‹ Paléographie des chartes et des manuscrits du XIe au XVIIe siècle (volume 2)Chapitre 38 sur 106 · PLURIEL · texte numérisé non relu

PLURIEL

fratres.

fratrum.

fratribus.

fratres.

fratres.

fratribus.

scum, sanctum, sci.

sancti.

SCO.

sancto.

scum.

sanctum.

scum.

sanclum.

SCO.

sancto.

Verbe heo, habeo. heam, habeam.

hebam, habebam. herem, haberem.

hui, habui. huerim, habuerim.

hueram, habueram. huissem, habuissem.

hebo, habebo, hitum, habitum.

huero, habuero. hiturus, habiturus,

Il en est de même pour tous les substantifs, adjectifs, verbes et participes contractés, dont toutes les désinences ont été observées avec beaucoup de régularité. Cela n'empêche pas cependant ces abréviations d'offrir quelques obstacles. Le tableau suivant présentera leurs formes les plus communes et aidera à interpréter les autres par approximation :

abbis, abbatis, abbem, abbe, abbibus.

apls, apostolus, apli, aplos, aplis.

aplica , apostolica, aplice, aplicis.

arbr, arbiter , arbri, arbro, arbris, arepc , archiepiscopus, areps, arepus.

assilatur, assimilatur , assilant.

bs, beatus, be, borum, bos, bis.

cancs , canonicus , Cancus, CANCOs.

caplm, capitulum, capli, caplo.

caplls, capellanus, capllo, cappllis.

chlr, chevalier, chr, chrs.

cla, clicus, Cois , des, dio, dns, dnicus, ds, ee, ecclia, elta, epc, epla, exCo, fcs, fls,

fr, frna, gla, glosa, gra, heat, hita, ho, Ihs, Them, impr,

clausula, clam, clas, clis.

clericus, elici, clicos, clicis.

communis, COM, CO, COS.

dictus, dce, dco, dcos, deis.

divisio, diois, dioem, dioe, dioes.

dominus, dni, dnm, dno, dnis.

dominicus, dnica, dnice.

deus, di, dm, do.

esse, ert, erunt, eemus, essemus.

ecclesia, eccliam, eccliis.

elementa, eltos, eltis.

episcopus, eps, epi, epo, epis.

epistola, eplam, eplas, eplis.

excommunicatio, eXCOIS, EXCOEM.

factus, fea, fco, fci, fcos, fcis.

falsus, flm, flo, flis, fla.

frater, fris, frem, fre, fribus.

fraterna, frno, frnis.

gloria, glia, glie, gliam.

gloriosa, glose, glosi, glosos.

gralia, gre, gram, gras, grarum.

habeat, hat, hebant, hendm.

habita, hitum, hituri.

homo, hois, hoem, hoes, hoibus.

Ihesus, Thm, Ihu.

Iherusalem, Thlm.

imperator, impris, impre.

instio, instrm, Johs, ipe, kls, kms, lca, Ira, Itima , ma, mia, mo, mm, mr, mr, mrm, mro, na, neglia, negm , nr, offm, os, Oro; pbr, pas, posso,

institutio, instionis ow instinis.

instrumentum, instro, instris.

Iohannes, Tohes, lohis, Iohe.

ipse, ipa, ipum, ipius, ipos.

kalendas, klas, klarum.

karissimus, kmi, kmo, kmis.

lecta, co, cos, leis.

littera, lre, lras, lris.

legitima, \üime, Itimis.

mea, mi, MO, MIS.

misericordia, mie, miam.

modo, meo.

matrimonium, meum.

mater, mris, mre, mres.

martyr, magister, mater.

monstrum, mra, mris.

monstro, mravit, mrare, mrari.

nalura, ne, nam.

negligentia, neglie, negliam.

negotium, nego, nega.

noster, nri, nro, nra, nris.

officium, offii, offa, offis.

omnis, oem, oi, 0S, ou 0es, ola, oibus.

oralio, oroem, oro0e, oro0es.

presbyter, pbro, pbri, pbros,.pbris.

præsens, pnti, pntes, pntibus, possessio, POSsOIs, possoes.

pr, pater, pris, prem, pre, pres.

probo, probatio, proboem, proboes.

rois , rationis, roe, roem, roes. ’ scia, scientic, scie, SCiam, sCIas.

scs, sanclus, SC1, SCa, SCO, scis, spes, species, spei, spem, spebus.

SpC, «+ spiritus, SpS, Spus, spm, Spu.

testium, testimonium, testio.

Xpc!, Christus, Xps, Xpi, Xpm, Xpo.

La plupart de ces contractions se retrouvent dans les mots composés et dérivés.

Exemple : dr (dicitur) se remarquera dans contradr (contradicitur); epi (episcopi) dans epatus (episcopatus) en retranchant à et ajoutant afus; dcos (dictos) dans supradcos (supradictos); fois (factis) dans confcis (confectis) ; a se changeant en e dans les composés ; pri (patri) dans pria, priarcha (patria, patriarcha); sci (sancti) dans scionem (Sanctionem), et une foule d’autres semblables.

Toutes ces abréviations par contraction sont ordinairement tranchées ou surmontées d’un trait horizontal, comme nous en donnons quelques exemples

1 Cette manière d’abréger le mot Christus vient de ce que les copistes ont reproduit l’abréviation grecque du mot

XPI£TOZ ou XPISTOC.

en traitant des signes abréviatifs. Voyez cependant les mots : abbe, aiarum, aïe, apd, archiepo, be, deffcu, di, do, dni, ecclie, etc., etc., de la pl. V, xurIe siècle,

Page 1