CAPUT XLIV

Maie inilainitaiit ciilici iloininiimi Papa; in reges et legiia coiilirniaUiiii esse, si constel sedciii aposlolicam m Iule (loceiida iiulelectlbilcin esse.

llœc vero fuit criticoruni , et impriniis Jansenistaruni dexteritas et astuîia, ut régi et regni proceribus persuasum fuerit Romanos pontiliees arrogaturos esse sibi ouininiodam in régna teniporaiia potestatem , si seniel concesseris Ronianam sedeni in fide docenda deficere non posse. Hinc régis regnique administroruni, atque parisiensis Parlamenti curaetsollicitudo indefessa fuit, ne unquam sensim exundet suprema hœc spirituaiis auetoritas. Inane autem est hoc terriculum : siquidem concilia generalia non minus quara pontilices de regali dignitate transferenda jus sibi arrogaverunt. Hoc quidem, utjam dictum est, fecit Lateranense iilud concilium, quo Raymundus, Tolosanus cornes , Albigensium hœresi infeclus, suodominio exutus est. Hoc idem Innocentius IV contra Fridericum II iuiperatorem fecit, approbante sacre Lugdunensi concilio. Unde niliil minus a concilie quam apontifice reges sibi metuere possunt. Hoc autem Petrus de Marca doctissimus Parisiensis autistes, non ita prideni diserte docuit. « Libertates , ait >, perinde tue- « mur, si de concilii generalis novis decretis , ac si « de Romani pontificis constitutionibus agatur. » Prœterea sic ait : « Non est cur hœreamus in ea . régula qiiœ Romanis stomacbum movet , et quœ . rébus nostris non prospicit ut par est. Fruatur . summus pontifex , aut œquo jure cum conciliis . generalibus, aut superiori. Illud unum in foro ex- <■ pendetur, an nova constitutio, vel novum rescrip- «tum, rébus Gallicanis consulat aut noceat.» Itaque regia Galliaruni potestas consulat sibi ipsi , atque aperte neget se unquam subjacere aut concilio aut

' i;pist I , p. 636.

' Dt Cmcord. Saccrd. et Imper. Ub. ni , cap. vu , n" t.

pontiGci,in génère temporalis rcgiminis, quandoquidem temporalis li;ec potestas Ixclesiam ipsam pra-cessit , et est a Deo ordinata.

At vero opéra' pretiuui est uttoilatur lapis illeoffensionis, eldalli tandem sentiatit niliil esse, circa temporalem regnorum administralioncm, ab apostolica sede metuendum. Neque certe etiamnum tanti incendii fomes extinclus videtur; imo in dies occulte creseit. Voluntquippe laici homines banc esse nostrie Gallicana; Kcclesiœ libertatem, ut nulla admiltatnrsedisapostoliea; constitutio circa (idem, nisi a regc petita sit. Quasi vero si rex ipse(absit a tani pio principe tauta pernicies) aiitiquam fidemevertoret, quemadniodiim octavusllenricus, rex Anglix, non ita pridem eam evertit, repellcnda esset medicina , nisi peteretur ab ipso œgroto furente. Quasi vero quo magisveterno letbali opprimitur aegrotus, eo magis necesse non estsalutare pocuium ipsi vel invito combibendum admoveri.

Cujus quidem mali nullus erit finis, nisi sedes apostolica, qua; pra-sertim post eoncordatum Leonis X cum Francisco I , omnem fere cum episcopis Gallis societateraabolirisinit, pernecessariamhanc animorum conjunctionem sensim resarciat, eosque sua benignitate et benificentia sibi conciliet; nequc tamen minus , ubi postulabit negotium fldei , pro antiquo more , summa cum auctoritate defîniat necesse est. Quid enim ab audaci hominum génère tibi non esset metuendum , si te meticuiosumetanimi incertum crederent ? Quo magis hœc sedes plerosque omnium gentium episcopos sibi devinctoshabebit, et juxta suaui traditionem, quae traditionis universaî fons est, omnes fidei causas, prompta, perspicua, efficaci et peremptoria auctoritate definiet, eo minus de tanta tamque utili auctoritate disceptabitur.