t\KW TRAITE \\ KC LES SI ISSKS

mino Sabaudie duci subditos, et in iirbe Bernensi detentos, : no\.'mi>re i5io. eosdem pariter impune et sine exactione, ad rel;i\andum et hberandum. Deinde dehebit prefatus chri.slianissimus Rex antedictis dominis confederatis remittere et expedire litteras confederatioms aliommvc traetatuum, inter dominum Maximilianum Spliortia, et jamdictos dominos confederatos ereetas; viceversa debebunt ipsi domini confederati régie majestali pariter remittere et présentais litteras tractatus pacis in obsidione Disjoins et in Galera factas, pariter litteras confederacionis prefati domini Maximiliani Spliortia pênes ipsos existentes, ita tamen quod, ipsa rémission*', presentibus capitulis nicbil prejudicii inferatur.

3. Item, quod in hoc pacis tractatn ineludantur inciusaque et Confirmation comprehensa intelligantur capitula inter quondam ehristianissimum ces ^1 .iiù. \n dominum Ludovicum, Francorum regem, et sepefatos magnificos

dominos confederatos, racione ducatusMediolaniinita et contracta, presertim circa exemptionem et immunitatem pedagiorum, gabellarum ceterorumque onerum et exactionum, etiam ob causarum civilium, impeticionum et dissensionum justilicalionem et decisioncm, jtixta dictonim capitulorum formam et tenorem. Cum hoc etiam ut qui post datam dictorum capitulorum, cum prefatis magnifiais dominis confederatis, fedus et civile^ium conlraxerunt, ipsa immunitate el exemptione, etiam justificacione causarum frui et gaudere debeant, salvo tamen et excepto domino cardinali episcopo moderno SedunensiW, exceptisque ahis omnibus, si qui sunt, extra Le cardinal de Sion limites Lige, et alterius nationis et lingue quam Alemanie, eisdem LCeP

magnificis dominis confederatis, conjunctis et confederatis.

4. Item, quod privilégia , libertates et immunitates, mercatonbus et subditis prefatorum magnificorum dominorum confederatorum, per christianissimos Francorum reges, qui pro tempore fuerunl, si que in civitatc Lugdunensi sunt concesse et observari solite, eisdem juxta ipsorum tenorem confirmari et observari debebunt.

Preterea, placet christianissimo Francorum régi , eos omnes qui Abolition en faveur pro serviciis domini Maximiliani Spliortia ad partes \lemanie pro- fo^sfona"

fecti sunt, \e\ se ad easlrum Mediolani, Lugani. Lucarni el alia loca. per dictés magnificos dominos confederatos habita et possessa

Mathieu Schinner, plus connu no décembre i lui) jusijix'à sa mort,

sous le nom de cardinal de Sion, l'en- cardinal le ^o mars 1 5 1 î , décédé le

nemi des Français, né à Mulilbach en a octobre i5v>, à Rome, où il \ ivait

Valais, vers i\~o, évéque de Sion du retiré depuis plusieurs années.

7 novembre iôiô. receperunl, et maxime dominum Galeatium \icecomitem, dominum Federicum et ceteros comités Arone , Jacol)um Philippum Saccum, doctorem, Gabrielem Marcellinum , dominum Pelrum Pasterle, dominum Jacobum de Galera, Jobannem. Pelrum de Ripa, de Luino, Gerunhardinum Morosinum cum suis filiis Baplista et Jeronimo, de Lugano, et alios omnes qui, ex; causa predicta, regiam majeslatem otFenderunt, graciose traclare, ipsisque ignoscere et indulgere, îtaul absque lesione corporam et. bonoruni ad edes proprias reverli possint et valeant; vice versa , in quantum eos conlingit, qui ex subdilis magnificorum dominorum confederatorum in serviciis régie majestatis mterfuerunt, optât et petit regia majestas illos ipsos consnnili favore et benevolentia tractari Compensations debere. Deinde ut prefati magnifici domini confederati singulareni pécuniaires régie maiestatis in eos benevolentiam cognoscant, prefalus ebris-

accordees o .1 . V . . .

aux cantons. tianissimus Francorum rex eisdem magnifias dominis confédérales,

propria liberalitate et in recompensam niissionum et expensarum, in ol)sidione Disjoins babitariun, persoivere et enumerari faciet summam quatuor centiun milium scutorum auri de sole; pariter, et m recompensam niissionum et expensarum in partibus Italie per prefatos magnilicos dominos confederatos et suos, bactenus faetarum, ipsa regia majestas, ultra jamdictam summam, persolvet, enumerari faciet cum effectu, summam trecentum milium consimilium scutorum auri désole, terminis et modis subsequentibus. Qua quidem summa mediante, sepefati magnifici domini confederati niclul unquam petere aut querulari babebunt, racione jamdictarum expensarum et niissionum, neque etiam tractatus in loco Gallerale, nec quoque alterius tractatus in dicta obsidione Disjoins, per dominum de La Trimoïlle, nullam ad id potestatem, ut oratores regii affirmant, babentium, faclorum. Et ut prefati magnilici domini confederati antedicto ebristianissimo Régi reciproco aniniorum affectu correspondeant, et de cetero uberiora riace< scandala eo facilius cobibeantur, ipsi magnifici domini confederati

remises au pouvoir . 1 • • j- «£ i 1 t t

(iu R*; castra, loca, junsdictiones et mandamenta de Lugan, Lucarni,

Domus Ossule, A allis Stelline , Clevani^ et alia quecunque de ducatu Mediolanensi cum suis perlineneiis, in manibus dictorum dominorum confederatorum, illorumque de Liga grisa, a tempore dictarum guerranun, extiterunt , prefato ebristianissimo Régi, seu

(l) Lugano, Locarno, Domo d'Ossola, ta Valletine, Chiavena.

7 3. - NOUVEAl TRAITE AVEC LES SUISSES. 309

al) co deputando, remiitere e1 relaxare el expedire habebunt, ita 7 novembre i5i5. ni preeentium capilulorum sigillacione et prima solucione habita, eo lune, jamdicta loca el castra evacuata, manibus régie majestatis presententur et remittantur, salvo tamen Castro, jurisdicione, clistrictu et mandamenlo Bellizone euin suis pertinenciis nniversis. Ya pro récompensa et salisfactione dictarum terrarum, locorum et jurisdietionum, ut supra, reslituendarum, tenebitur et debebit christianissimus Francorum rex premeneionatis magnifias dominis Somme promise ronfederatis realiter persolvere et expedire sunmiam trecentorum milium scutorum auri de sole; que somme omnes ut supra mencionate aseendunt ad summam decies centum mille jamdictorum scutorum, ita persolvendorum et expediendorum, videlicet, prima die mensis januarii proxime instantis, ducenta milia scutorum auri de sole, et secpienti anno et consimiii die januarii, pariter ducenta milia, et deinde annis singulis subsecpientibus, termino et die quibus supra, consimilem summam ducentorum milium scutorum, usque in complementum solutionis antedicte summe; soluciones vero predicte ad urbem Bernensem, sumptibus et expensis Kegis deferenlur. Et de premissis solucionibus ita faciendis, tenebitur christianissimus Francorum rex litleras obligationis in bona et valida et sufficienti forma, prefatis magnificis dominis confederatis expedire.

5. Et , ut premencionati arliculi pacis lirmitatem , robur et effica- Autres engagements ciam habeant, partes sepefate, videlicet christianissimus Francorum p1^

rex magnificique domini confederati, in communem ipsorum utilitatem, personarumque, rerum et bonorum suorum defensionem, fedus, amiciciam, unionem el intelli°:entiam imicem contraxerunl, modis et formis qui subsequentur et taies sunt:

i° In primis, quod jamdicte parles cum ipsorum dominis patriis, terris, junsdictionibus, suhditis et incolis, ex nunc in antea, hujusmodi fédère durante, inler se quiète et pacifiée vivere, nullaque alteram guerris, bellis, violénciis seu mjuriis, quoquomodo STavare seu molestare debeat. Et si forte, altéra dictarum

parcium, ejusve suhditi, ah altéra parte vel suis, quicquam petere seu querulari voluerit, debebit omnino justicia parti implorant] administrai!, juxla formam capilulorum, inler serenissimum quondam dominum Ludovicum, Francorum regem, et magnilicos dominos confederatos ob ducatum Mediolani conceptorum et initorum.

7 novembre i5i 5. 2° Item, quod niilli dictarum parcium liceat alterius partis

hostes, inimicos et adversarios scienter fovere, sustinere, tueri vel apud se et dominia sua permittere, qmnimo eosdem, quantum possibile fueril, cohibere et. continere debebunt. Et si contingeret, sepefato christianissimo Régi m regoo suo Francie vel in ducatn Mediolanensi, dominio Jaune, comitalu Astensi et aliis terris, castris , villis et dominiis jamdicti Régis , tani citra quant ultra montes , Aide en cas de guerre, bellum moveri, tmic et eo casu, prefati magnifiei domini confédéral pro defensione ipsius cmïstianissimi Régis , subditos suos, eedem régie majestati, bona voluntate servire volentes, numéro tamen convenienti, ad servicia et stipendia ejusdem chnstianissnni Régis, ipsiusque sumptibns et stipendias, aceedere permittant, ita tamen et proviso quod ipsi taies stipendiati et subditi dominorum confederatorum, ad servicia et stipendia ejusdem cbristianissimi Re«is vocari et levari non debeant, sine eorundem dominorum confederatorum consensu, scitu et voluntate. Quos insuper, tali beilo durante, ipsi domini confederati non revocabunt, nisi propriis bellis gravarentur ; quo casu etiam, snos permittere et ad servicia Régis prolicisci minime obligabuntur. Et vice versa, si contingat jamdictos magni(icos dominos confederatos aliquibns l>ellis seu guerris affici seu perturbari, eo lune ebristianissimus Francorum rex eisdem dominis confederatis elîicax exhibebit et prestabit auxilium, cumelTectu, numéro videlicet quingentarum lancearum et mille sagittariorum , munitorum et ordinatorum, cnm decentibus et oportunis bombardis, seu artilleriis, in régie majestatis sumptibus et expensis, quos et quas regia sua majestas non recusabit nec revocabit, etiam si propriis bellis gravaretur.

3" Item quod ambarum parcium, suornmque confederatorum mercatores, ora tores, nuncii, servi, peregrini et subditi, cujuscunque status, gradus et qualitatis existant, cum eorum personis, mercanciis, rébus et bonis quibuscunque , in ipsorum terris et dominiis bénigne recipiantur et pertractentur, ita quod ipsis liceat per dictas terras, patrias et dominia ire, proficisci, redire, versari et negotiari, libère et impune et sine illicito impedimento, eis in j)ersonis vel bonis inferendo, et absque eo quod pedagiorum et aliorum onerum exactiones, prêter antiquitus solitum, innovari debeant.

4° Et pro singulari Ixmevolencia, qua prefatus christianissimus Francorum rex antedictos magnificos dominos confederatos pro-

Facilités

pour le commerce.