TRAITE ENTRE LE KOI ET LE PAPE
deeinio, obedientiam filialem et plenos devolionis allectus. Cum nuper dluslrissunus Carolus, dus Sabaudie ' , consanguineus noster, et reverendus paler Ludovicus, episcopus Triearicensis *2j, bealitudiuisvestre, ac nobilis vir Anlhonius de Prato, miles regni noslri Francie et ducal us Mediolaui uosler cancellarius'^, nostro uomiuibus, pacta et ledera ad orthodove fidei exaltationem, ut iude universalis iuter christianos principes pax sequatur, et eorum unitis animis ac viribus exercitus potentissimus terra ac mari contra inimicos et bostes cbristiane reipublice parari possit, iuiissent, cum nonnulbs capitulis in instrumento desuper confecto contentis, J)eatitudo vestra sperans ex hujusmodi fédère tam iniruiuenlia quain Jutura discordiariun ac aba pericula posse summoveri, visis, leclis et diligenler examiuatis dictis capitulis , ea, in emn qui sequitur modum, duxit reformanda, approbanda et iirmanda, ac eciam approl)avit et confirma vit ^ iliaque perpetuo inviolabilité!" observare in verl)o Komani Pontifieis promisit :
y octobre 1 5 1 .">.
Imprnnis videlicel, quod beatitudo vestra pariter et nos reciproce, et quantum quembbet nostrum contingit, sumus obligati ad defensionem et tuitionem personarum, status et dignitatis ulriusque nostrum ad invicem, adversus quoscumque bostes, inimicos et adversarios, nullius cujuscumque ratione aut exceplione babila.
Item, quod nos tutari et defendere teneamur et debeamus personam vestre beatitudmis et statum omnem ecclesiasticum terrasque omnes et dominationes, quas Ecclesia Komana depresenti possidet et tenet, simulque juvare beatiludinem vestram eique auxilium prestare ad recuperanduin a qmbuscumque pro tempore occupato-
Garanties réciproques.
dilectio non fiabetar et congrue twn colitar aacior pacis. Cum igitur dilectus filius tiobilis vir Carolus dax Sabaudie, et venerabdis jrater Ludovicus episcopus Tricaricensis, nostro, cl dilectus /Mus nobîlis vir Antonius de Prato, miles et maqnus l 'rancir cana ■llarius , charissimi ut Chrislojilii noslri Francise! , Francorum régis illustris, nomine , pacta , etc. ...» et se termine par ces mots : « In quorum (idem , présentent scripturam fieri et annuli piscatoris siqilli jussimus impressione inuniri. Datum 1 tterbii, unno Incarnai ionis dominice ntillesimo quikgentesimo quinto decimo, die
tertia décima ntensis oclobris , pontiftcalus noslri anno tertio.
lia confirnianius et approbamus (locus sigilli . P. B i:\ibus.
Le texte émanant de la chancellerie pontificale a été publié par Du Mont , Corps universel diplomatique, etc., in-fol. , t. I\ , i " partie, p. *>. î \.
('! Charles III . duc de Savoie. (Cf. cidessus , p. î oi) , note. )
1 Louis <le Lanossa, évéqtte de Tri carico. (Cf. ci-dessus, p. q5, note.)
\ntoine Du l'rat, chancelier de France (ci-dessus, p. 10, note).
ig octobre i5i 5. ribus et detentoribus quecumque bona ad Ecclesiam juste pertinentia, necnon eciam tutari atque deffendere quecumque inposterum Ecclesia débite et juste quesierit et possèdent, quodque de justicia hujusmodi libère stari debeat declarationi beatitudinis vestre. Per hoc tamen capitulo non intelligatur in aliquo derogari vel prejudicari dominis\ enetis, quoad ea que de presenli possident.
Item, quod nos non possumus in nostram prolectionem, tuitionem et deffensionem recipere terras Ecclesie quas beatitudo vestra immédiate tenet et possidet; et si quas hac tenus in nostram proteclionem receperimus, illis specialiter et expresse renunciare teneamur.
Item, quod si de cetero aliquis vassallus, feudatarius seu vicarius dicte Komane Ecclesie in protectione et deffensione nostra esse velit, illos aut aliquem ipsorum recipere non possumus absque illis elausulis, scilicet dummodo id fiât sine prejudicio virium Ecclesie et ipsa Ecclesia excepta. De quo tamen prejudicio ante omnia stari debeat declarationi beatitudinis vestre ac receptionibus hactenus per nos factis renunciare debeamus.
Sel nécessaire Item, quod nos teneamur sal omne necessarium ducat ui Medio-
lanensi capifacerede terris Ecclesie pro convenienti pretio superquo convenient officiarii vestri et officiarii nostri, aut alius, prout asseritur conventum fuisse inter felicis recordationis Julium, Papam secundum, predecessorem vestrum, et tiare memorie Ludovicum Erancorum regem, et hoc ad vestram et primi successoris vestri , capitula hujusmodi servarc volentis, vitam dumtaxat. Florence. Item, quod nos civitatem et rempublieam Florentinam, vestre
beatitudinis patriam dulcissimam, quam beatitudo vestra paterna dilectione in visceribus gerit caritalis, non secus ac statum et propriam personam ejusdcm vestre beatitudinis tueri et deffendere teneamur.
Item, quod nos teneamur suscipere in nostram peculiarem tuitionem et sincerum patrocinium totam familiam vestre beatitudinis Les Méùicis. de Medicis, que exbenelicio regum predecessorum nostrorum liliis in suprema ejusdem familie vestre beatitudinis insigniis pila honestala et decorata fuit, prescMlim nobiles viros Julianum f1', vestre
(lj Julien de Médicis (né en 1/178, fie Savoie, sœur, par conséquent, de
mort en i5l6), frère puîné du pape Louise de Savoie, duchesse d'Angou-
Léon \, axait épousé Pliiliberte de Sa- lême. Le duché de Nemours, érigé par
voie, la plus jeune fille de Philippe, duc lettres patentes, données à Milan, no-