Georg, II, 314 sqq

390 EXCURSUS II.

tempore nubilo qiiidem et humido sed tranquillo, pomum non ualde ueterem sed tamen plurium annorum de ulterioris opaco in citerioris apricum et soli expositum locum transtuli profundiore foueay sedneque fimo nec aliquo externo auxilio adhibito, ceterum terra nigra et pingui et ad unguem subacta, Libet exitum experiri.

I Hactenus infelicem. \ Aruit finaliter.

Febr. 20, luna 3* ut puto, de orto ulteriore in citeriorem ortum persicum dégénèrent transtulerunt^ et persicum que ibi steterat in extremam eiusdem citerioris orti partent. Sed uereorde scrobium altitudine ne non satis profunde descenderint ; non enim interfui. I Aruit persicus,

Per eosdent dies, roris marini acissimam ut apparet plantant cum radice infodi in ortulo cultiore.

I Viuit et uiret optime.

Martii 2°, luna 12^ uel quod magis arbitror Î3^, tempore quidem licet temperatOy tamen nubiloso etpluuiali, uite^ transmarinas de ualle serena aduectas procedenti die ad uesperam sine caudicibus, cum sola ueteris ut aiunt ac noui palmitis iunctura, plantari feci in ordinem pro pergula in ortulo citeriore. Item ad pedem arborum tam nouarum quant ueterum, pomi, piri ac pruni.

Postridie palmites uue duracine de uite umbrosa auulsos in praefatum ordinem et una cum predictis et ad pedem aliarum arborum pêne omnes plantauerunt famuli, me absente, die quidem supra modum humido et pluuiali sed alioquin temperato.

lunii 4®, luna 15*, kora tarda, tempore quidem anni aduerso, sed celo nubilo et terra tum pridiano tum hesterno imbre profunde copioseque humida et ad unguem subacta, transferri feci salnias* cum totis radicibus et ad quamlibet non paruo cumulo inherentis nigre terre, uersus murum orti citerioris, ut expedirem orti médium ubi erant ad usum prati quod institui ibi facere. Addi etiam feci confestim irrigationem de riuo proximo. Sperat ortulanus^ felicissimum successum estate non obsiante. Fuerunt scrobes profundissime. Idem per omnia et eadem hora de marrubio factum est in angulo uersus ostium. Alias salnias eodem die mane plahtauerant famuli in ortulo cultiore, et herbam ysopo similli-

1. Le mot qui est dans Ducange (s. v. salma), équivaut à salices dans la langue classique.

2. C'est la seule mention du jardinier de Parme que «fournisse le document. A Vaucluse, c'est le métayer qui servait de jardinier, comme le montre le passage suivant: Audiui senes dicti ruris, ante aliôs uillicum meum, qui uir opiimus et rerum rusticarum peritissimus fuit, ita dicere quod ibi satum fuerit ad octauum idus februarii felici successu coalescere nec aduerso sidère interire {Fam. XVII, 5).

PETRARQUE JARDINIE;R. 391

mam in eodem ortulo sub noctem plantari feci et similiier irrigari. Cito uidebimus finem.

I Bonus fuit, precipue salniarum * : nulla aruit.

lunii 25, hora plus quant nona, luna septima uel octaua, tempore humido et pluuiali, in ortulo citeriore feci, quod olim institueram, feni semen spargi abunde in terra pridem subacta et putri et estiuis solibus decocta. Nunc et irrigua postea rastrum superducij sedet sequenti mane idem diligentius fieri et superficiem ad unguem complanari, mails radicibus auulsis. In summa nihil aduersi est, nisi anni pars. Decre^ uimus iterum semen et nigrum ac tritum fimum aspergere et exitum operiri.

I Exitus quidem serus fuit sed optimus.

Eodem die, sero ratam alteram cum semente, alteram teneriorem, sed cum radicibus utramque transtulimus de orto dompni Luce^ ad ortulum cultiorem.

I Prima uiuaciter inhesit, secunda languidius primum, sed mox abunde irrigata conualuit.

Anno 1350^, Mai 24°, feci semen feni spargi in dimidio parte orti citerioris nuper empti, ut partum anni preteriti ampliarem, luna quidem ^5^ uel quasiy tempore pluuiali y solo humido, denique nihil aduersi nisi pars anni. Sed illud forte pensabitur humori atque arboreis umbris et ueri raro unquam tam gelido.

I Prosperos habuit exitus et citos.

Anno 1353 1 die lune ultimo Septembris et die Martii i<» octobris, in orto Mediolani Sancti Ambrosii abunda hesterna pluuia humecto et ad unguem subacto, seuimus spinargia, bletam, fenidem, petrosillum*. Pars anni serotina et umbrosior locus et lune reuolutio uidentur obsistere.

Effectus fuit nullus omnino.

Die iiij Aprilis 1357, hora temporis occidui, luna plena uel quasi, solo humido, tempore prêter legem anni gelido, profundis scrobibus seuimus vj lauros et unam oleam Pergamo^ aduectas in ortulo Sancti Ambrosii Mediolani. Duo uidentur obsistere, et dilatio aliquot dierum