ENVOI EN POSSESSION
. POUR LES MAIRE ET CONSULS, DE TOUS LES DOMAINES QU'ARCHAMBAUD V POSSÉDAIT A PÉRIGUEUX, MOINS LA MOITIÉ DE LA COUR DU CÉLÉRIER.
Cum , per arrestum , in nostra parlamenti curia, die tercia mensis februarii , anno Domîni millesimo ccc° nonagesimo sexto, ad utilitatem nostram Tel procuratoris nostri
70 PHEt'VfiS*
gcneralis, pro nobisi necnon dileclorum noslrorum majoris^, coDsulum et communitatis ville el civitalis petragoricensium ac Guillermi de Botis, ejusdeni ville biirgensis, contra de* fuDCium Archambauduin • quondam comitem petragoriceosem , magistrum Petrum Coges, magislrum Petrum de Gracia, cl alios complices et malefaclorcs , in hac parle, prolatum, iidem complices et eorum quilibet insolidum fuerunt , erga diclos majorem , consules et communilalem , in summa triginta mille librarum luroncnsium, iuler cetera, condempnali, ipsiiisque arresli el lillerarum executoriarum ejiisdem vir* tule, Guillelmus de Spina, dicli parlamenti nostri bosliarius, ad requestam diclorum majoris, consulum et communitatis, et pro solucione sibi facienda de dicta trigiula mille librarum luronensium summa, in defeclu bonorum mobilium, beredilagia, census, reddilus, juslicia, dominia, domus et bospicia ac ceteras possessiones quascumque que quondam fuerunt dicti dcfuncU comilis,in villa et civitate petragoricensi prcdicta, ac iofra polestatem ipsius et circa situata, cepisset , saisisset , arreslasset et ad manum nostram posuis* set, eaque , in villa petragoricensi predicta et in locis publicîs et solilis , vendicioni exposuisset • ac , per competencia intervalla , proclamari et subbaslari fecissel, adhibilis solemnitatibus assuetis, et hoc Archambaldo, dicli defuncli comitis filio, iu loco vocalo La-Rouffie, in quo dictus defunctus cornes oriendus exliterat ac domicilium suum faciebat, necnon iu locis de Maso-Sancti'Georgii et de Petragoris, propinquioribus loci et castri de Montignaco , in quo idem Archambaldus lilius , (une degebat, ac moram suam facere atque çonversari dicebalur, el , voce preconia , cum ^ ono tube , eo quod ad ipsum non eral tulus accessus, propter rebelliones et iuobediencias , guerras el hostiles incursus, quas et quos Archambaldus filius , contra nos et nostros ac ville et patrie nostre petragoricensis offîciarios, habilalores, subditos et benigvolos , facere , committerc et pcrpetrare non verebalur, significari et publicari fecisset ; que quidem heredilagia , reddilus
et revenule ac cetere res predicte singulariler, per magistrum Guillerinum La-Roche , pro ac nomine majoris , consulum et conimtinitalis , ad plures et diversas ac singulares summas et precia , ad novem mille octinginlas libras, in summa totali, ascendentes, posite et incariale fuissent; contra vero dictas proclamaciones et subhastaciones dilecti noslri cantor et capitulum ecclesie Sancti-Frontonis petragoricensis et nonnulli alii se opposuissent, et, ob hoc, fuissent Archambaldus filius, et opponentes predicti , ad cerlaro diem lapsam , in dicta nostra parlamenti curia , adjornati , dictus yidelicet Archambaldus decretum heredilagiorum et rerum predictarum proclamatorum adjudicari visurus, opponentes autem suarum opposicionum causas dicturi, ac ulterius processuri et facluri quod jus esset , prout hec et alia , ex tenore arresti et litlera*rum executoriarum predictarum , ac ex relacione dicti hosliarii, predictas proclamaciones et subhastaciones continente, in qna eciam dicte littere executorie sunt inserte,hereditagia« que, census et reddilus ac alie supradicte sigillatim declarate et spccificate polerant apparere ; cujus arresti et relacionis tenores subsequuntur : Karolus , etc. (1) : Item : A meê très chiers, etc. (2) ; constitutis igitnr, in dicta curia nostra supra-^ diclis consulibus , ex una parte , ac predictorum capituli petragoricensis procuratore necnon procuratore nostrogenerali, pro nobis, opponentibus , in quantum quemlibet eôrum tangere polerat, ex altéra, predicti consules decretum predictarum rerum proclamatarnm et subhastatarum ullimo incariatori plus offerenli, adjudicari, tradique et deliberari, dîctosque opponentes a suis opposicionibus repelli et excludi, ac in eorumdem expensis dictos de capitulo condempnari petebant ; diclis de capitulo suas opposicionis causas in contrarium proponenlibus atque dicentibns quod defunclus Archambaldus , comes petragoricensis , pater Archarobàldi >
(1) Voyez p. 8.
(2) Voyez p. 30.
72 PMSUVBS,
coinilem petragorieeusem se novtssitne pretendenlis y piura gravamina » cxtorciones et dainpna , eisdem de capitule et eorum subdilis» intulerat, mohasque interprisias contra doqnuilas eomposiciones» inter comités petragoriceiises cum dictis coDSuIibiis fnctas et initas » et quas , sub pénis centum mille roarcarum argenli , promiserant observare, fecerat et attemptaverat , propter que jam dudura, contra ipsum, litem ei processum moverant et ipsum adjornari , atquo ad manuro nosr tram terram suam poni fecerant» priusquam dicti consules, 4;on(raeum, experiri nittereolur, et defeclum contra ipsum obtinuerant, et, licet ipsius defeclus ulilitatem sibi adjudi* cari (/ûe^ adjudicatiy contrd]dictum Arcbambaldum, fecisseot evocari » ad requestam tamcn dictorum consulum qui .pariler €um » propler quamplurima dampna et gravamina sibi illata , prosequi volebant , eisdem consulibus, defectum et processum suum tradiderant, ul et ipsi , cum dicto capilulo et versa vice dicti de capitule cum ip&is , suam facerent adversus dictum comitem prosccucionem , quodque dicti consules, retentis, pênes se , dictonim de capitulo deffectibus ac processu, contra diclum Ârcliambaldum processerant, non obstante dictorum de capitulo processu, quem idcirco prosequi non polerant, quia dicti consule$ ipsum processum, ut preferlur, retinueraut et relinebant. Ullerius prenominati de capitulo dicebant quod ad ipsos olim tota juridicio, in terra et parrochia Sancli- Frontonis, perlinuerat et pertinebat; in qua quidera juridicione, sperantes melius et lucius conservari nos sibi, per paria* gium, in dicta juridicione, super boc, faclum, associaveraut, et, cum ipsis, per predecessorem noslrum tune viventem , eo paclo, facla fuerat associacio quod diclam juridicionem seu dicte juridicionis associacionem que, ex tune, inter nos et diclos de capitulo , communis fuerat effecla , nullalhenus extra manum nostram poneremus , et tamen postea dictus Archambaldus, dudum cornes, cam, de faclo, sibi occupaverat et detinuerat, in quo dicti de c^ipitulo duplex habebant interesse, unum videlicct quia, si dictis consulibus adjudicacio
PBEUYES. 73
porcionis quam dîclus comes occupabat iieret , jam ipsi consuies et habitantes ville , qui dicte juridicioni suberant et sub* suntysocii dictorum de capiUilo efficei*entur et devenirent; aliud eciam erat eorum intéresse quia honorabilius , meiius et tueius uobis erant associati et melins , per nos, eerum jura conservarentur, nobis existentibus eum ipsis, quam si dieficonsules associarentur eisdem, ex qnibus adjudicacionem decreli dictis consulibus minime fieri debere» et qnod ad bonam et legitimam causam se opposuerant , et erant ipso* rum de capitulo opposicionis cause racionabiles et bone, et, si fieret adjudicacio , quod saltem jus ipsorum reservaretur eisdem et quod ad eas et premissa proponenda erant admit* tehdi, dici et pronunciari petebant, dictosque consules in ipsorum expeusis condempnari ;
Procuratore nostro generali, pro nobis, eciam proponente quod juridicio predicta ad dictes consules et habitantes nunquam perlinuerat, quinymo, per pariagium et associacionem inter diclos de capitulo et pi*edecessores nostros ab oUm factam et imitam , dicta juridicio, inlcr nos et ipsos, fuerat et erat communis, quod quidem pariagiom seu associacio" nem tenere et observare nostri predecessores promiserant, adeo quod, ipsius pariagii tenore inspecto, nichilex eo , a uobis vel nostris predecessoribus , poterat vel debebat alie* nari, quodque^ si defunctus RogeriusBernardi , olim petragoricensis cornes, hujusmodi juridicione usus fuerat aut gavisus , id solum factum fuerat ex eo quod ipse, nos eidem teneri in summa decem mille florenorum et amplius, ob cuslodiam castrorum patrie, prelendebat, in cujus summe recompensacione, emolumenta et revcuute dicte juridicionis sibi dumtaxat fuerant assignate ; nam non erat verissimile nos, contra predictas promissiones , juridicionem predictam, jam domanio nostro incorporatam , alienare voluisse , quod nec de jure et racione, in dictorum de capitulo prejudi* cium , interesse qualc , ut premittitur, prctendencium, facere debebamus , sicque, per modum domanii, diclus comes hujus*
74 PBEtJVES.
modi jaridicionem nuoquam babuerat vel tenuerat» sed solum per modum assignacionis , ut est dicium ; preterea omnes alienaciones domanii, perinclite memorîe dominom avum nostrum, a tempore régis Pbiiippi Pulcri facte, revocate fuerant penilus et aoullale, propter quod in eom alienacio facta nullius fuisset momenti vel valons ; si enim dicli coQSuIeSy in boc quod pretcndunt, obtinuerint, jam nos, ab omni jure quod, in dicta villa, nobis eompetit , viderentor excludere; ex quibus ipsos non esse admittendos , et quod nobis rcs proclamate et subbastate , perlineant , ad bonamque et juslam causam dictum procuratorem noslrum, pro nobis , se opposuisse , et quod dicli consules non erant ad-» miUendi , sed quod diclus procorator noster erat admittendus dici et pronunciariy dietus procorator noster petebat, ad boc concludendo;
Supradictis consulibus, ex adver$o,tam contra dictum pro* curatorem nostrum quam dictos de capitulo replicando , dîcentibus quod dietus Archambaldus , olim cornes, et ejiis predccessores dicta juridicione usi fuerant et eam octoginta annorum spacio et amplius tenuerant, prout ex registris Camere nostrorum compotorum dicebant apparere, sibiqne traditam fuisse in recompensacionem dampnorum que ipse, tempore guerrarum, sustinuerat, que fuerat justa et racionabilis causa propter quam hujusmodi juridicionem sibi tradere potueramus, cum ipse defensioni inimicorum regni nostri diligenter instilisset, nec, per pariagium, eramus in tradicione vel donacione bujusmodi jnridicîonis impediti, attenta predicla causa légitima quod , si alienacioncs domanii olim fuerant revocate , non tamen donaciones, ex tam bona et légitima ac racionabili causa , facte , potis^me per nostram compotorum Cameram passate, nec ullum seqoeretur ex adjudicacione dccreti dicte juridicionis , si eis fieret , inconconveniens, cum ipsa juridicio, per judicem comroonem possitet valéat exerceri, et eciam, per bec, ypotheceet obligaciones y per comitem facte non iropedirentur quovismodo ; dice-
PA£UV£S. 75
banfeciam consules predicli quod ipsi, priusquam dicti de ca* piUiIo , suam inchoaverant execucionem » adversus comilem prediclum , et » si dicli de capitulo processuin suum non ha* buerant neque fuerant proseculi , eis debebat imputari qui processum suum pênes curiam recuperare polueranty et in hoc quod, per judicem communem, juridicio predicla exercerelur, satis dictorum de capitulo intéresse censebatur satisfactum , maxime quia sue prosecucioni ulterius faciende renonciaveranty per que, quod erant admittendi, et non predicti opponentes , ad adjudicacionera predictam impediendam, et alias, prout supra, concludebaut, pluribus alits racionibus, super hoc y lacius allegatis; dictis procuratore nostro et capitulo, duplicando, dicentibus quod capitulum prius contra diclum comitem agere et experiri inchoaverat, et manum noslram, in terris ipsius comitatus, prius apponi fecerat, dicli vero consules fraudulose et maliciose suum processum eis rcddere distulerant, propler quod, ut premitlitur, ulteriuâ nequiverani prosequi , per que et alia lacius proposita concludebant prout supra.
Supradictis vero partibus in omnibus que , circa premissa , dicere et proponere voluerunt ad plénum audilis et apunctalis in arresto, prefati major, consules et communilas, contra dictutn Archambaldum filium, pro decreli predicli adjudicacione fieri videnda, ut premittilur, adjornalum, ac minime repertum in dicta curia nostra, in eodem parlamcnto presentatum, defectum sibi dari et concedi, ipsiusque defectus vigore, ad dictam adjudicacionem procedi pecierant, non obstante opposicione dilecli et iidelis nostri Rcginaldi, domini de Pontibus, militis , qui dictis subhastacionibus , et ne ad ipsius decreti procederctur adjudicacionem se opposuerat, et, ad finem quod prius eidcm satisficret, super nummis adjudicacionis predicte, de summa septem mille florenorum Aquitanie, quorum quadraginta quinque, pro marcha auri esliœabanlur, restaucium ex majori summa, sibi,«racione dotis Margarele de Petragoris, uxoris sue, débita, pro qua
eciam omnia boiia dicli comilis sibi obligala et ypotbecata fore diccbat , per litteras , super hoc , confectas , lacius apparere»ac,per hoc, ceteris crediloribus ipsius comilis, pro soluciono dicte summe , aDlefcrri debere , dici , declarari et pronunciari pelebat , de hujusmodi nichiloiuinus opposicionc .sua, loco et tempore opportunis, lacius declaranda et de suis expensis protestaodo :
Yisis igilur arresto , executoria et relacione hostiarii sapradicti , dictas proclamaciones et subhastaciones, ut prefertur, conlinente, defectuquc prediclo ac ceteris lilteris, actis et munimentis parcium predictarum eidem curie nostrc tradilis jet exhîbilis, omnibusque considerandis et attendendis diligenter attentis et que dictam curiam nostram in bac parte movcre poterant et debebant, memorafa curia nostra decretum hereditagiorum , reddituum et revenutarum ac ceteranim rerum , sic, ut promitlitur, proclamatarum et subbasCataram , et in relacione preinserta declaratarnm et specificafarum , detracla tamen ex ipsis juridicionc predicta , una cum summa duarum mille librarum turonensium , ad quam posila fuerat et inca* riata, predictis eciam de capitulo jure suo, in bac parte, reservato, supradictis majori, consulibus et communilati, tamqnam plus offorentibus et ullimis incariatoribus , adjudicavit, tradidit , concessit et delibcravit , traditque , adjudicat , concedit et délibérât, per arrestum, ad onera realia et antiqua,mediante summa sepcies mille octingintarum librarum tnronen> sium, in solucionem et dcduccionem predictarum Iriginfa miilium librarum turonensium summe, dictis majori, consulibus et communilati, prout supra dictum est, adjudicale et débite, converlenda ; super juribus tamen et causis opposicionum , tam dicli domini de Pontibus quam ceterorum op* ponencium , in relacione dicti bostiarii nominatorum , partibus auditis , hujusmodi adjudicacione non obstante, ordinare quod jus et racio suadebunt , reservando.
Pronunciatum décima nona julii., nonagesimo nono. (19 juillet 1399.) (Arch, du roy*, seti. Jud., accords.)
