos, beni- 'ifici i^ocantw. Et infert : f'osautemnonsic. l'ia- « num est : apostolis interdicitur dorainatus. >■ .Sic vero rem tantam iiiculcat ^. « Forma apostolica n hœc est : dominatio interdicitur, indicitur minis- <i tratio. » Iterum atque iterum idipsum docet. <i Constitutisunt,inquit J (apostoli), super omnem 11 terram. Eis tu successisti in brereditatem. Ita tu « liœres,etorbisliœreditas... Dispensatio tibi super « illum crédita est, non data possessio. •• Itaque suninii pontiQces orbis biuredcs sunt, scilicet ministri qui sollicitudine serviant, non qui iniperio dominentur. Quod si neque in clero dominari debeant, quauto minus in rcgibus.