I. Suivent deux vers de Juvénal [XI, 44-4J
Non pre77iaturi cineres necfunus acerhim Luxiirie, sed morte mas^is mettieuâa seneetus.
PÉTRARQUE l'T IJ-S AUTEURS GRECS 183
chliicnicns, quorum comiiclu nihil imporlunius. — F. ii, II, 2 1 7 : Vaticinium audicro a loue, quod maxime fert gloriam bominilms) : Magua gloria bomini qiieriiur ex colloqiiio diuino, sicut Moysi. Signalons aussi, à la fin de VlUade, une sorte de moralité générale, qui est tout à fait dans l'esprit de Pétrarque, et qui résume, d'ailleurs, assez bien les derniers chants si attristés du poème: Attende lector et mémento morta- Jium; opus hiimaniim ah ira ceptiim ac siiperhia in gemitum desinit ac sepidcrum.
Suivant son habitude, Pétrarque se sert des auteurs qui lui sont connus pour annoter son manuscrit. Voici la liste de ceux qu'il cite dans YIJiade :
Aristote. — F, 13, II, 204, passa<,^c qui peut être appliqué à la démocratie (oùx àyaObv TroXuxo'.pavtYi... ) : Hinc AR. Allusion à un chapitre célèbre de la Politique ^ F. 176, XVIII, 109 (ô'-rs TroXù yX'jxiwv ij-éXiroç xaxaXs'.êoaivoio) : Ire dulcedo effera cuius AR. meminit '. F. 233', XXIV, 238 : Huius AR. meminit. Eth. F. 240, XXIV, 693 : Secundum opinionem AR.
Boéce. — F. 237' : Seuerinus in Consolatione .
Chalcidius. — F. i' : Calcidius hec in Tlnmeum Piatonis. ij" coinmentario 3.
Cicéron. — F. 4', I, 247 : Nestor. Hoc Cicero meminit in Catone maiore. F. 15', citation du même traité. F. 35', IV, 288 : Hoc est quod supra dixi, ubimemoria parumper lapsus est Cicero in l. de senectute. F. 7, 8', 10 : citation du De nat. deor. 4. F. 11' : Tidlius 3° de nat. d., de Mercuriis multisagens. F. 56', 193' : citation des Tusculanes. F. 80', IX, 189 ; Tange illud Catonis in Orioinihus. cuius Cicero in Tusculanis meminit.
1. Cf.D^ ignor., Op. 1843 • ^^t^ [Aristotelem] nnitatem principatus postasse, quam iam ante posiierat Homenis ; sic enim ait, quantum nohis in latinum soluta oratione translatum est : Non honuni multitudo numinum ; unus dominus sit, umis imper ator.