CONCORDAT
cium tertii minime slari, aec ex illis alicui prejudicium afferri 1 8, août 1 5 16.
del)erel, nisi de hujusmodi narrativa et asserlinne, etîamin lilleris
apostolicis fada, altero ex premissis modis doceretur, innovamus,
illaiiKjue perpetuis futuris temporibus tnviolabiliter observai! man-
damus.
[De perpétua Concàrdatoràrh stabilitctte.]
Et quia supradictam concordiam cum prelato Francisco rege, ob illius sinceram devotionem quani erga nos et Sedem predictam habere monslravil, cum ad preslanduni nobis reveren< iam et lilialem obedienciam, ad chitatem nostram Bononie personaliler venire dignatus est, consentimus, illamque inviolabiliter observari desideramus; illam veri contractus et obligationis inter nos et Sedem apostolicam predictam , ex: una , et prefatum Kegem et regnum suum , ex altéra partibus, légitime initi vim et robur obtinere, ac illi et presentibus, in aliqua sui parte, per quascumque litteras et gracias, per nos et successores nostros desuper concedendas, derogari, clausulamque cum earumdem derogatione presentium tenore lalissime extendenda, ac (piod eedem présentes littere et earum ténor pro expressis babeantur, in quibusvis supplicationibus pro tempore signatis appositam, niebil penitus operari, et illius vigore in litteris apostolicis, super ipsis supplicationibus conliciendis, quic- (fiiam per quod presentibus aut alicui particule de contenus in eis derogarelur seu derogari videretur, narrari non possil; et sic per quoscumque judices et eominissarios, eciam causarum dicti palacii apostolici auditores et prefate Romane Ecclesie cardinales, 111 quibusvis causis super premissis vel eorum aliquo pro tempore motis, judicari, diffiniri et sentenciari debere, sublala eis aliter sentenciandi et diffiniendi omnimoda facultate et auctoritate, neenon irritum et inane quicquid secus super bis, vel eorum aliquo, a quoquam, quavis auctoritate, etiam per nos et successores nostros prefatos, scienter vel ignoranter, contigeril attemptari, decernimus.
A olumus autem quod, si prei'atus Rex présentes litteras ac omnia Si le Roi
et singula in eis contenta, que in prima futura sessione presentis ne tait publier,
..... . 1 • r • nnllili'.
conciin Lateranensis approbari et confirmait facere promittinius, inlra sex. menses a die approbalionis et confirmationis bujusmodi compulandos, non approbaverit et ratifficaverit, et ea perpetuis futuris temporibus, in regoo suo el omnibus aliis locis <i dominiis dicti regni, per omnes prelatos el alias eciam ecclesiasticas personas
Ordonx. de François I' . — I. 58
«pmutnie natiomle.
458 REGNE DE FRANÇOIS Fr.
i8aoû< i5i6. ac curias Parlamenti acceptari, legi, publicari, jurari et registrari , ad instar aliarum constitutionum regiarum, et de acceptatione lectione, publicatione , juramento et registracione predictis, infra predictum tempus, per omnium et singulorum supradictorum patentes litteras aut autenlicas scripluras, nobis non transmiserit, aut nuncio nostro, apud ipsum Regem existenti, per eum ad nos mittendas non consignaverit ; et deinde singulis annis etiam legi, prout alie ipsius Francisci régis constitutiones et ordinationes, que in viridi sunt observantia, observari debent, inviolabiliter observari cum effectu non fecerit, présentes litere et inde sequuta quecumquc sint cassa et nulla, nuHiusque roboris vel momenti.
Et quoniam omnium, que in regno, Delphinatu et comitatu predictis agantur, notitiam non habeamus, consuetudines, statuta seu usus, liberlati ecclesiastice et auctontali Sedis apostolice quomodolibel prejudicantia, si qua in regno, Delphinatu et comitatu predictis aliàs quam in premissis existant, non intendimus nobis et eidem Sedi in aliquo prejudicare , seu illa tacite vel expresse quomodolibet approbare.
Et nichilominus prefato Francisco et pro tempore existenti Francorum régi, in virtute sancte obediencie, mandamus quatinus per se, vel alium seu alios in dignitate ecclesiastica constitutos, j)resentes litteras ac omnia et smguia in eis contenta, quando et quotiens opus fuerit, publicari et ea inviolabiliter observari faciat; contradictores, cujuscumque dignitatis et preheminencie fuerint, [)er censuram ecclesiasticam et pecuniarias penas, aliaque j uns et facti quevis opportuna remédia, appellalione qualibet omnino postposita, compescendo; non obstantibus omnibus supradictis, aut si aliquibus, communiter vel divisim, ab eadem sit Sede inrlultum quod interdici, suspendi, vel excommunicari non possint per litteras apostolicas, non lacientes plenam et expressam ac de verbo ad verbum de indulto hujusmodi mentionem.
[Forma mandati apostolici.]
Lettres apostoliques. Léo episcopus, servus servorumDei, venerabdi fratn episcopo N. cl (lileelis filiis, capitulo singulisque canonicis ecclesie N. , salutem cl apostolicam benedictionem. Vite ac morum honestas aliaque laudabilia probilatis et virtutuni mérita, super ([iiibus dilectus lilius \. apud nos lide digno commendatur testimonio, nos indu-
91i - CONCORDAT. Ï59
cunt ut sibi reddamur ad gratiam libérales. Mine esl quod nos, eu- îsaoùt 1516. pieotes ut idem Y, juxta illius (pie olim per felicis recordationis Gregormm papam nonum, predecessorem aostrum, ad tune episcopum Xoviomensem directa extitit, (pie incipit ■ Mandatnin M », et aliarum duarum illaiu immédiate sequentium decretalium formas, de canonicatu et prebenda aut dignitate, personatu, administratioue vel ollicio vestre vel alterius ecelesie, aut alio bencficio, cum cura vel sine cura, etiam si parrochialis ecciesia veJ ejus perpétua vicaria aut capella, sive perpétua cappellania, ad vestram collacionem, nominationem seu presentacionem, et aliam quamcuiurpie dispositionem, provideri possit; ac volentes prefato \. , premissorum meritorum suoruin inluilu, gratiam facere specialem, ipsumque N. a quibusvis excommunicalioms, suspensionis et mterdieti aliisque ecclesiaticis sentenciis, censuris et pénis a jure vel ab homine, quavis occasiene vel causa, latis, si quibus quomodolibet innodatus existit, ad effectuai presentium dumtaxat consequendum, harum sene absolventes, et absolulum fore censentes; neenon omnia et singula bénéficia ecclesiastica, cum cura et sine cura, que prefatus \. etiam ex quibusvis apostolicis dispensationibus obtinet et exspectat, ac in quibus et ad que jus sibi quomodolibet eompetit, quecumque, quotcumque et qualiacumque sint, eorumque fructuum, reddituum et proventuum veros annuos valores, ac hujusmodi dispensationum tenores, presentibus pro expressis habentes, motu proprio, non ad îpsiusW , vel alterius pro eo, nobis super hoc oblate peticionis mstanciam, sed de nostra mera liberalitate , discretioni vestre per apostolica scripta mandamus quatinus, si vobis pro alio non scripserimus, qui simile mandatum aut similem gratiam prosequatur, canonicatum et prebendam, aut dignitatem, personatum, administrationem, oflicium vestre vel alterius ecclesie, aut aliud beneficium ecclesiaslicum, cum cura vel sine cura, etiam si parrochialis ecciesia vel ejus perpétua vicaria aut capella, vel perpétua capellama fuerit, ad vestram collationem, provisionem, presentationem, nominationem, seu
' Cette bulle de Grégoire IX (dont le les Décrétales de ce pape (édit. Pithou,
pontificat dura du 19 mars 1227 au 1661, in-fol.. De rescriptis, tit. m ,
11 août 12^1 ) adressée à l'évêque de c. 38; édit. de 1687, Paris, Thierry,
No^on, sans doute Nicolas de Roye, in-fol. , p. 10). Pour les autres éditions,
qui occupa ce siège de 1228 à 1243, est cf. Potthast, Regrsta Pontijicnm romano-
comprise, sans indication de date, parmi rum, t. I, p. 81 /|.
/i6<> RÈGNE DE FRANÇOIS Ier.
18 août i5i6. quamvisaliam disposilionem pertinentia, etiamsi dignitati,personatui, administrationi vel ofïicio hujusmodi cura immineat . animarum. dummodo talisdignitas electiva non existât, cum creatione in canonicuni vestre vel alterius ecclesie, etiamsi in ea statuto et priviilegio expresse caveatur quod nutli de dignitate, personatu, administratione vel bfficio provideri possit, nisi cum effeclu illius ecclesie canonicus existât, canonicatum lmjusmodi ecclesie, cum plenitudine juris canonici , et non obstante de certo canonicorum numéro , ad effectum hujusmodi, dignitatem, personatum, administrationem vel olHcium dumtaxat, et non alias, auctoritate apostolica, tenore presentium conferimus, et de illo etiam providemus, si quem, quam Ael quod , post mensem postquam présentes littere vobis presentate fuerinl, extra Romanam Curiam vacare contigerit, cum plenitudine juris canonici ac omnibus juribus et pertinenciis suis, eidem \. conferatis, et de illo aut illa provideatis, seu ipsum ad illum, illam vel iliud présent etis aut nominetis, ipsumque X. in canonicum et in fratrem vestre vel alterius ecclesie, ad eflectum tantum obtinendi dignitatem, personatum, administrationem vel officium hujusmodi, reci- ])iatis , stalium sibi in choro et locum in capitule , cum plenitudine juris canonici, assignetis; inducentes eumdem X., vel procuratorem ejus nomme, in corporalem possessionem canonicatus et prébende aut dignitatis, personatus. administrationisvelolficii seubenehcii hujusmodi, juriumque etpertinentiarnmuniversorum etpredictorum, deffendentesque inductum acfacientes N. , velpro eo procuratorem predictum, ad prebendam aut dignitatem, personatum, administrationem, vel officium seubenelicium lmjusmodi , quodcumque fuerit, ul moris est , admitti , sibiqne de illius vel illorum fructibus, redditibus , proventibus, juribus et obventionibus universis intègre responderi, non obstantibus forsan, ut supra, de certo canonicorum numéro et aliis constitutionibus et ordinationibusapostolicis, ac dicte vestre vel alterius ecclesie juramento, confirmatione apostolica vel quavis firmitate alia roboralis statutis et consiietiidinibus contrariis qnibnscumque, aut si vobis ab apostolica sit Sede indultnm quod ad receptionem vel provisionem alicujiis minime teneamini, quodque de eanonicatibus et prebendis, seu dignitatibus, personatibus, administrationibus vel officiis vestre vel alterius ecclesie, aut aliis beneliciis ecclesiaslicis quibuscumque, ad veslram collationem, provisionem, presentationem, nominationem seu quamvis aliam dispositionem, communiter vel divisim, pertinentibus, nulli valeat provideri per
