JO
DE SUMMl POiNTIFICIS
auctoritati tiiendœ consulat, .laiiuiudum petulaiis lioc lioiiiiiiiiiii f,'enus in apertum dffcctionis scelus |ji-(>nipiss('t, iiisi obstaret ingenua Ludovifi erga st'ili'jii apo.stolirani ])ietas. Uos equidem lioii:ines plus (piam liœreticos a nostra coniniujiione jampridi'Mi si'clusos mctueriin; quippe qui iiitra Kcclesiœ sepla impunc grassantur. Hos optarim vehenicntissime refelli a scriptoribus qui sobri;e criticcs pcriti , effreiiatani banc criticeni retundaiit. Quo magis autem se nietui et ])alpari putant, eo magis elati omnia silii permittunt. Quidquid lieterodoxum scriptis asscrueriiit, si sedes apostolica taceat, ejus silentio comprobari gloriantur.
XI. Ego vero ingénue dicam ( quandoquideui id rescire optas ) neminemvere catbolicuni milii videii, nisi sit penitus ei persuasuin, sedein apostoiicani esse universalis Ecclesise fundameutum , ceiitruni atqui! eaput; nenipe fundamentum est ii/pe?' cujus forliludine x/eruum exstruitur templum • , ne portai inleri unquam prœvaleaat. Centrum est, ad quod, propterprincipaliorempotentiam, necesse est omiiem Ecclesiam de fide convenire'^. Caput e.st, quo avulso jaceret detruncatum atque adeo exaninie reliquuin Ecclesiœ corpus. Ergo supponere nefas est bine caput et illinc truncum dissilire : ex ipsa Cbristi pollicitatione, blaspbenia est hœc su[)positio. Quidquid sentit caput, sentit et corpus reliquum; quidquid sentit corpus, vicissira et caput sentit. Unum os, una vox, una mens, unus idemque spiritus est, qui caput et inenibia dirigit. Porro dissentire circa fideni, essetdiverso spiritu agi, divelliac dissilire. Cum auteni corpus immortale discerpi ac dissilire non possit , hinc est quod caput Ecclesiœ ac reliquum pastorale corpus circa Cdem dissentire nequeant. Procul igitur adsint scholarura argutiœ, quœ ex ea impossibili sujjpositione oriuntur. Quis unquam sana; mentis dixerit arcis fundanientum disjici posse, dum iniposita arcis moles immota manebit? Ipsa fidei doctrina est, quae instar sanguinis in corpore humano fluens, a centro ad extremamembra, et ab extremis raembris ad centrum circulât. Quis ergo dixerit unquam in ea compage corporis , ex promissione nunquam intermorituri , caput a corpore, aut a capite corpus disjungi sive dissentire in lide docenda ? Fides Pétri, pro qua rogavit Christus, in sede Pétri nunquam defectura est ; imo Petrus ex sua prœcelsa sede fratres ecclesiarum omnium antistites omnibus dicbus usque ad consummationem sœculi confirraabit, ne porta; inferi adversus Ecclesiam pra;valeant. Seclusis igitur scholarum quacstio-
* S. Léo. 5er;K. m, in Anjiiv. assiimp. suœ; 1. 1, éd. Rom. p. 9. ' S. iRE-i advers. Hter. lib. m, cap. in; p. 175, 176.
nibus, qua; ex impossibili suppositione gignuntur. luTc credcrc, bœc amplecti, bax- tueri, bis immori juvat. Neque certe desperarem nostro.s Cisalpines (si acriorum criticorum turbani exceperis ) cum Transalpinis vestris in tempcratam sententiain déscensuros cs.se, modo restotanonargute, sed pacato et pioaniino discuteretur. Profecto ( nisi forte mihi ipse valde illuserim) nibil est quod in bac, vita sperem aut inctnam, unde in aperieiulo intimo aniini sensu, lardior aut mollior esse velim. .Attamen ba.'C lli,eroMymi ad Aiiguslinum dicta usurpare mihi liceal : " Iiidicit tempus difficillimum, quando mihi c< tacere mclius fuit, quani loqui. »
XII. Valde metuo , ne , dum infallibilis auctoritas bine inde trabitur, ita ut alii conciliis, alii Pontilicibus eam tribuant, ipsa, ipsa auctoritas infallibilis in praxi sensiin vilescat, quoniam utrique tribunali ;eque illuditur. Quid euim , quœso , in praxi restabit vel concilio vel Pontifici, si novatores impune contendant Ecclesiam, semper optime sentienlem intra se, posse maie loqui ac docere, ita ut textus definitionis sit propositio formaliter hocretica ? quid proderit recta Ecclesiœsententia circa sensuin revelatum, ([uisquis ille sit, si ipsa definitio,quasensus ille exterius assignatur, possit fidèles in errorem inducere? Keque eniin Christus ait : Euntcs, senti te , cogitate , crédite , etc. ; sed : Euntes docete omnes gcntes... etecce ego vobiscum sum omnibus diebususqueadcoTisummationemsœcuti. Ponodocere, est loqui, sive texere voces, atque adeo contextus edere. Docere, est per grammaticœ régulas ipsain fidei regulam tradere. Ergo promisit Christus se omnibus diebus usque ad consummationem sa;culi esse Ecclesiœ affuturum, ut cum ea doceat gentes, et textus fidei servandae congruos edat.
XIII. Praîcipui janseuiafiBE factionis scriptores, hoc argumento permoli, diserte confessi sunt Ecclesiam esse ex promissis infallibilein circa textus quibus constat corpus suœ traditionis, ac potissimum circa textus symbolorum, et canonum.quos ipsa condidit; at vero si Ecclesia infallibilis est in explicandis .symbolorum et canonum textibus quos olim condidit, quanto magis, dum ejusmodi textus hic etnuuc edit et promulgat! Atqui canon nihil est aliud quam condenmatio alicujus brevioris textus, quemadjuodum condenmatio libri Jauseniani est veluti canon contra fusiorem textum editus; ergo quisquis fatetur Ecclesiam esse infallibilein in condendo canone contra breviorem textum, nonnisi absuidissime iiegare potest eam esse pariter infallibilem in edenda .Tanseniani libri condemnatione. Hœc quippe condemnatio, ut jam dictum est, idem ommno pra?stat ac longior canon , cui ministros omnes al>
AUCTORITATE. APPENDIX
solutissime assentiri per juramentum Ecclesia cogit. XIV. Eo usque tamen petulantiorum jaiisenistarum audacia prorupit , ut in propugiiandis Duaci tliesibus asserueriiit, fidèles unicuique canoni conditionate tantum assentiri posse. Idese neseio cui voluiit adhibeiulam esse fideni absolutuin ; siquidein sensiis quein Ecclesia in mente habet dumcanoiujn edit (quisquis sit sensus ille) est revelatum dognia : at verro cuni Ecclesia , in assignando per voces boc sensu, possit in errorem facti impingere, fieri potest ut textus canonis sensum plane diversum ab eo quem Ecclesia iiiteudit, exterius proférât. Itaque unusquisque fidelis potest ita secum disserere : Mibi certissinium est banc doctrinam, quanitueor, esse pLirissimumantiquissiniœtraditionisdogniadiocauteni dognia loties ab Ecclesia eomprobatum, ab ipsa damnari non posse luce clarius est : igitur Ecclesia bunc sensum damnari certissime noluit; sed potuit ex errore facti, contra suam inentem, luijus purissinii sensus condemnationem in textu minus congruo exprimera. Itaque hune textum ea lege et conditione accipio, ut doctrinae, quam antiquitus traditara certissime scio, nullatenus incommodet. Si vero huic doctrinae antiquitus traditaî tantulum ad\ ersaretur, tum certe hune canonis te.xtum nonnisi in sensu improprio et sententiœ accommodato acciperem. Quœ quidem novatorum deliria si tolères, canonuni textus, quantunivis nitidi, perspicui et decretorii, jani non erunl absolutœ fidei regulœ, sed cavillantiumiudibria. Ea conditione Socinianus occultus Nicaenum symbolum libens aniplexurus est, modo textus ille Trinitatis et Incarnationis niysteria non signiOcet, aut in sensu allegorico tantum accipiatur. Ea conditione calvinista apud Francos licte conversus. Tridentinos canones alacri animo suscepturus est; modo liceat textum ad minus proprios, \idelicet illusorios, sensus flectere. Sic nulla deinceps occurret secta quas in accipiendo symboli vel canonis textu unquam anceps hœreat. Décréta omnia omnes in sensu improprio amplexuri sunt, nibil credituri, prêter ideani pra'judicatis opinionibus accommodatam. Quidquid credunt novatores unquam condeninatum reputabitur, quantalibet perspicuitate Ecclesia id condemnaverit. Nulla unquam erit de sensu , sed de solaverborum signilicatione disputatio,expressissimsedelinitionessubdola verborum contorsione semper eludentur. Conditionato assensu, non deponitur error, sed absconditur ;mdmistegitur ,noncuratur . EcclesissiUuditur, non paretur. Ris artibus, Ecclesia catholicae non habet maculam aut riigam, dum omnes circa Cdem a se dissentientes suo sinu pellit, fieret omnium sectarum coUuvies.
XV. Non ita docebat Chalcedonense couciliuin , quod Theodoretuin coegit, nulla admissa exceptione, Nestorio propter scripta atque dicta absolutvm an»thema dicere. Non ita quinta generalis synodus, dum déclarât trium textuuni condemnationem pronuntiari ex auctoritate falli nescia, quœvipromissionum Ecclesiœ tribuitur. Non ita quadraginta antistites in comitiis cleri Gallican!, anno 1656, qui dicebant jansenistas ad facti qusestionem , in qiia Ecclesiain falli posse docent, controversiain dediicere niti... seddecisionis auctoritatem adjuris quxstionem restrictam esse; dum declaratur, doctrinam Jansenii, quam opère illo suo expUcuit, in propositionum confixarum materia pontijicia cunstitutione damnatamfuisse. Non ita iidem antistites, dum asseverabant Jansenianum factum, de quo unice tum disputabatur, ab Ecclesia declarari ex eadem infallibili auctoritate, qua de ipsaftdejudicat. Haec vero a comitiis Gallicani cleri proimntiata, a sequentibus comitiis, annorum 1661, 1663 et 1675, conllrmata sunt. Qua fronte igitur dici potest, me novam banc et corn-mentitiam circa textus infallibilitatem excogitasse, cum hsec ipsa tum in anticitiissimis conciliis, tum in nuperrirais Gallicani cleri comitiis expressissime assertafuerit.' Haiic diserte innuit recens constitutio : hancevidentissime sonat Brève ad cardinaleni de Noailles scriptum , eujus ego solus inter tôt alioa antistites memini: banc nulkisante jansenistas scriptor in dubium revocavit. Qiia vero de causa recentiores quidam haac infallibilitatem a majoribus traditamconvellere studeant, promptumest dicere, scilicetextremum hocsuffugium jansenistis praecludi nolunt.
XVE Nunc autem ministri protestantes arrectis auribus intentisque oculis adstant, ut controversiœ finem explorent. Porro secum ita disceptant : Si Romana Ecclesia pronuntiet se esse ex promissis falli nesciam in condendis et explicandis defînitionum textibus, in hoc sibi ipsi constabit. Quid enim mirum est si velit Ecclesiam in cogitando infallibilem esse.' quid vero esset absurdius aut ineptius, quam ea manca infallibilitas, circa quem neseio sensum , qua; ad assignandum per voces hune eurademsensum fallibiliter applicaretur.' Insulse igitur sibi ipsi deesset liœc Ecclesia, si, se in Ijudicando iiiterius infallibilem praedicans , se in docendo exterius fallibilem esse fateretur. At vero si in tantum excaecata sit ut detruncatam banc et in praxi nul- !ain infallibilitatem sibi sufficere putet, banc certe non impugnaturi, sed irrisuri sumus, neque ab ea recedere nobis unquam necessunifuisset , si hac vacua infallibilitatis imagine olim esset contenta.
DE SUMMI PONTIFICIS
Ostentet quanto libuerit fastu se infallibilitate naturali prœditam psse eirca textus évidentes : ea naturalis infallibilitas ex sola textuuni perspicuitate pelita cuivis lioriiiiii sagaci et litterarum perifo cotupetit; quod si cuivis perito, quanto iiia^is toti iiostnc protestantiutii pastorurii atque doctoruni congregationi ? Neque vero generalis Romanorum synodus generalem iiostrain synodiim ingenio, lahore, eruditione, peritia aut veri studio anteeellit. Qiinuinbrem si de sola bominum perspicacitatc et tcxluuin evidiTitia nune agitur, nibil est sanequud Uoiiianipraîsules primo intuitu cernant, nostroruni vero (K'uloruni aciein fuglat. Ergo, excussoforniidandi impcrii jugo ; et admissa bac naturali infallibilitate, quac utrique synodo œquecompetit, de textuuni evidentia liberrimo exajnine disputemus. Tuni certe enervis bscc infallibilitas , quae tante cum fastu, ostantabalur, tandem aliquando resipiscentibus Romanis ludibrio versa, solis insipientibus et idiotis terriculo erit. Ita passim Hollandiae doctes et criticos honiines argumentari exmultislitteris certior factus sum.
XVII. Itaque, semota omni exagerata locutione, dilucide patet de sumnia rerum bic agi. Videat Petrus desuper, et labentes fratres confirniet, virum doctum, pium, veri rectique tenacem, splendidissinia denique dignitate pro nierito ipsius votisque meis ornatum , vera cum reverentia compello. Confugio ad petram, qua fondaturEcclesix moles, ne pranaleant portaî inferi. Hinc est quod contra spem in spem credere velim. Neque certe doctissimus et piisimus Pontifex, abjecta humanœ ambitionis industria, singulari et mirifico omnium consensu , ad supremam capessendam auctoritatem vim passus est, nisi ut Petrus ejus ore loquens, verain et inpraxidecretoriam?>cclesi8einfallibilitatem in tulo ponat. Absolutissima cum observantia et intiniodevoti animi cidtu nunquain non esse velim, etc.
