EPISTOLA IV

AD EMLNE.MJSSIMUM CARDIXALEM GABRIELLI.

Eminentissime Domine,

Multa sunt quae per annum obstiterunt ne ad vestram Kminentiam scriberem; inOrma scilicet v:4letudo, longum iter ad salubres aquas factum , Taria responsa variis de Jansénisme scriptis esni-

denda. Prseterca rescivi epistolam ad me .scriptam ab eminentissime D. cardinali Fabronio; vel interceptam vel casu amissam fuisse. Que quidtm expérimente moiiitus, timui ne mea: ad Kmiiifnli.un vestram litter;u pariter inlcrciperentur. .\unc vero amici quidam de bac re peritiasseverantnullum subesse pcriculum, modo litterac per Franciam non transeant .sed per Leodiensem viam, Germanicc veredariis conirnittantur. Ilissuasionibus eolibcntius assentior, quod nonnullu quamprimum scribenda esse uiibi videantur.

Si- Minime decet, ni fallor, ut lateat Eminentiae vestra; quidquid eminentissimo D. cardinali Fabronio respondeam. Enimverotanta benevelentia me prosequi dignatus es, ut me totum meaque omnia tibi debeam, ac debere jubet. Primo ipsi explicatur boc idem qued œgre tulerat , nempecur de pastorali corpore fusius, parcius vero de sede apostolica in primo pastorali Documente dixcrim. Cum autein baee singula mejampridemad Eminentiam vestram scripsisse meminerim, bic non esse repetenda puto. Pestea vero ipsi candidissime declaratur quid de aucteritate sedis apostolicae sentiam. Nimirum ea sedesexinstitutione Christi erit omnibus dichas usque ad consummationeni sxculi fundanientum , caput atque centrum universalis Ecclesiœ. Itaque quidquid promissum toti Ecclesiee, quatenus est in tegrum corpus , hoc idem promissum est huic sedi , quatenusfundaraenti,capitis ac centri munere functura est. Profecto, si immota sit moles impesita, necesse est ut fundanientum , quo moles nititur, immotum pernianeat. Profecto, si pastorale corpus nunquam est intermoriturum, necesseest ut caput inimortalis hujuscorporis nunquam nioriatur. Profecto, si pastorale corpus jugi incolujiiitate dena tur, necesse est ut purissima traditie, instar sanguinis in corporehumano nunquam non circulantis a centre ad extrema , et ab extremis ad centrum , sine ulla intermissione circulet. Haec est forma pastorali corpori aChriste indita, quain corrumpi , vel interrumpi, vel alterari nefas essetnos supponere. Si fundanientum disjiceretur, rueret et moles imposita : si periret caput hujuscorporis, jaceret corpus déforme, detruncatum et exanirae : si corrumperetur centrum traditionis , quœ per extrema circulât, cerruniperetur cum suo fonte ac fomite, tota traditionis massa circulans.Proculigiturabsit a nobis haec suppesitio, premissioni repugnans, videlicet truncum corpus a capite , caput aut a corpore dissilire sive dissentire unquam posse. In corpore indi\iduo una vox est, unum os, una mens, uiius

AUCTORITATE. APPE.NDIV.

spiritus, qui individuain Iianc corporis capitisque conipagem régit. Quidquid sentit caput, sentit et corpus reiiquum; quidquid sentit corpus, vicissim sentit et caput. Unde ex sententia capitis certissime colligitur corporis consensio; ae vice versa, ex sententia corporis certissime colligitur consensio capitis indivulsi.

Idautem discriminis estinterEcclesiain hanc quœ capitis offlcio fungitur, et esteras onines privatas ecclesias, quodcœterae,singulatim sumptœ, sint tantuni partes intégrantes, ut aiunt scliolœ, IicTc auteni singularis Ecclesia sit pars essentialis. Quid enim niagis essentiale excogitari potest quam pars ea, quœ fundamentum, caputet centruniest.' Singulœaliaeabscindipossunt, qiiemadmodum pesant manus corrupta resecatur. Sic pluriniœ ijlœ orientales eeclesiœ, quœ tamdiu floruerant, in sciiisma et hasresini tandem prolapsae, jacent amputatœ et exaninies. At vero cai)ut aut cor, sive centrum corporis, est pars ita essentialis corpori, ut, ea resecata, nihil esset vitale residuum, nihil superesset, nisi déforme et instituto ordini repugnans. Igitur iterum atque iteruin respuenda est ea perniciosa siippositio, videlicet caput a corpore et a capite corpus dissentire posse. Ex ea suppositione qunsi fonte virulente ,'difnuunt innumerœ quœstiones etargutiae; quas si radicitus reseeueris, jam nulla aut pêne nullasupererit catholicos inter theologos œmulatio et discordia. Verum, utexstirpetur infelix haec controversia, pauea restant, quœ eliquari necesse est , nempe quid sit ea sedes quœ apostohca nuncupatur, et quae ab omnibus traditionis testibus tanta veneratione colitur; deinde in quo précise sita sit ea singularis promissio, qua constat hanc sedem nunquaui convelli posse.

V Hœc sedes est ea singularis Ecclesia, in qua Petrus ohm sedit , et in qua , ut aiunt Patres , œternum sedebit ipse, nimirura ea est Ecclesia quœ Petri successores ut suos peculiares episcopos agnoscit. (Juemadniodum Keapolitana hœc dicitur Ecclesia, quœ Neapolitano clero constat; sic etiam Ecclesia mater ac raagistra illa dicitur, quam suo clero constare patet. Porro perspicuum est sedem a sedentemultumdifferre; nec teraere ab antiquis multo plura de sede quam desedente prœdicantur. Sedens moritur, sedens aliquando incertus est; sedes, etiamsi vacel aut ab incerto sedente occupetur, eadem imraota raanet, jugi et aequabili fastigio prœeminet • hac sede vacante, Ecclesia suo capite carere noti potest. Ergo constat hanc sedem, sive quispiam sedeat, sive vacet, nunquam non esse caput universahs Eeclesiœ. Idem dicas necesse est de fundaniento ac centre : etiamsi per quinquaginta annos

lÉXELON. — TOME I.

vacaret hœc sedes , ohstin^to schismate afflicia nihilo tanien minus ipsa permaneret fundamentum' caput et centnimtotiusEcelesiœ.Ergofundarnenti' capitis et ceutri officium atque auctoritas in sede I manet, etiam si nullus sit sedens pontifex. ' 2» Promissum est Ecclesiam super hac petra fundatam nunquam quati posse, ita ut portœ inferi siveerrores, prœvaleant. Promissum est Ecclesiam in ea forma esse permansuram incolumem ita ut caput capitis ofBcio, et reiiquum corpus corporis munere rite fungatur. Promissum est caput in hoc prœcisesuo munere functurum esse, quod Cdes Petri in sua sede nunquam defectura sit; imo fratres omnium gentium episcopos, si aliquando labore videantur, petrœ soliditate conflrmet. Fides autem non solum intus servanda, sed etiam e.xterius docenda promittitur. Quemadmodum promittitur pastoral! corpori fldes , qua intus credant populi ; ita promittitur pastorali corpori Odes , quam pastores exterius doceant :£unfes, inquit Christus, docefe omnes ge7ites... ; et eccecgo vobiscum sum omnibus diebus tisque ad consummationem sxcidi. Itaque vi promissionis Christus docens erit una cum sponsa omnibus diebus. Hœc autem ipsissima fides quam doeebit pastorale corpus, nunquam deliciet in sede Petri. Igitur nunquam deOciet in docenda fide sedes hœc in qua Petrus est caput pastoralis corporis. Quod si promissio pastorali corpori facla fidem doeendam spectet , sequitur doeendam fidem nunquam esse defecturam in ea sede; imo Petrum in sua sedegentes semper docentem, omnibus diebus confirmaturum esse fratres in docenda fide, si in eo munere implendo minus prompti sint.

S^Hispositis, liquetconcilianonesseœeumenica, id est, concilie Ecclesiam universalem non rite reprœsentari , nisi prœsit ea sedes , sive Ecclesia , quœ cœterarum omnium caput agnoscitur. Integrum Eeclesiœ corpus constat capite et meiiibris : erse oportet ut reprœsentatio caput et membra cohœrentia reprœsentative complectatur;alioquin reprœsehtaret corpus acephalum. Absit tamen ut dicam concihum non esse œcumenicum, nisi adsit persona Pontificis, mortera ebiisse potest, vel tempore schismatis potest esse incerta, vel potest in hœresim lapsa esse, ut plerique vestri Transalpini passim fatentur. At vere hœc sedes sive hœc principalis Ecclesia neque extingui , neque incerta esse, neque tota in hœresim corruere unquam poterit ; fides siquidem hujus sedis nunquam defectura est. Etiamsi complures hujus Eeclesiœ ministri in apertam hœresim ruèrent , prœcipua tamen pars hujus Eeclesiœ in fide docenda per staret. Neque certe id conjectura assequer, quandoquidem id tum expromissione Christi e.xpressissuna,

DE SLMMI rONTlFICIS

tuiu ex ipsa rei cxpcrientia constat. Hincpromissio nos certes facit (idem luijus clcri non esse dcfecturam : illinc experienlia docet hune cleruiii Liberio ali(iuatenu.slabantirestitissemfaciem.Itaqiie,etiam-

si pcisona Poiitificis mortem obiret, et complures hujus l':cclesia; ininistri a vcra fide desciscere videlentiir, esset tamen necesse ut hacc prima et snigularis Eeclesia cœteris omnibus prœesse non desineret. Ea quippe Eeclesia per majorera sui partem in pura lide docenda omnibus cliebus vsqiie ad coiismnmationem slccvM pçrmansura est. Si vero bœc principiaconvellerentur, hujus Eeclesia; primatus et eapitis officiinn a Christo institutum funditus ruere mihi videretur.

.1» Quibus quidem exi)lanatis minime desperarem de eonciliandis in temperata quadam sententia vcstris nostrisque doctovibus. Hos tamen exceperim qui apud vos personalem pontiflcum infallibilitatem affirmant , et nostrates pariter eriticos , qui , effrenatœ critices studio abrepti, sedis apostolicse auctoritatem indisno animo ferunt. Et iiœc sunt de quibus opusculum apparare inceperam; at vero hœc alienissimo tempère perûcere ac mittere inconsultum

furet.

Ex dictis, jani omnino patet quo filial! cultu et affectu sedi apostolicœdevinctus sim; idcirco liberius dicani quid senliendum mihi videatur circa niodum quo Gallicani cleri comitiaconstitutionem non ita pridem aeceperunt '.

1° Nihil insolitum sibi arrogant Gallicani antistites, dum doctrinale judicium sibi tribuunt. Procul dubio de fidei deposito Igquebatur Apostolus, quando m personaTimothei singulisepiscopis decebat : Depositum custodi, devlians profanas vocum novilales , et oppositionesfaisi nominis scient ix ; quam quidam promitientes circa fidem excideriint'. Is idem apostolus episcopos sic allocutus est : Attendue vobis, et universogregi, in quo vos Spiritus sancfus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei \ Hac auctoritate freti Gallicani praesules, in accipicnda olim Innocentii X contra Jansenium constitutione, ha;c duo sibi arrogare non verebantur : 1° sibi vindicabant jurisdictionem ad judicandum, ut aiebant, in prima instantia, circa dogmata fidei; 2° ubi agebatur de interpretando Brevi apostolico circa heterodoxiam Janseniani libri, ne exspectata quidem sunimi Pontiflcis responsione, declararunt ad m anus episcopalepertinere... ut recens excita- ■ Agiturliic de generalibus cleri SallicanicomiUisanni 1705, in quibus sulemniler accepta fuit constitutio démentis XI quœ incipil ; l'incam Domini. (Edit. Vers.) > 1. nni. TI,20, 21.

' Ad. XX. 2S.

tas... contentiones definilione sua compescerent. Adjicieliant se sho juilicio decrevisse, etc. Hoc ad ipsum summum l'ont Kicem scribe re non sunt veriti, tametsi de ca^tcro sedi apostolicu' addielissimos eos fuisse nemo non vidct. Igitur si Gallicani antistites, non ita pridem congregati , hoc solum munus sibi abjudicaverunt, nempejudicandi inprima instantia circa fidem, nihil est in quo majorum fines exces-

serint.

2" Affectaverunt, inquies, munus judicandi, post

latani ab apostoliea sede sentenliam. Quid vero magis praiposterum? Quid canonico ordini magis repugnans , quam ea aliqnot episcoporum arrogantia , ut, ne coacto quidem nationali vel provincial! concilio , de sententia a suprema sede lata iterum examinent et décernant? Quandoquidem causa jam finita crat, qua fronteeam instaurariet denuo discuti veliiit ? Porro tollenda est ea qua; subrepsit œquivocatio. Verum quidem est eausam ita esse Cnitam per judicium a sede apostoliea pronuntiatum, ut nulli catholico antistiti deinceps liceat de hac definitioiie ambigere, vel deliberare an respuenda sit. Si res ita se haberet, singida episcoporum conventicula, imo simjuli in suis privatis sedibus episcopi possent de apostoliea; sedis judicio judicare; pênes illos esset deliberare, an judicium hujus sedis emendari, vel etiam absolute reprobari oporteret. Sic inferiores superioris tribunalis judicium sua censura abrogarent : qua; quidem si valeant, omnia susdeque verti nemo non videt. Atvero si dixerint episcopi se velle via judicii , pro credito sibi munere , eamdem sentenliam unacum suo capite pronuntiare, nihil eerte video quod sit ipsis exprobrandum. Xonne decet, ut eluceat totius pastoralis ordinis unanimis consensio ? nonne decet ut omnia membra cum suo capite , una voce,uno ore, una mente, uno judicio décernant? Quid incomraodi est , si omnes pastores, quos posuit Spiritus sanctus episcopos regere Ecclesiam Dei, et qui lidei depositum custodiendum aeceperunt .una cum principe pastorum déclarant, hoc aut illud dognia partem esse depositi quod commune asservatur"? Exemple, ni tallor,peremptorio id omnino perspectum erit. Suppono concilium quod quingentis episcopis constat , et cui prœest ipse Christi Vicarius per legatos : suppono sanctissimi Patris legatos cum quaddngentis et nonaginta prœsulibus jam leeutos fuisse : restant decem episcopi qui suo extrême ordine sententiam dicturi sunt. Nonne , pro antique et canonico conciliorum more, unusquisque illorum dicturusest : Definiens subscripsi? Keque emm dicti potest ultimes antistites alia formula subscnpturos esse , hac ipsa formula qua usi sunt cœteri omnes collegœ qui in subscribendo praecesserunt : atqui

AUCTORITATE. APPENDIX

dceein illi antistites apprime sciunt id quod ob oculos positum est; niniirum apeite vident summum Pontilicem cum quadringentis et nonaginta praesulibus hoc aut illud dogma jam assèrere ac tueri; neque certe fas est eos decem a caeteris omnibus dissentire ac recédera ; apertura esset hoc schisina; aperta defectio , aperta hœresis. Ergo necesse est ut hi decem sua subscriptione caeteris adhereaut; ergo nefas esset ut subscriptiouem negarent, et vellent communem sententiam immutari , ergo velint , nolint , necesse est ut ipsi non minus quam infima laicorum ïurba communi sanctioni docili et subdita mente obsequantur; ergo nefas esset ut deliberando dubitarent an communi defînitioni jam conclamatœ assentirentur, vel contradicerent. Neque tamen minus constat eos una cum caeteris indiviso judicio definitionem communempronuntiare. Definiens subscripsl, ait unusquisqueillorum juxta ac caeteri qui praecesserant. Ergo evidentissime patet ad episcopos pertinere ut de fide definiant et judicent, etiamsi suprema et irrefragabilis auctoritas eorum suffragia jam praeverterit. Munus judicandi, quod ipsis aeque ac caeteris praeeuntibuscoiiegis competit,nuilatenus imminuit nccessitatem assentiendi, neque nécessitas assentiendi uiiatenus imminuit judicandi munus.

3° Quod si auctoritas sedis apostolicœ eum quadringentis et nonaginta praesulibus in legitimo concilio coactis, non adiniit decem episcopis, infimo loco subscripturis , jus definiendi sive judicandi in subscribendo, luce meridiana clarius est eamdem sedem apostohcam idem jus definiendi non adimere triginta episcopis , dum ipsa haec sedes in sua constitutione pronuntiat. Enimvero dum episcopi , sive in concilio, sive extra consilium deposito consulere volunt , eodem jure donantur et polient, ut testentur se hoc sibi ita traditum a majoribus, ad posteros ita tradere. Igitur si suam definitionem adjungere possunt defînitioni latae ab apostolica sede et a quadringentis nonaginta prîesulibus, qua de causa non possunt suam pariter definitionem summa cum reverentia pontiGciae constitutioni adtexere?

4" Exemplum aiiud proferre raihi liceat : Petrus apostolorum princeps in concilio Jerosolymitano sententiam dixit; postea vero Jacobus judicis officio pariter functus est. Apud omnes indubitatum est Petrum , affiante sancto Spiritu , fuisse tum temporis omnino infallibilem; neque tamen minus cœtcri apostoli tanquam judices una cum Petro convenerant, ut de communi deposito définirent. Non dictum fuit a solo Petro : Visum est Spiritui sancto et mihi ; sed ab omnibus : / isum est Spiritui sancto, ctnobis.Eavox , jiobis, demonstratcommunem omnibus apostolis esse definitionem : Jacobus itaque

post Petrum infallibili auetoritate definientem. disserere, examinareét definire non est veritus. Ergo post latam a suprema auetoritate sententiam , singulis episcopis adhuc licet suam definitionem adjungere.

5° Veniam oro,si tertio exeraplo hoctotuiii confirmare studeam. hi niultis generalibus couciliis haec fuit solemnis decernendi forma , ut summus Ponlifex SBiitentiam pronuntiaret. sacro approbante concilio. Profecto non alia erat Pontificis auctoritas, dum concilio prœesset et definiret, quam dum constitutionem promuigat. Atqui Poiitifex nihil sibi derogari existimavit , quando suœ defînitioni abjecta est episcoporum omnium in concilie assidentiumapprobatio.Ergo pontificiaeauctoritati nullatenus derogatur, etiamsi ejus defînitioni accesserit episcoporum in suis sedibus commorantium approbatio. Porro hœc antistitum approbatio est deilnitio et judicium :sed necesse est ut ipsi ita approbent, definiant et judicent. Nécessitas ita judicandi non tollitjudieii vim et formam; siquidem necesse est ut judices quotidie juxta evidentissimam regiae legisnormanijndicent, neque tamen minus judicandi munere in hoc temporis puncto funguntur.

6° Quam maxime vero sedis apostolicae interest , ut ipsa neget hujusmodi approbationes vel confirmationes episcoporum supremam hujus sedis auctoritatem convellere; siquidem saepissirae contigit ut décréta sedis apostolicae ab episcopis , sive in concilio sive extra coneilium , approbata et confirmata fuerint. Sic legimus Chalcedonense coneilium approbasse et confirmasse Magni Leonis ad Flavianumepistolam: sic legimus alia concilia confirmasse sedis apostolicae definitiones. Aiunt complures Cisalpini hoc fuisse certissimum fallibilis in pontificibus auctoritatis signum , quod eorum definitiones indiguerint conciliorum confirmatione. Quid vero respondent Transalpini vestri.' Respondent ejusmodi confîrmationem aut approbationem nullatenus arguereinsuffîcientiae vel fallibilitispontifîciumdecretum, sed eo tantuni fine hoc fieri ,ut omnibus perspicacissimis novatoribus, summo cum triumpho catholicœ fidei , perspectnm sit omnino merabracum capite suo conspirare. Itaque, ne coneilium in confirniandis pont ificum decretis videatur ipsa sede apostolica superius, omnes Transalpini vestri tenentur dicere hujusmodi approbationes sive confirmationes nullatenus arguere insufficicntiœ vel fallibilitatis décréta sedi apostolicae. His de causis minime puto summum PontiCcem aegre tulisse quod cleri Gallicani antistites in accipienda constilutione sibi tribuerint judicium, ut ita dicajn, approbativum sive conUrmativura pontificiae definitionis.

DE SUMMI PUNTiriClS

/"Attainciinon difrueorGallicanos antistites, in recenti constitutione recipii'iida' iiuilto parcius de auctoritate sedis apostolica; fuisse locutos , quam majores oliiii , diini Innocentii X constitutionem acopperant. In aecipienda Innoccntiana constitutione aiebant majores : « l'erspccluni cnim liabeljat non K solumexi'.liristinoniininostripollicitatiouePetro « facta, sed etiam ex aetis priorum pontilieum... « judieia pro sancienda régula Cdei a summis Pon- « tiDcibus lata super episcoporuin consultatione...

o DIVINA yEQUE AC SUMMA PER UNIVEBSAM KC- I. CLESIAM AUCrOlUÏATE NITI; CUI CHRISTIAN! « OMNES EX OFFICIO, IPSIUS QUOQUE MENTIS 01!- « SEQUIUM FR.ïSTARE TEiSEAlVIUR. EA KOS QUO- « QLE SEJNTENTIA AC FIDE IMBUTI... CO.NSTITl!- " TIONEM DIVINI INUMIXIS INSTINCTU A BeATI-

« TUDINE vestha conditam... phomuloandam

» CURABIMUS. Nos INK0CENI10 DECIMO , CUJIIS « OHE PeTRUS LOCUTUS EST, UT LEOM PRIMO AC-

«1 CLAMAT QUARTASYNODUS, etc. aiebant majores, <i cul refellendo revincendoque niliil opus sit inul- « tis rationibus,nibil disquisitione etiam mediocri o autlevi, sedsola pontifici^ constitutioms,