‹ Ordonnances des rois de France: règne de François IerChapitre 236 sur 354 · U\EAl TRAITE AVEC LES SUISSES · texte numérisé non relu

U\EAl TRAITE AVEC LES SUISSES

.il I

Durée du trait»'*.

Alliés

des deu\ parties

contractante».

sequitur, regia sua niajestas eisdem dominis confederatis tredecim : novembre i5»5. cantonum liberaliter persolvi et evpediri faciel summam duoruin Pensions accorde. îiiiliura francoruni régis, pro quolibet canlone. singulis annis, WB™,ec»B«"s' bujusmodi fédère durante, in loco et civilate Lugdunensi et in festo Purificacionis Marie, et incipiel incipereque debebit prima solutio in proximo advenienti festo diète Purificacionis .Marie; quantum vero WaJlesienses et illos de Liga grisa concernit, regia niajestas eosdem in pensionibus persolvendis pertractabit, prout a serenissimo quondam Ludovico, rege ultimo, pertractati fueruiit.

5° Durabil autem et observabitur bujusmodi fedus inconcusse, ad vitam sepefati cbnstianissnni Francoruni régis, et decem annos post ipsius decessum, immédiate sequentes.

6° Demum, parte et nomine ebristianissimi Francoruni régis, in prennssis omnibus et singulis reservantur : sancta Sedes apostolica, sacrum Romanum Imperium, serenissimi Anglie , Scotie, Navarre et Dannomarchie reges, illustrissimus arcbidux Austrie, cornes Flandrie, illustrissimus doininus Sabaadie dus., dicte régie majestatis avunculus, illustrissimi duces Lothoringie et Geldrie , necnon inclita domus de Medicis, dominium et communitas A enetorum, ac reverendus episcopus Leodiensis, aliique omnes qui cum prefato christianissimo Rege fedus et amiciciam contraxerunt, ubi et quando, prefati magnilici domini confederati, taies ut supra per regiam majestatem reservatos, bello invadere et aggredi pretenderent. Parle vero et nomine prefatorum magnilicor uni dominorum confederatorum, reservantur: Sancta Sedes apostolica, Cesarea niajestas, sanctum Romanum Imperium, inclitissima domus Austrie, illustrissimi domini duces Sabaudie et de W irtemberg;, ac magnificus dominus de Vergy W, marescalltis Burgundie, et céleri omnes qui cum prefatis magnificis dominis confederatis fedus. civilegmm et amiciciam hactenus contraxerunt, ubi et quando regia majestas, taies ut supra per prefatos magnilicos dominos confederatos, reservatos, bello invadere et aggredi pretenderet.

Que omnia cum ita a nobis, nominibus et auctoritate quibus

(1) Guillaume IV de Verg\ , seigneur

de Saint-Dizier, deChamplite, baron de Bourbon-Lancy, etc., chevalier de l'ordre de Savoie , sénéchal et maréchal de Bourgogne, décédé en iSao. Resté d'abord

fidèle à Marie de Bourgogne, tille de

Charles le Téméraire, il se laissa gagner par Louis XI , dont il devint le chambellan, et demeura au service deCharlesVDI.

Mais après la mort de ce prince , il s'était

retiré au comté de Bourgogne, sous

l'obéissance de I empereur Maximilien.

7 novembre îôi."). supra, acta, ordinata et conclusa sunt, et que, pro nobis et superioribus nostris, poliicemur, lirmitatein , robur et efficaciam habere, quare in signum et teslimonium, lias iitteras duplicata vice subinde fieri et sigdlis nostris prefatorum Pétri de La Guice, et Anthonii Le Viste, noninie prelati christianissimi Régis, etiam nostrum, Jacobi Grebel de Tburego, Guillelmi de Dieszbacb, sculteti Bernensis, Pétri Wirtz, animani de Underwaldenn, Tbome Stocler de Zug, HudoKFi de Praroman, scutelti Friburgensis, et Nicolai Cunradt, sculteti Solodrensis, nominibus nostris et cote* rorum consocioruni nostrorum, quorum vices suplemus, duximus muniendas, promitl entes insuper bona iide, quod omnia et singula prenarrata firma et grata observabuntur, et littere originales per secretarium urbis Bernensis conficientur, sigilloque régie majestatis et insuper sigdlis singulorum cantbonum firmabuutur, quibus etiam littens ut supra erectis, sigillatis et hinc inde présentais, présentes littere, manibus nostrorum antedictoruni oralorum , veniunt reniittende, oiuni dolo et fraude et sinistra machinations seniotis.

Actum in urbe Gebenensi , septinia die niensis novenibns auno post Nativitatem Domini nostri Jesu Cbristi millesimo quingentesimo decimo quinto.

Les propositions inscrites au traité qui précède , ratifié par François 1' r, furent tout d'abord acceplées par dix cantons sur treize. Ceux de Schwitz , d'Lri, d'Unterwalden, bien qu'ils se fussent fait représenter par des négociateurs, n'y consentirent pas. On réunit donc une diète ii Zurich, espérant Cinq tanious leur faire ratifier ainsi le traité. Ce fut le résultat contraire qui se produisit.

refusent de ratifier Grâce notamment aux efforts du cardinal de Sion, le nombre des cantons adhérents ne fut plus que de huit, ceux de Zug et de Zurich s'étant détachés des autres. Les huit cantons alliés de la France se conformèrent, en ce qui les concernait, aux obligations prises et envoyèrent dans le Milanais, pour le service du Roi, environ 10,000 hommes. De leur côté, les cinq cantons dissidents levèrent une armée de 1 1 à 1 5,ooo hommes, dirigée contre François Fr. Celui-ci renonça d'ailleurs à s'emparer de vive force des vallées du Milanais qui lui revenaient d'après ce traité, mais qu'il eut fallu reprendre sur des cantons qui n'avaient pas souscrit à ces conditions. D'autre part, l'hostilité de ces cinq cantons dispensa naturellement François Ie' de payer la part de ceux-ci dans les sommes promises. Le traité n'avait donc produit qu'une partie de ses effets, et il devait appartenir seulement à celui de Fribourg, du :>9 novembre i5i6, de réunir les treize cantons dans une alliance avec la France.

le traité.

Page 1